Volume 23 — Federal Supreme Court Cassation Division

 አንድ ከሳሽ ክስ ሲያቀርብ ለክሱ ምክንያት የሆኑት ነገሮች በሙለ አጠቃል ማቅረብ ሲችል ቀንሶ ባስቀረው ጉዲይ ላይ ድጋሚ ክስ ሉያቀርብ የማይችል ስለመሆኑ ፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 216(3)፤218 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXI  አንድ ጉዲይ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 343 መሰረት ወደ ስር ፍ/ቤት ተመልሶ ፍሬ ነገሩ ውሳኔ ከተሰጠ በኋላ በመቃወሚያው ላይ አስቀድሞ በተሰጠ ብይን ላይ ተጠቃል የሚቀርብ የሰበር አቤቱታ ህጉን መሰረት ያደረገና ተቀባይነት ያለው ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 320(3)፤ /የፋ/ፍ/ቤቶችን አዋጅ እንደገና ለማሻሻል በወጣው አዋጅ ቁጥር 454/1997 አንቀጽ 2(1) በፋ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ቀደም ሲል በሰ/መ/ እና ላልችም በርካታ መዛግብት ተሰጥቶ የነበረው የህግ ትርጉም በዚህ መዝገብ ውሳኔ ተለውጧል።/www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXII

 አንድ የግልግል ዲኝነት ጉባኤ መቀመጫ አዱስ አበባ ከተማ ኢትዮጵያ ከሆነ፤ጉዲዩም ታይቶ ዉሳኔ የተሰጠበት በኢትዮጵያ ሕግ መሰረት ከሆነ፤የዓለም አቀፍ ስምምነቶች እና የአገሮች ልምድ እንዱሁም የኢትዮጵያ ሕጎች እና የፋ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ከዚህ በፉት ከሰጣቸዉ አስገዲጅ የሕግ ትርጉም አንጻር ተከራካሪ ወገኖች “የግልግል የኢትዮጵያና የጅቡቲ ምድር ባቡር ድርጅት እና ኮንስታ ጆይንት ቬንቸር www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XIV ጉባኤው ዉሳኔ የመጨረሻ ዉሳኔ ነዉ” ብለው ቢስማሙም ዉሳኔዉ መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ከሆነ በሰበር ከመታየት የሚከለከልበት የሕግ መሰረት የላለ ስለመሆኑ፤  በተንኮል የተደረገ ዉል ፈራሽ የሚሆነዉ ከተዋዋዮቹ አንደኛዉ ወገን ዉለ እንዱደረግ ያደረገዉ በሁለተኛዉ ተዋዋይ ላይ ተንኮል ባይደርስበት ኖሮ ዉል የማያደርግ እንደነበረ ሲረጋገጥ ስለመሆኑ፤ የፍ/ብ/ሕ/ቁ.1704(1)፤1808(1)  የአንድ ዉል በፍ/ቤት ዉሳኔ የፈረሰ እንደሆነ የዉለ መፍረስ የሚያስከትለዉ ዉጤት ተጣርቶ መወሰን ያለበት ስለመሆኑ በፍ/ብ/ሕ/ቁ.1704(1)፤ 1808(1)፤1815www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XV

የወ/መ/ሕ/ሥ/ሥ ለይግባኝ ማቅረቢያና ተያያዥ ጉዲዮች የጊዜ ገደብ ቢያስቀምጥም በመታየት ላይ ያለ መዝገብ መዘጋቱ አስፈላጊ ሆኖ ከተዘጋ በኃላ እንደገና መከፈቱ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በምን ያህል ጊዜ ዉስጥ አቤቱታ ላቀርብበት እንደሚገባ በግልፅ ስላላስቀመጠ የጊዜ ገደቡ የሚወሰነው የጉዲዩን ሁኔታዎችና የአቤቱታዉን ዓይነት በመመልከት እንጂ መዝገቡን ለማንቀሳቀስ የቀረበዉ አቤቱታ ከተወሰነ ጊዜ በኃላ የቀረበ ነው በማለት አቤቱታውን አቶ ከበደ ተሰራ እና የፋዳራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ ጥቅምት27/201 1 ዓ/ም 463www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. L ማድረግ የይግባኝ ባዩን መብት የሚጣብብ ስለመሆኑ በሕገ-መንግስቱ አንቀጽ 22(2)፤በወ/ሕ/አንቀጽ 6፣ 9(1) 79. በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 27/2/ መሰረት አንድ ተከሳሽ ለፖሉስ የሚሰጠው የእምነት ቃል ለምርመራ ዓላማ ሲባል በምርመራ ጊዜ የተገኘ ማስረጃ በመሆኑ የቀረበውን ክስ ለማስረዲት የሚችል ተቀባይነት ያለው ማስረጃ መሆን አለመሆኑ በፍ/ቤት ሉመረመር እና ሉመዘን የሚገባው እንጂ ከወዱሁ ተቀባይነት አለው ተብል ድምዲሜ የሚወሰድበት ስላለመሆኑ በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 27/2/

አንድ ንብረት የገዛ ሰው የገዛውን ንብረት በፈለገው መልኩ መጠቀም የማያስችል ሁኔታ መፈጠር ፤ ውለ ከመደረጉ በፉት ችግሩ/ጉድለቱ እንዲለ ቢያውቁ ኑሮ ውለን አይፈጽምም ነበር የሚያሰኝ በመሆኑ ጉድለት ያለበት ውለ ነው ተብል ተዋዋይ ወገኖች ወደ ነበሩበት መመለስ ያለባቸው ስለመሆኑ፡ፍ/ብ/ሕ/ቁ 1815፣ፍ/ብ/ሕ/ቁ/ 2289

አንድ ዉክልና በላዩ ተዘርዝረዉ የተመለከቱትን ጉዲዮችና የነዚሁ ተከታታይ እና ተመሳሳይ የሆነዉን እንደ ጉዲዩ አይነትና እንደ ልማድ አሰራር አስፈላጊ የሆነዉን ማከናወን የሚያስችል ሲሆን ወካዩ የፈጸመዉ ተግባር የወካይና ተወካይ ጥቅሞችን ግጭት የሚያስከትል በሆነ ጊዜ 3ኛዉ ወገን ይህን ሁኔታ ያወቀና ሉያዉቅ የሚገባ መሆኑ ካልተረጋገጠ በቀር ኃላፉነት የማይኖርበት ስለመሆኑ ፍ/ሕ/ቁ 2206፤2187

የፍርድ ማስፈጸሚያ ይሆናል የተባለን የፍርድ ባለዔዲ ንብረት ሲጠቀምበት መቆየቱ የተረጋገጠበት የፍርድ ባለገንዘብ ለዚሁ ጊዜ ዉስጥ ከዋናዉ ገንዘብ በተጨማሪ የፍርድ ባለዔዲ ለባለገንዘቡ ወለድ የመክፈል ኃላፉነት የላለበት ስለመሆኑ፤ የፍ/ብ/ህግ አንቀጽ1803፣1751 እና 2478

አንድ ተከሳሽ በሕግ አግባብ መጥሪያ የደረሰዉ እና እርሱ በላለበት ዉሳኔ መሰጠቱን ማወቁን አግባብነት ባለዉ ማስረጃ ባልተረጋገጠበት ሁኔታ በላለሁበት የተሰጠዉ ፍርድ ተነስቶ የመከላከያ መልስ ላቅርብ በማለት የሚያቀርበውን አቤቱታ በህግ በተቀመጠው አንድ ወር ጊዜ ዉስጥ አልቀረበም በሚል ምክንያት ብቻ መከላከያ መልስና ክርክር አቅርቦ የመሰማትና ፍትሕ የማግኘት ሕገ መንግስታዊ መብት መንፈግ ያልተገባና ህጋዊነት የላለው ስለመሆኑ፡የኢ.ፋ.ዳ.ሪ.ሕገ መንግስት አንቀጽ 37፣የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ.78፣95 /2/ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXV

አንድ ውል አይፈርስም ተብል ከተወሰነ በኋላ በተደረገው ውል መነሻነት የወጣ ወጭ ካለ በማጣራት በዚያው መዝገብ ላይ መወሰን የሚገባው እንጂ በልላ መዝገብ አዱስ ክስ ቀርቦና እንዱከራከሩበት መወሰን ለተራዘመ የክርክር ሂደት ስለሚጋብዝ በዚህ መነሻነት መዝገቡን መዝጋት ተገቢነት የላለው አቶ መስፍን ዘርዓብሩክ እና እነ ወ/ሮ የወርቅዉሃ አለማየሁ

 አንድ ከሳሽ መብቱን ማግኘት የሚገባው ከየትኛው ተከሳሽ ላይ እንደሆነ ለይቶ ለማወቅ የሚያጠራጥር ሁኔታ ያጋጠመው ሲሆን አንደን ወይም ከአንድ በላይ የሆኑትን ሰዎች በህብረት በመክሰስ ሀላፉነቱ የሚመለከተው የትኛው እንደሆነ ተለይቶ እንዱወሰንለት ማመልከት ስለመቻለ  ፍርድ ቤቶች በአንድ ክስ ላይ ስማቸው በተከሳሽነት ከቀረቡ መካከል ስማቸው ከመጠቀሱ ውጪ በግልፅ ዲኝነት አልቀረበባቸውም በሚል ምክንያት ብቻ የኢትዮጵያ አየር መንገድ እና እነ ወ/ሮ መሰረት ፍቃደ (2 ሰዎች) www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXIX ወይም የተወሰኑትን ሀላፉነት የለባቸውም በማለት የሚደርሱበት መደምደሚያ ህጉን ያተከተለ ስለመሆኑ፡የፍ/ስ/ስ/ህግ ቁጥር 36(5)

የከተማ ይዞታን የማስተዲደር ስልጣን በህግ አግባብ የተሰጠው አካል ስልጣንና ኃላፉነቱን በህግ አግባብ አልተወጣም የሚል ክርክር ያለው ወገን ጉዲዩን ለፍ/ቤት የማቅረብ መብት ያለው ስለመሆኑ የኢ.ፋ.ዱ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀፅ 37፣ 40(3)(4)፣79(1) www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXIII እና 78(4)

በአንድ ክስ አጠቃል ክስ ማቅረብ የሚቻለው በተቋቋመ መብት ላይ ተመስርቶ እንጂ ዲኝነት በተጠየቀበት ጊዜ ያልበሰለ ወይም ያልተረጋገጠ መብት ጭምር ማቅረብ የማይቻል ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 33/2/፤216

የመንግሥት አካል ፉት ቀርቦ የተረጋገጠና የተመዘገበ ሰነድ በውስጡ የሚገኘው ይዘት ሙለ እምነት የሚጣልበት በቂ ማስረጃ ስለመሆኑ አዋጅ ቁጥር 334/1995 አንቀጽ 27 /1/

አንድ የንግድ ምልክት አንድ ዓይነት ወይም ተመሳሳይ የሆኑ የላላ ዔቃዎችን አገልግልችን በሚመለከት በሚገባ በሚታወቅ ወይም ኢትዮጵያ ዉስጥ ግልጋልት ላይ ከዋለ የንግድ ምልክት ጋር አንድ ዓይነት ወይም ሉያሳስት በሚችል ደረጃ ተመሳሳይ ከሆነ ወይም ትርጉሙን ከያዘ መመዝገብ የላለበት ስለመሆኑ የንግድ ምልክት ምዝገባና ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 501/1998 አንቀጽ 7(2)፤ 36(1)

ከወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ጽ/ቤት ያላገባ የሚል ማስረጃ መውሰድ በራሱ በሁለት ሰዎች መካካል የነበረውን የትዲር ሁኔታ ግንኙነት መኖሩን የሚያረጋግጠውን ማስረጃ የሚያስተባብል ስላለመሆኑ የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አዋጅ ቁጥር 213/1992 አንቀጽ 94-97

ክርክርን በመስማት ላይ ያለ ፍርድ ቤት ሦስተኛ ወገን በክርክሩ ጣልቃ እንዱገባ ትዕዛዝ ከሰጠ በኋላ፣ ጣልቃ ለመግባት የሚያስችል ህጋዊ ምክንያት አለመኖሩን ፍርድ ቤቱ ካመነበት ክርክሩ በየትኛዉም ደረጃ ላይ ቢሆን ናይል ትራንዚት ኃ/የተ/የግ/ማህበር እና እነ ኒያላ ኢንሹራንስ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXVII ገቡ ከክርክሩ ዉጪ እንዱሆን ትዕዛዝ ከመስጠት የሚከለክለዉ ነገር የላለ ስለመሆኑ የፍ/ሥ/ሥርዓት ህግ ከአንቀጽ 40-43 ኩባኒያ

 የአንድ ጉዲይ ተከራካሪ ወገኖች በተለያዩ ክልልች ዉስጥ የሚኖሩ መሆናቸዉ እስከ ተረጋገጠ ድረስ ለክርክሩ ምክንያት የሆነው ዉል ወይም ንብረት የሚገኘዉ በክልል ዉስጥ መሆኑ አንድን ጉዲይ የማየት የስረ ነገር ስልጣን የፋዳራል ፍርድ ቤቶች መሆኑን የማያስቀር ስለመሆኑ  አንድን ጉዲይ የማየት የስረ ነገር ስልጣን የፋዳራል ፍርድ ቤቶች ሆኖ ነገር ግን የአካባቢ ስልጣኑ በክልልች ስር የሚወድቅ ሲሆን እንደነገሩ ሁኔታ የክልለ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ወይም የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት በዉክልና ጉዲዩን የማየት ስልጣን የሚኖራቸው ስለመሆኑ የኢፋዱሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 80(2)፤80(3-ሐ) www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXVII እና 80(4)፤ በአዋጅ ቁጥር 25/88 አንቀጽ 5(2)፤የፍ/ሥ/ሥርዓት ህግ አንቀጽ 24 እና 25

 ማንኛዉም የቴላኮሙንኬሽን ድርጅት የቴላኮሙንኬሽን መስመር ሲዘረጋ መስመሩ የባለይዞታን ወይም የላላ ህንጻ ላይ የሚዘረጋበት አስገዲጅ ሁኔታ ሲኖር አስቀድሞ ለባለይዞታዉ ወይም ለባለህንጻዉ በማስታወቅ የባለይዞታዉ ወይም የባለህንጻዉ ተቃዉሞ እንዲለ ሰምቶ ተገቢዉን የመወሰን ስልጣን ለኤጀንሲዉ የተሰጠ ስለመሆኑ  የቴላኮሙንኬሽን ድርጅት የአንድ ባለይዞታ ይዞታ ውስጥ ገብቶ በቋሚነት ኮንቴነር ከተከለ ለተጠቀመበት ይዞታ ተገቢዉን ካሳ ለባለይዞታው የመክፈል ግዳታ አለበት የቴላኮሙንኬሽን አዋጅ ቁ/49/89 አንቀጽ 18፣20/1/፣22/2/፣እና አዋጅ ቁ/455/97 አንቀጽ 6 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXIV የ

ዉልን መነሻ ያደረገ ያልተከፈለ ገንዘብ ለማስከፈል የቀረበ ክስ በአዱስ አበባ ከተማ ፍ/ቤቶች የስረ ነገር ስልጣን ስር የማይወድቅ እነ ወ/ሮ ስኳሬ ለገሰ እና የአዱስ አበባ ዉሃና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXVI አዋጅ ቁጥር 361/1995 አንቀጽ 41 ፍሳሽ ባለስልጣን

የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት በሸሪዓ ፍርድ ቤቶች በተሰጠ ውሳኔ ላይ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመ መሆን አለመሆኑን መርምሮ የማረም ስልጣን የሚኖረው በክርክር አመራር ረገድ ፍርድ ቤቶቹ የጣሱት ስነ ስርዓታዊ ድንጋጌ መኖሩ ሲረጋገጥ እና ጥሰቱም መሰረታዊ የሕግ ስህተት መመዘኛን የሚያሟላ ሆኖ በተገኘ ጊዜ ብቻ ስለመሆኑ የሐረሪ ክልል ፍርድ ቤቶች እና የዳኞች አስተዲደር ጉባኤን ለማቋቋም የወጣው አዋጅ ቁጥር 3/1988 /እንደተሻሻለ/ አንቀጽ 28

16. አንድ የባንክ ሰራተኛ በሥራው አጋጣሚ ያገኘውን የደንበኛ ገንዘብ ከህግ ውጭ ቀንሶ በማስተላለፍና በማውጣት መውሰደ በተረጋገጠበት ሁኔታ ሰራተኛው የወሰደውን ገንዘብ ዋሶቹ ከእርሱ ጋር በአንድነትና በነጠላ ገንዘቡን የመክፈል ኃላፉነት ያለባቸው ስለመሆኑ የፍ/ሕ/ቁ 1920፣1922 እና 1933

በአንድ ውል ምክንያት ለደረሰ የጉዲት ኪሣራ ምክንያት ግራቀኙ ተዋዋይ ወገኖች መሆናቸው ከተረጋገጠ ቻን ቹን ያን ኃላፉነቱ የተ/የግ/ማህበር www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. X የጉዲት ኪሣራ ሁለቱም ሃላፉነቱን መሸከም ያለባቸው ስለመሆኑ ከፍ/ብ/ህ/ቁ. 1799(1) ፣1802 (1)፣2090፣2091 እና ወ/ሪት ሞሚና ሁሴን

የፍቺ ውሳኔን ተከትል በአንደኛው ወገን በቀረበ የንብረት ክፍፍል ጥያቄ ላላኛው ወገን በጋብቻ ጊዜ ካፈሩት ገንዘብና ንብረት ከፉለ ከኢትዮጵያ ውጪ ይገኛል በማለት የተከሳሽ ከሳሽነት ክስ ማቅረቡ ብቻውን ጉዲዩ የግል ዓለም አቀፍ ሕግን ተፈጻሚነት ጉዲይን / conflict of laws/ የሚያስነሳ ነው ከሚል ድምዲሜ ላይ የማያደርስ እና የተከሳሽ ከሳሽነት ክሱን የማየት የሥረ-ነገር ሥልጣን የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ከመሆን የማያስቀረው ስለመሆኑ የፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ቁጥር 9፣17 ፤አዋጅ ቁጥር 25/1988 አንቀጽ 11 (2) (ሀ)

የዉክልና ሰነድችን ለማረጋገጥና ለመመዝገብ ስልጣን በተሰጠዉ አካል የተረጋገጠ ሰነድ ሙለ እምነት የሚጣልበት ማስረጃ ሆኖ ቅቡልነት ያለዉ ስለመሆኑና የሰነደን ቅቡልነት መቃወም የሚቻለዉም በበቂ ምክንያት ፍርድ ቤት ሲፈቅድ ብቻ ስለመሆኑ አዋጅ ቁ/922/08 አንቀጽ 23/1/

አንድ ኑዛዜ ከፀደቀ በኋላ በቀረበ ንብረት ክፍፍል ውስጥ ወራሾች ከአውራሻቸው በውርስ ሉያገኙት ከሚገባው ድርሻ ተገቢውን ያላገኙ መሆኑን ገልጸው በሚከራከሩበት ጊዜ ወ/ሮ ንጋቷ በየነ እና ወ/ሮ ሀረገወይን በየነ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXVI ነገሩ ተጣርቶ ከሚለይ በስተቀር ኑዛዜው ፀድቋል በሚል ምክንያት ብቻ የሐብት ድርሻቸውን በተመለከተ የሥረ- ነገር ክርክሩ ቀድሞ ታይቷል ተብል ውድቅ ላሆን የሚችልበት የስነ ስርዓት ሕግ አግባብ የላለ ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 5

የዔርቅ ስምምነት ውል እንደዉሳኔ ተቆጥሮ በፍርድ ቤት ለአፈፃፀም አቅርቦ ለማስፈፀም ስምምነቱ ግልጽና የፈፃሚዉን አካል ግዳታ በማያሻማ ሁኔታ የሚገልጽ መሆን ያለበት ሲሆን ግልጽ ያልሆነ የእርቅ ስምምነት ሲቀርብ፣ ጉዲዩ የቀረበለት ፍርድ ቤት የላላ ተከራካሪ ወገን ክርክር እንኳ መስማት ሳያስፈልገዉ ክሱን ዉድቅ ማድረግ የሚችል ስለመሆኑ ፍትሐብሕር ህጉ አንቀጽ 3312(1)

በጋብቻ ውስጥ የተደረገ የብድር ውል ከአንደኛው ተጋቢ እውቅና ውጪ የተደረገና የጋራ እዲ መሆኑ ፍሬነገር የማጥራትና ማስረጃን የመመዘን መርህን በተከተለ መንገድ ተረጋግጦ መወሰን ያለበት ስለመሆኑ ፍ/ብ/ህግ ቁጥር 2472

አንድ ጉዲይ ከውል መተካት አንፃር እንዱታይ ይተካል በተባለው እና ተተክቷል በሚባለ ውልች መካከል አቶ በትግለ ከበደ እና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XI የውለታ ጉዲይም ሆነ የውለታው ምክንያት በይዘቱ አዱስ መሆን እንዲለበትና ይህንኑ በውለታውም አይነት ሆነ ከውለታው ምክንያት አንፃር ታይቶ አዱስ የሆነው ውል ቀደም ሲል ተደርጎ በነበረው ውል ላይ የተመለከቱትን ግዳታዎች በማያጣራጥር አኳኋን ሉያስቀር የሚችል ፈቃድ ከተዋዋይ ወገኖች እንዱኖር አስፈላጊ ስለመሆኑ እና ውልን ከማሻሻል ጉዲይ አንፃር ላታይ የማይገባ ስለመሆኑ በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1826 እና 1828 ሽሬ እንዲስላሴ ማረሚያ ቤት

አንድ ሰው መብቴን ይነካል በሚል የመቃወም አቤቱታ ያቀረበበት ዉሳኔ በልላ አግባብ ከተሻረ እና መብትን ሉነካ የሚችል ዉሳኔ በላለበት የሚቀርብ የመቃወም አቤቱታ ተቀባይነት የላለው ስለመሆኑ ፍ/ሥ/ሥርዓት ህግ አንቀጽ 358ፍ/ሥ/ሥርዓት ህግ አንቀጽ

አንድ ምስክር በፖሉስ በወንጀል ምርመራ ወቅት የሚሰጠዉ ቃል እንደመደበኛዉ የዲኝነት አካል ወይም የዲኝነት ነክነትወይም መሰል /quasi-judicial/ ተቋም ቃለ መሃላ ፈጽሞ የሚሰጥ የምስክርነት ቃል ባለመሆኑ ምስክሩ በፖሉስ የምርመራ መዝገብ የሰጠው የምስክርነት ቃል ፍ/ቤት ቀርቦ በመለወጡ ምክንያት የሀሰት ቃል የትኛዉ እንደሆነ በትክክል በልላ ማስረጃ ሳይረጋገጥ የምስክሩ ቃል መለያየት ብቻዉን በቂ ማስረጃ በማድረግ ምስክሩ በሀሰተኛ የምስክርነት ቃል መስጠት ወንጀል የሚጠየቅበት የህግ መሰረት ስላለመኖሩ የወንጀል ህግ አንቀጽ 453/2/

ስጦታ የሚደረገው ስጦታው በተደረገበት ቀን የአስተላላፉው /የሰጭው/ የራሱ በሆነ ሀብት ላይ ብቻ ስለመሆኑ የፍትሒብሓር ህግ አንቀጽ 2427፤2451 /1/

በአንድ ክስተት ከሁለት በላይ በሆኑ ሦስተኛ ወገኖች ላይ ጉዲት መድረሱ በመድን ሰጪና ተቀባይ መካከል በተደረገ የመድን ዉል መሰረት የመድን ሰጪዉ ግዳታ የኃላፉነት መጠን በመድን ዉለ ላይ ከተመለከተዉ መብለጥ የላለበት ስለመሆኑ የንግድ ህግ አንቀጽ 665(2)

በአደራ የተሰጠ ገንዘብ መኖርን ለማስረዲት ተቀባይነት የሚኖረዉ ማስረጃ በጽሐፍ የተደረገ የአደራ ዉል እንጂ በልላ የሰዉ ወይም የሰነድ ማስረጃ ስላለመሆኑ የፍትሐብሕር ህጉ አንቀጽ 2782 እና 2472(1)

በመርህ ደረጃ ጋብቻ በፍቺ እንዱፈርስ መጠየቅ የሚገባው ከባልና ሚስቱ አንደኛው ተጋቢ ወይም ሁለቱም ቢሆንም በህግ አግባብ ተቀባይነት ያለው ውክልና ማስረጃ ጋር የሚቀርብ የፍቺ ጥያቄ ተቀባይነት ያለው ስለመሆኑ በፍ/ብ/ስ/ስ/ህ/ቁ.58፤ በፍ/ብ/ህ/ቁ.2199 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. V

በባህላዊ መንገድ የሚታረስ መሬትን በዉል ማከራየት የሚቻለዉ ከ3 ዓመት ላልበለጠ ጊዜ ሆኖ ዉለም ዋጋ የሚኖረዉ በሚመለከተዉ አካል ተመዝግቦ ሲረጋገጥ ብቻ ስለመሆኑ የኦሮሚያ ክልል የገጠር መሬት አጠቃቀም አዋጅ ቁጥር 130/99 አንቀጽ 10(2 እና 3) www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXI ኤጀንሲን ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁ. 179/05 አንቀጽ 8

አንድ የሥራ ውለ በገዛ ፈቃደ የተቋረጠበት የሥራ መሪ ያልተጠቀመበት የአመት እረፍት በገንዘብ ተቀይሮ ስለሚከፈልበት የሕግ አግባብ የፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 2563

 የፍትሒብሓር ህግ ቁጥር 973 ስለ ኑዛዜ መነበብ እንዱሁም ኑዛዜው ሲነበብ የነበሩ ሰዎች ኑዛዜው እንዱፈርስ አቤቱታ የሚያቀርቡበትን ሥርዓት እና ጊዜውን በሚመለከት የሚደነግግ እንጂ ኑዛዜ ከውርስ ተነቅለናል በማለት ኑዛዜው እንዱፈርስ የሚቀርብን ወይም የቀረበን አቤቱታን የሚመለከት ስላለመሆኑ  አንድ ኑዛዜ ከውርስ የመንቀል ውጤት ያለው በመሆኑ እንዱፈርስ የሚል የዲኝነት ጥያቄ ላታይ የሚገባው በፍትሒብሓር ህግ ቁጥር 1123 መሰረት እንጂ በፍትሐብሄር ህግ አንቀጽ 973 መሰረት ወ/ሮ ትግዔሥት ንጉሴ እና እነ አቶ አሰፊ ንጉሴ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. VI

የፍርድ አፈጻጸምን የሚመራ ፍ/ቤት በፍትሐብሕር ሥነሥርዓት ሕግ በተዘረጋው ሥርዓት መሰረት እንደፍርደ ይዘት እና መንፈስ ውጤት ባለው መልኩ ፍርደን ከማስፈፀም በቀር የፍርደን ይዘት በመመልከት የፍርደን ይዘት አድማስ በማጥበብም ሆነ በማስፊት ፍርድን የመተርጎም ስልጣን የላለው ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 372፤378

ባልና ሚስት በጋብቻ ዉስጥ ያፈሩት ቤት ፍቺን ተከትል እንዱከፊፈለ ዉሳኔ ተሰጥቶ በአፈጻጸም ሂደት አንደኛው ወገን ድርሻ ከፍል ለማስቀረት የጠየቀና የተወሰነ ገንዘብ ብቻ ይዞ ቀርቦ ቀሪዉን ለመክፈል ጊዜ ከመጠየቅ በቀር ግዥዉን ለመፈጸምና የቅድሚያ ግዥ መብቱን በጊዜው ሳይጠቀም ከቀረ የቅድሚያ ግዥ መብቱ ሉጠበቅ የሚችልበት አግባብ የላለ ስለመሆኑ በፍ/ብ/ሥ/ስ/ሕ/ቁ 430(1)

የአካል ጉዲት ካሳ በርትዔ ሲወሰን ባጠቃላይ የተጎጂው የመስራት አቅሙ ላይ የደረሰውን የጉዲት መጠን መነሻ በማድረግ አጠቃላይ ነባራዊ ሁኔታዎች በተጎጂው የወደፉት ህይወት ላይ ሉያስከትለ ስለሚችለት አለታዊ ተጽእኖ፤ ወቅታዊ የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ እድገት እና ተጨባጭ የገንዘብ /ብር/የመግዛት አቅም በየጊዜው እየቀነሰ መሄደ፤ ወደፉት ሉታጣ የሚችለው ገቢ ከተጨባጭ ሁኔታዎች ጋር ተገናዝቦ መታየት ያለበት ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 2091 እና 2102 እና 2153(ሀ))

 አባትነትን በሕግ ግምት ወይም በመቀበል መንገድች ለመወሰን ክርክር ሲነሳ የባህሪ ወሳኝ ቅንጣት (DNA) ውጤት እንደ መከላከያ ማስረጃ እንዱቀርብ በሕጉ በግልጽ የተቀመጠ ድንጋጌ የላለ በመሆኑ ፍርድ ቤቶች በሕጉ የተረዘረጋውን ስርዓት ተከትለውና ለትክክለኛ ፍትህ አሰጣጥ አስፈላጊ መሆኑን ሲያምኑበት ተግባራዊ ሉያደርጉት የሚችለ ስለመሆኑ  የዘር የባህሪ ወሳኝ ቅጣት (DNA) ምርመራ ውጤት በሕጉ በተመለከተው አግባብ በሕጋዊ ምክንያቶች ለማስረጃነት የሚቀርብ እንጂ በሕግ የተቀመጠውን ግምት እናት ስለካደች ብቻ ለማስረጃነት የሚቀርብ ማስረጃ ነው ተብል ድምዲሜ የሚደረስበት ስላለመሆኑ የአማራ ክልል የቤተሰብ ሕግ አዋጅ ቁጥር 79/95 148570 ወ/ሮ ጃኖ ተሰማ እና አቶ አሉ ሰይድ ግንቦት28 ቀን 2010 ዓ.ም 12www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. III አንቀፅ 181፣183(1) እና 155(1(ሀ)) 4. የባህሪ ወሳኝ ቅጣት ( DNA) ምርመራ አንድ ሰው የልጁ አባት ወይም እናት አይደለም ለማለት የሚቀርብ ማስተባባያ ማስረጃ ላሆን የሚችል ቢሆንም የሚከናወነው አባትነትን በሚመለከት የመካድ ክስ ለማቅረብ የሚያስችለ ቀዲሚ ሁኔታዎች ሲሟለ ስለመሆኑ እና እናትነትን በተመለከተም በቤተሰብ ህግ ከአንቀፅ 153 እስከ 166 ድረስ የተዘረጋው ስርዓት የሚፈቅድ ሁኖ በፍትሃ ብሓር ስነ ስርዓት ሕጉ የተመለከቱትን የማስረጃ አቀራረብ ስርዓቶችን መሰረት በማድረግ ሲቀርብ ስለመሆኑ አዋጅ ቁጥር 213/1992 ከአንቀጽ 167-179

የአንድ ቼክ ሕጋዊነት ጥያቄ ባላስነሳበት ፤በዋናነት ደግሞ ቼኩ ተጽፍ እና ተፈርሞ መሰጠቱ ባልተካደበት ሁኔታ እንዱሁም ቼክ እንደቀረበ ክፍያ የሚፈጸምበት ሰነድ ከመሆኑ አንፃር በወንጀል ጉዲይ ያለው ተጠያቂነት ቼክ በወጣበት ወይም ለክፍያ ለቀረበበት ጊዜ በቂ ስንቅ መኖር ያለመኖሩን መሰረት ያደረገ እንጂ ለዋስትና የተሰጠ መሆን ያለመሆን በወንጀል ጉዲይ እንደ ሕጋዊ መከላከያ የፍደራል ጠቅላይ አቃቢ ህግ እና አቶ አፍራኖ ሁላ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLVII ስላለመሆኑ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 693(1)

ከባልና ከሚስት ባንደ የተፈጸመውና ለፍቺው ምክንያት ሆኖ የተገኘው ጥፊት በልላው ተጋቢ ላይ ጉዲት አስከትል ከተገኘ በዲዩ ላደረሰው ጉዲት ከጋራ ንብረት በካሳ መልክ ያንደኛውን ተጋቢ ድርሻ አብዛኛውን ወይም ሙለውን ሲ/ር ሐምዚያ ሱለይማን እና አቶ አያላው በቀለ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. IV ለተፈጸመበት ወገን እንዱከፈል ሉወሰን የሚችል ስለመሆኑ የኦሮሚያ ብሓራዊ ክልላዊ መንግሥት የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁጥር 69/95 እንደተሻሻለው አዋጅ ቁጥር 83/96 አንቀጽ 111፣117

የውርስ ንብረት ክፍያ ከተደረገ በኋላ በክፍያ ውስጥ ያልገቡ በውርሱ ንብረት ውስጥ ገብተው የሚቆጠሩ አዱስ ሀብቶች የተገኙ እንደሆነ አዱስ የክፍያ ስርዓት መፈፀም የሚቻል ስለመሆኑ የፍ/ብ/ህ/ቁጥር 1103፣1104

የባልና ሚስት ፍቺ ተፈጽሞ የንብረት ክፍፍል እስከሚደረግ ድረስ በጋብቻ ውስጥ የተፈራ ንብረትም ሆነ ከዚህ ንብረት የሚገኝ ገቢ የጋራ ሆኖ የሚቆይ ስለመሆኑ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁጥር 213/92 አንቀጽ 89 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. II

 የአንድ ተከሳሽ ያለፈ የቅጣት ውሳኔ አሁን ከተከሰሰበት ጉዲይ ጋር በማያያዝ በዋስ ቢለቀቅ ተመሳሳይ ወንጀል ሉፈጸም ይችላል የሚል ግምት በመውሰድ የዋስትና ጥያቄን አለመቀበል አግባብነት የላለው አቶ አህመድ ደርባቸው እና ፋዳራል ዐቃቤ ህግ ጥቅምት8/2009 ዓ.ም. 473www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. LI  በሕግ በግልጽ ካልተደነገገ በቀር አንድ ተከሳሽ በፍርድ ዲኝነት በግልጽ እስካልታወቀ ድረስ የቀድሞ ጥፊተኝነቱ የማይገለፅ ስለመሆኑ በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 67 (ለ)፣138 (1) ልዩ ልዩ 477 81. የመጥፊት ዉሳኔ ከተሰጠና የጠፊው ሰው ንብረት ለወራሾቹ ከተላለፈ በኋላ የመጥፊት ዉሳኔ የተሰጠበት ሰዉ በህይወት ከተመለሰ ላላ ማረጋገጫ ሳያስፈልገዉ ንብረቶቹ በሚገኙበት አኳኋን መልሶ መዉሰድ ስለመቻለ የፍ/ብ/ህግ 168-173

በሕገወጥ ዔቃዎች መረጃ አሰጣጥ፤አያያዝ እና አመዘጋገብ እና የወሮታ ክፍያዎችን ለመወሰን ተሻሽል በወጣው መመሪያ ቁጥር 78/2004 መሰረት ለኢትዮጲያ ገቢዎች እና ጉምሩክ ባለሥልጣን ጥቆማ ሲቀርብ ወሮታ ስለሚከፈልበት አግባብ መመሪያ ቁጥር 78/2004 አንቀጽ 16/1እና2፤17 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. LIV

ለአንድ ጉዲይ ለምስክርነት የተቆጠረ ሰው በፍርድ ቤት ጥሪ መሰረት ቀርቦ የመመስከር ግዳታ ያለበት ሲሆን ምስክሩ ላቀርብ ካልቻለም ፍርድ ቤቱ ተገቢ መስል በታየው መንገድ ትዕዛዝ በመስጠት ምስክሩ በሕግ አግባብ ተገድ ወይም ታስሮ እንዱቀርብ በማዘዝ ምስክርነቱን በመስማትና ተገቢ ነው ካለም በልላ ማስረጃም ጭምር በማጣራት የቀረበለት ጉዲይ ላይ ተገቢውን ዲኝነት ላሰጥ የሚገባ ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 116፣118(2)(ለ)

የቀበላ የንግድ ሱቅ አላግባብ ተይዞብኛል ይመለስልኝ አቶ ገዛህኝ አየለ ግንቦት 30 ቀን 327www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXIII ለክስ ምክንያት የሆነው ጉዲይ በግለሰቦች መካከል የተደረገ ውል ሲሆን ጉዲዩን ተቀብል የማየት የዲኝነት ስልጣን የከተማ አስተዲደር ፍ/ቤቶች ሳይሆን የፋዳራል ፍርድ ቤቶች ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 4፤የድሬዲዋ አስተዲደር ቻርተር አዋጅ ቁጥር 416/1996 አንቀጽ 33(1)(ረ) እና እነ አቶ ኑረዱን ዓሉ 2009 ዓ.ም. 54. በንግድ ምዝገባ ፍቃድ አዋጅ ቁጥር 980/2008 መሰረት አግባብ ባለው አካል አስተዲደራዊ እርምጃዎች የተወሰደበት ማናቸውም ሰው በህግ ጉዲይ ላይ ይግባኝ ቅሬታ ካለው ጉዲዩን ማቅረብ የሚገባው ለአዱስ አበባ ከተማ ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት በይግባኝ እንጂ በቀጥታ ክስ ለአዱስ አበባ ከተማ የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ላቀርብ የማይገባ ስለመሆኑ የንግድ ምዝገባ ፍቃድ አዋጅ ቁጥር 980/2008 ዓንቀፅ 46፣47(2)፣47(3) አቶ ኤበሳ አመንቴ ጃለታ እና እነ የአዱስ ከተማ ክ/ከተማ አካባቢ ጥበቃ ፅ/ቤት

የማይንቀሳቀስ ንብረት ካለዉ ልዩ ባህርይ አንፃር ንብረቱን ከአንድ ወደ ላላ ሰዉ በሽያጭ ለማስተላለፍ የሚደረግ ዉል በሦስተኛ ወገን ላይ ህጋዊ ዉጤት ያስከትል ዘንድ ወ/ሮ አሻ ፊራህ እና እነ አብደራህማን www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. IX በህግ አግባብ በሚመለከተዉ አካል ዘንድ ካልተመዘገበ ውለ ፈራሽ የሚሆን ሲሆን ሻጩም በዉለ ምክንያት የተቀበለዉን ገንዘብ የመመለስ ግዳታ ያለበት ሲሆን፣ ይህን እንዱያደርግ ላላ ክስ ማቅረብ ሳያስፈልግ በዚያው መዝገብ ላይ መወሰን የሚቻል ስለመሆኑ በፍ/ሕ/ቁ አንቀጽ 2878 ጣሂር (ሰዎች

አንድ ተከሳሽ በአንድ ቸልተኝነትና በአንድ ድርጊት በደረሱ ጉዲቶች በተደራራቢ ወንጀልች ሲከሰስ ላላ የተለየ ሀሳብና ድርጊት መኖሩ እስካልተረጋገጠ ድረስ አንደን በቸልተኝነት ላላዉን ደግሞ ሆን ተብል ታስቦ በተፈጸመ ወንጀል ጥፊተኛ የሚደረግበት አግባብ አቶ ሀብታሙ ደስታ እና የፋዳራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLVIII ቅጣትን በሚመለከት ተደራራቢ ወንጀልች ተፈጽመዉ ሲገኙ ቅጣት ሉወሰን የሚገባዉ ለእያንዲንደ ወንጀል መነሻ ቅጣት ከተያዘ በኃላ እነዚህን በመደመር ድምሩ የቅጣት መጠን የሚያርፍበትን ዝቅተኛ የቅጣት እርከን በመለየት ስለመሆኑ የተሻሻለዉ የቅጣት አወሳሰን መመሪያ ቁጥር 02/2006 አንቀጽ 22(1/ሀ)

ከቅጅ መብት ጋር በተያያዘ የሚነሱ ክርክሮች የሚጣሩበት አግባብም ሆነ ክርክሮቹን መሰረት በማድረግ የሚሰጡ ዉሳኔዎች የቅጅ መብት ጥበቃ አጠቃላይ ዓላማ እነ አረቡ አብደላ ( 3 ሰዎች) እና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. LIII በማድረግ የቅጅ እና ተዛማጅ መብቶች ጥበቃ ለማግኘት ስራዎቹ ማሟላት የሚጠበቅባቸዉ መመዘኛዎች መሟላታቸው አለመሟላታቸውን ስለ ቅጅ መብት ዔዉቀትና ልምድ ያላቸዉ ባለሙያዎች የተካተቱበትን አጣሪ ቡድን በማቋቋም እንዱያጣሩ በማድረግ የቅጅ መብት ጥሰት የተፈፀመ መሆን አለመሆኑን በማጣራት መወሰን ያለበት ስለመሆኑ በኢፋዱሪ ሕገ መንግስት አንቀጽ 91(3) ፤አዋጁ ቁጥር 410/96 አንቀጽ 2(8)፣2(30)፣ 4(1)(ለ)፣ 6(1) አደኛ ጓዳ

በንግድ መደብር ውስጥ የሚገኙ ግዙፍነት ያላቸው እንደ መሳሪያዎች፣ የቤት ዔቃዎችና ሸቀጥ ያለ ወ/ሮ እመቤት ዲኛቸው www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XVIII ባለሀብትነትን ንብረቱን በመግዛት ወይም በልላ አኳኃን ያገኘው ወይም በኑዛዜ የተሰጠው ሰው ንብረቱን በእጁ ባደረገው ጊዜ የሚተላለፍለት ስለመሆኑና ተቃራኒ ማስረጃ እስካልቀረበ ድረስ የእነዚሁ ንብረቶች ባለሀብት ስለመሆኑ በሕጉ ግምት የሚወሰድበት ስለመሆኑ በፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 1186 (1)፤ንግድ ሕጉ በቁጥር እና እነ አቶ ይስማው ዘገየ ( 2 ሰዎች)

የንግድ ማህበር ስለሚፈርስበት አግባብ የንግድ ህግ ቁጥር 217፤218 እና 542 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XX ቸን ( 2 ሰዎች)

አንድ ተከሳሽ የቀረበበት ክስ በይርጋ የሚቋረጥ መሆኑን ከጠቀሰ ከሳሹ ክሱ በሕጉ የተመለከተው ጊዜ ገደብ (ይርጋ) ያላለፈው መሆኑን፣ ጊዜው አልፍ ከሆነም ይርጋውን ሉያቋርጥ የሚችል ሕጋዊ ምክንያት መኖር ያለመኖሩን በተገቢው ማስረጃ ለማስረዲት የሚችልበት እድል ሳይሰጠው የተከሳሽ መቃወሚያ ብቻ መሰረት ተደርጎ ክሱ በይርጋ ቀሪ ነው ተብል ብይን የሚሰጥበት አግባብ ስነ ስርዓታዊ ስላለመሆኑ ፍ/ብ/ሕ/ቁጥር1000፣1846፣1852እና1853፤የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ ቁጥር 241፣ 244 እና 245(1)

ገንዘብን በአደራ የማስቀመጥ ዉል (deposit fund) መነሻነት አደራ ያስቀመጠ ባንክ የአደራ አስቀማጩን ገንዘብ የመጠበቅ፣ ሲጠይቁ ወጪ አድርጎ የመክፈል ያዲኒ ራባ እና የኢትዮጵያ ንግድ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XIII ከአስቀማጩ ዉጪ ለላላ ሰዉ ያለመክፈል ከዉል የመነጨ ግዳታ ሲኖርበት ይህን ግዳታውን ባይወጣ አስቀማጩ ላይ ሉደርስ ለሚችል ጉዲት ከዉል የመነጨ ኃላፉነት ያለበት ሲሆን ባንኩ የሚቀርብለትን የክፍያ ጥያቄ ሲያስተናግድ፣ገንዘብ እንዱከፈለዉ ጥያቄዉን ያቀረበ ሰዉ በርግጥም አደራ አስቀማጩ መሆን አለመሆኑን በቅድሚያ የማረጋገጥ ግዳታ የሚኖርበት ስለመሆኑ የንግድ ህግ 896 እና 897 ባንክ አንዋር መስጊድ ቅርንጫፍ

የአንድ የማይንቀሳቀስ ንብረት አከራይ የሆነ ሰዉ ላልተከፈለዉ የዉዝፍ ኪራይ ክፍያ አከፊፈል ሲባል አዲማ ሳይንስና ቴክኖልጂ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLII ለቤቱ ማገጫነት ወይም ለስፍራ ማልሚያነት ከሚጠቀምባቸዉ ዔቃዎች ላይ ዔቃዎቹ የራሱ ባይሆኑም ይህንኑ አከራዩ እስካላወቀ ወይም ማወቅ ነበረበት እስካልተባለ ድረስ በሕግ የተቋቋመ የመያዣ መብት ያለዉ መሆኑና በልዩ ሁኔታ ንብረቱ ለአፈጻጸም መዋል መቻል አለመቻለ በግራ ቀኙ ክርክርና ማስረጃ ተጣርቶና ተረጋግጦ መወሰን ያለበት ስለመሆኑ ፍ/ብ/ሕ/ቁ 2924፣2925፣2926(2) ዩኒቨርሲቲ እና ወ/ሮ ሺወርቅ ሲባኒ

አንድ ጠበቃ ደንበኛው ላይ በቀረበ ክስ “በተመሳሳይ ጉዲይ ሁለት ፍርድ ቤት ክስ ላቀርብ አይገባም ” በሚል በህግ የተፈቀደን መቃወሚያ ማቅረቡ የጥብቅና ሙያን የሚያጎድፍ ተግባር ፈፅሟል ተብል በዱስፕሉን የሚያስቀጣው ተግባር ስላለመሆኑ የትግራይ ክልል የጥብቅና ፈቃድ አሰጣጥና አስተዲደር አዋጅ ቁ/ 262/2007 አንቀጽ 30/23/ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. LV

አንድ ተከሳሽ የቀረበበትን ክስና ማስረጃ በመመርመር ተገቢውን ዝግጅት በማድረግ መልሱን አቶ ተኽላይ ፍሰሃ እና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXX እንዱያቀርብ የታዘዘው እና ቀጠሮ የተሰጠው ከ10 ቀን ባነሰ ጊዜ ውስጥ ከሆነ የተከሳሹን የመከላከልና የመከራከር የመሰማት መብቱን የሚነፍግ በመሆኑ በቂ ጊዜ ተሰጥቶት የመከላከያ መልሱን እና ክርክሩን እንዱያቀርብ መደረግ ያለበት ስለመሆኑ ኢ.ፋ.ዳ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀጽ 37፣ የፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ.240[2] ወ/ሮ ለታይ ለገሰ

የመንግስት ቤት ህጋዊ ተከራይ የሆነ ወላጅ የኮንደሚኒየም ቤት በደረሰው ጊዜ ከመንግስት የተከራየውን ቤት ለመንግስት የማስረከብ ግዳታ ያለበት በመሆኑ የወረዲው አስተዲደር ፅ/ቤት የመንግስት ቤቱ ውስጥ ለሚኖሩ ለተከራዩ ልጆች ቤቱን ለቀው እንዱወጡ ማስጠንቀቂያ መስጠቱ የሁከት ተግባር የማይስብለው ስለመሆኑ የተሻሻለው የመንግስት ቤቶችን ለማስተዲደር የወጣው መመሪያ ቁጥር 4/2009 ዓንቀፅ 15(ሐ(መ))

የአንድ የማይንቀሳቀስ ንብረት አከራይ የሆነ ሰዉ ላልተከፈለዉ የዉዝፍ ኪራይ ክፍያ አከፊፈል ሲባል አዲማ ሳይንስና ቴክኖልጂ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLII ለቤቱ ማገጫነት ወይም ለስፍራ ማልሚያነት ከሚጠቀምባቸዉ ዔቃዎች ላይ ዔቃዎቹ የራሱ ባይሆኑም ይህንኑ አከራዩ እስካላወቀ ወይም ማወቅ ነበረበት እስካልተባለ ድረስ በሕግ የተቋቋመ የመያዣ መብት ያለዉ መሆኑና በልዩ ሁኔታ ንብረቱ ለአፈጻጸም መዋል መቻል አለመቻለ በግራ ቀኙ ክርክርና ማስረጃ ተጣርቶና ተረጋግጦ መወሰን ያለበት ስለመሆኑ ፍ/ብ/ሕ/ቁ 2924፣2925፣2926(2) ዩኒቨርሲቲ እና ወ/ሮ ሺወርቅ ሲባኒ

በአንድ የብድር ዉል ላይ ያለ ፊርማ የኔ አይደለም የሚል ክርክር በመነሳቱ በብድር ዉለ ላይ ያለዉን ፊርማ ተበዲሪው በመካደ በፍረንሲክ ምርመራ የእሱ ፊርማ አለመሆኑ የተረጋገጠ ሰነድ ላይ ፊርማው የተበዲሪው ስለመሆኑ አበዲሪው በሰዉ ምስክሮች ላስረዲ በማለት የሚያቀርበው አቤቱታ ተቀባይነት አቶ አክልለ ጌታሁን እና ወ/ሮ ፍሪህይወት አሰፊ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XII ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሕ/ቁ 2006 እና 2472(1)

አንድ የአሽከርካሪነት ሙያ ያለዉ ሰዉ የትራፉክ ደህንነት ደንብን ተላልፍ በተሽከርካሪዉ የኋላ የዉጭ አካል ላይ ሰው አሳፍሮ ሲያሽከረክር ተሳፊሪው ለመዉረድ ሲል መዉደቁ ወይም ለመዉረድ ሲል ዘል በመዉደቁ ለደረሰበት ጉዲት አሽከርካሪውን በቸልተኝነት ተጠያቂ ከመሆን የማያስቀረው ስለመሆኑ የወ/ሕ/አንቀጽ 24፣ 59፣543(3)፣ በትራፉክ ደህንነት ደንብ ቁጥር 208/2003 አንቀጽ 36(1)

አንድ የመሰረታዊ ማህበር አባል ሲሞት ዔጣው ወይም ጥቅሙ በማህበሩ መዝገብ ውስጥ በወራሽነት ለሰየመው ወይም ሟቹ ወራሽ ያልሰየመ ከሆነ በሕግ ለመውረስ ለሚችል ወራሹ የሚተላለፍ ሲሆን ይህም የሚሆነው እነ ወ/ሮ እላኒ ወ/አማኑኤል እና እነ ወ/ሮ ወርቅነሽ ግንቦት28 ቀን 2010 ዓ.ም 483www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. LII የማህበሩ አባል ከሆነ ወይም ለመሆን ፈቃደኝነቱን ሲገልፅ ሲሆን ወራሹ የማህበሩ አባል ካልሆነ ወይም አባል ለመሆን የማይፈልግ ወይም የማይፈቀድለት ከሆነ የሟቹ የዔጣው ዋጋ እና ጥቅም የሚከፈለው ስለመሆኑ የኅብረት ሥራ ማህበራት አዋጅ ቁ.147/1991 አንቀጽ 19፣ 32 ብዙነህ 83. የሰውን ምስል ያለባለቤቱ ፈቃድ ለማስታወቂያ ሥራ በቴላቭዥን በማስተዋወቅ ጥቅም ላይ ያዋለ አካል ምስለን ከባለቤቱ ፍቃድ ውጪ በመጠቀም ለሰራው ማስታወቂያ ተገቢውን ካሳ የመክፈል ኃላፉነት ያለበት ስለመሆኑ የኢ.ፋ.ዱ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀፅ 14፣የፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 27፣28፣ 29

አንድ ክርክር ያስነሳ ንብረት በአፈፃፀም ሂደት በጨረታ ከተሸጠና ገንዘቡም ለፍርድ ባለገንዘብ ከተከፈለ በኃላ በጨረታዉ ሂደት ጨረታዉን ሉያስፈርስ የሚችል ጉድለት ካልተገኘ እንዱሁም ንብረቱ ለ3ኛ ወገን እንዲይተላለፍ የተሰጠ ዔግድ በሕግ አግባብ ያልተመዘገበ መሆኑ የአብክመ ገቢዎች ባለስልጣን ዐ/ሕግ እና አቶ መስፍን ጥላሁን www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXIX የቀዲሚነት መብትን ለመጠቀም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 418 መሰረት የሚቀርብ የመቃወም አቤቱታ ተቀባይነት የላለው ስለመሆኑ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 418፣426፣445

አንድ ተከሳሽ በአንድ ቸልተኝነትና በአንድ ድርጊት በደረሱ ጉዲቶች በተደራራቢ ወንጀልች ሲከሰስ ላላ የተለየ ሀሳብና ድርጊት መኖሩ እስካልተረጋገጠ ድረስ አንደን በቸልተኝነት ላላዉን ደግሞ ሆን ተብል ታስቦ በተፈጸመ ወንጀል ጥፊተኛ የሚደረግበት አግባብ አቶ ሀብታሙ ደስታ እና የፋዳራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLVIII ቅጣትን በሚመለከት ተደራራቢ ወንጀልች ተፈጽመዉ ሲገኙ ቅጣት ሉወሰን የሚገባዉ ለእያንዲንደ ወንጀል መነሻ ቅጣት ከተያዘ በኃላ እነዚህን በመደመር ድምሩ የቅጣት መጠን የሚያርፍበትን ዝቅተኛ የቅጣት እርከን በመለየት ስለመሆኑ የተሻሻለዉ የቅጣት አወሳሰን መመሪያ ቁጥር 02/2006 አንቀጽ 22(1/ሀ)

ሥራ ላይ ባለ ህጎች መሰረት በየትኛውም ደረጃ በሚገኝ የክልል ፍርድ ቤት ታይተው የመጨረሻ ውሳኔ የተሰጠባቸው ጉዲዮች መሰረታዊ የህግ ስህተት አለባቸው በሚል ለክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት አቤቱታ በክልል ሰበር ሰሚ ችልት አልተቋቋመም፤ እንዱሁም በክልል የሰበር ስርዓት በዝርዝር ህጎች አልተቀመጠም በሚል ምክንያት ጉዲዮች በቀጥታ ለፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት ሉቀርቡ የማይገባ ስለመሆኑና ሥራ ላይ ባለት ህጎች አግባብ በክልል ሰበር ችልት መታየት ያለባቸው ስለመሆኑ የኢፋዳሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 80(3)(ለ)፣የሐረሪ ክልል ህገ መንግስት አንቀጽ70(2)(ሀ)፣የሐረሪ ሕ/ብ/ክ/መ/ ፍርድ ቤቶችና የዳኞች አስተዲደር ጉባኤ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 3/1988፤የሐረሪ ክልል የዳኞች አስተዲደር ጉባኤ እነ ወ/ሮ አለምሸዋ አባተ አበበ እና እነ አቶ ሚሉዮን አባተ አበበ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXVIII አዋጅ ቁጥር 3/1988 እና ማሻሻያ አዋጆች ቁጥር 8/1991 እና 17/1991 እንደገና ለማሻሻል የወጣው አዋጅ ቁጥር 68/1999 /የፋ/ፍ/ቤቶችን አዋጅ እንደገና ለማሻሻል በወጣው አዋጅ ቁጥር 454/1997 አንቀጽ 2(1) በፋ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ቀደም ሲል በሰ/መ/ እና ላልችም በርካታ መዛግብት ተሰጥቶ የነበረው የህግ ትርጉም በዚህ መዝገብ ውሳኔ ተለውጧል።/

የዲኝነት ስራ አካሄድ ላይ በሚፈጸሙ ወንጀልች በተለይም አንድ ችልት በያዘዉ መዝገብ ላይ ችልት መድፈርን በተመለከተ ወዱያዉኑ ቅጣት ሉወስን ስለሚችልበት አግባብ የወንጀል ህጉ አንቀጽ 449 ፣ በፍ/ብ/ስ/ስ/ህግ ቁ/480 እና

አንድ ሰዉ የኮንድሚኒየም ግዥ ፈጽሟል ልባል የሚችለዉ ከሚመለከተዉ አካል ጋር ስምምነት መፈጸሙ ሲረጋገጥ ብቻ ሲሆን ገዥዉ ቤቱን ለሦስተኛ ወገን በሽያጭ ወይም በስጦታ ማስተላለፍ የሚችለዉ ቤቱን ከገዛ 5 ዓመት ሲሞላዉ ሲሆን ጊዜው የሚቆጠረዉ ዔጣ ከደረሰበት ቀን ጀምሮ ሳይሆን ገዥዉ የቤት ሽያጭ ዉል ከሚመለከተዉ የመንግስት አካል ጋር ከፈጸመበት ቀን ጀምሮ ስለመሆኑ በአ/አ ከተማ አስተዲደር አካላት የአስተዲደሩን አቶ ክብሮም አደራ እና እነ ወ/ሪት ትዔግስት መንገሻ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXII የማስተላለፍ ኃላፉነትና አፈፃፀሙን ለመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር 19/97 አንቀጽ 7(6-ለ)፣14(2)

አንድ ባለይዞታ ወሰን አልፍ በልላ ሰው ይዞታ ላይ ያለአግባብ በመግባት የሰራው ግንባታ በልላኛው ባለይዞታ ንብረት አጠቃቀም ላይ ጉዲት ያደረሰ መሆኑ በባለሙያ ከተረጋገጠ ባለሙያው ባለበት ተለክቶ በዚያው ልክ ወሰኑን ያለፈዉን ግንባታ እንዱያፈርስ መደረግ ያለበት ስለመሆኑ የፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 1204፣1205፣1225/1/

የኑዛዜ ወራሽነት ይረጋገጥልኝ በሚል አቤቱታ በተከፈተ መዝገብ ላይ ኑዛዜው ሕጋዊ አይደለም የሚል ተከራካሪ ወገን በሚቀርብበት ጊዜ ፍ/ቤቶች ወደ ኑዛዜው ይዘት እና ሕጋዊነት ሁኔታ ገብተው ተገቢውን ውሳኔ መስጠት ያለባቸው በመሆኑ በጉዲዩ ላይ ግራ ቀኙን በሕጉ አግባብ በመስማትና በሚገባ በማጣራት ተገቢውን ዲኝነት መስጠታቸው ስነ ስርዓታዊ እንጂ በንብረት ክርክር ጊዜ የሚታይ ነው ተብል የሚታለፍ ስላለመሆኑ የፍ/ብ/ሕግ ቁጥር 996 www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. VII

በአንድ ውል ላይ የገደብ (የመቀጫ)ስምምነት በተደረገ ጊዜ ባለገንዘቡ ተቃራኒ ስምምነት ከላለ በቀር ውለ እንዱፈፀም እንዱሁም የመቀጮ ገንዘብ እንዱከፈል ለመጠየቅ አቶ ሰለሞን መርደኪዮስ እና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. VIII ሲሆን ነገር ግን መቀጮ የሚከፈለው የውለ መዘግየት ወይም ተጨማሪ ግዳታዎች ካለ የእነሱ አለመፈፀም የመቀጮውን ክፍያ የሚያስከትል ሲሆን ስለመሆኑ ፍ/ብ/ህ/ቁ 1890(1)(2) አቶ ሲሳይ ለበኔ

የዉክልና ሰነድችን ለማረጋገጥና ለመመዝገብ ስልጣን በተሰጠዉ አካል የተረጋገጠ ሰነድ ሙለ እምነት የሚጣልበት ማስረጃ ሆኖ ቅቡልነት ያለዉ ስለመሆኑና የሰነደን ቅቡልነት መቃወም የሚቻለዉም በበቂ ምክንያት ፍርድ ቤት ሲፈቅድ ብቻ ስለመሆኑ አዋጅ ቁ/922/08 አንቀጽ 23/1/

ከህግ አግባብ ውጪ ገንዘብ እንዱከፈል መደረጉን ተከትል የተሰጠ የወንጀል ጥፊተኝነት ውሳኔን መሰረት በማድረግ ገንዘብ ያለአግባብ እንዱከፈል ያደረገውን አካል ከውል ውጪ ኃላፉነት የተደነገገውን የሰሜን ወል ዞን የቆቦ ጊራና ሸለቆ ልማት ፕሮግራም እና መጋቢት 25/2010 163www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XVI በማድረግ ያላግባብ እንዱከፈል የተደረገው ገንዘብ እንዱመለስ ለመጠየቅ የሚቻል ስለመሆኑ፡የፍ/ብ/ህ/ቁ 2035 እነ አቶ አድነው አባተ (3 ሰዎች) 27.  አንድ ሰው በራሱ በኩል ምንም የገባው ግዳታ ባይኖርም በራሱ ጥፊት በልላው ሰው ላይ ጉዲትን ካደረሰ ኃላፉነት ያለበት ስለመሆኑ እና ማንም ሰው ከራሱ ጥፊት የተነሳ በልላ ሰው ላይ ጉዲት ካደረሰ ላደረገው ጉዲት ኪሳራ መክፈል ያለበት ስለመሆኑ የፋዳራል ፖሉስ አባላት አግባብነት ባለው ሕግ እና ደንብ መሰረት ተሽከርካሪዎችን የማስቆም እና የመፈተሽ ስልጣን እና ኃላፉነት ያላቸው ቢሆንም ይህንን ኃላፉነት በሚወጡበት ጊዜ በፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 2031(1) ስር የተመለከተውንና የሙያ ስራው የሚመራበትን ደንብ ማክበር እነ ሳጅን ግርማ መርጋ (3 ሰዎች) እና ወ/ሮ ደሀቦ መሐመድ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XVII ስለመሆኑ ፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 2031 (1)፣ 2027 (1) እና 2028

አንድ ባንክ በአደራ የተቀበለውን የደንበኛውን ገንዘብ የመጠበቅ ሕጋዊ ግዳታ ያለበትና ከሕግ ውጪ የደንበኛውን ገንዘብ ወጪ እንዱሆን ያደረገ ሰው በባንኩ ገንዘብ ላይ ጉዲት ማድረሱ ከተረጋገጠ ደንበኛው ገንዘቡን ከባንኩ የማግኘት መብት በህግ የተጠበቀለት በመሆኑ ባንኩ ደንበኛውን በመተካት ወይም በራሱ ስም ሆኖ የደንበኛውን ገንዘብ ባልተገባ ወይም በወንጀል ተግባር ወጪ አድርጎ ለግል ጥቅሙ ባዋለው ሰው ላይ ክስ ቢያቀርብ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እና እነ አቶ ምንዲይ ክፍላ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XIX በቅድሚያ የደንበኛውን ገንዘብ ስለመክፈለ ወይም በደንበኛው የባንክ አካውንት ገቢ ስለማድረጉ የሚያሳይ ማስረጃ አላቀረበም በሚል ክሱ ውድቅ የሚደረግበት የሕግ አግባብ የላለ ስለመሆኑ የንግድ ህግ አንቀፅ 896-902፤አዋጅ ቁጥር 592/2000 አንቀፅ 52(1)

በባህላዊ መንገድ የሚታረስ መሬትን በዉል ማከራየት የሚቻለዉ ከ3 ዓመት ላልበለጠ ጊዜ ሆኖ ዉለም ዋጋ የሚኖረዉ በሚመለከተዉ አካል ተመዝግቦ ሲረጋገጥ ብቻ ስለመሆኑ የኦሮሚያ ክልል የገጠር መሬት አጠቃቀም አዋጅ ቁጥር 130/99 አንቀጽ 10(2 እና 3) www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXI ኤጀንሲን ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁ. 179/05 አንቀጽ 8

ይግባኝ የማቅረቢያ የመጨረሻ ቀን የመንግስት ስራ ዝግ በሆነበት ቀን ላይ ያረፈ ሲሆንና በቀጣዩ የሥራ ቀን አቶ መሀመድ ሙህዱን እና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXVIII ተዘጋጅቶ ሲቀርብ ይግባኙ እንዱከፈት መፍቀድ ሥነሥርዓታዊ ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሕ/ቁ 1862፣ፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 323/2 ፣326 ዘምዘም አሉ

በአዋጅ ቁጥር 147/91 መሰረት አንድ ማሕበር አቶ ደሱ ታምሩ መስከረም 21 335www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXIV ካበቃ በኃላ ወይም መብትና ግዳታዉ የሕብረት ሥራ ማሕበር ወደ አልሆነ የንግድ ማሕበር ተላልፍ በሚገኝበት ወቅት ጉዲዩ በሽምግልና ዲኝነት የሚታይበት የህግ አግባብ የላለ ስለመሆኑ እና መደበኛ ፍ/ቤቶች ጉዲዩን ለማየት የስረነገር ስልጣን ያላቸው ስለመሆኑ አዋጅ ቁጥር 147/91 አንቀጽ 47 እና 49 እና ፈያ ጠቅላላ ኮንስትራክሽን ኃ/የተ/የግል ማህበር ቀን 2011 ዓ.ም 56. የይዞታ ማረጋገጫ ማስረጃ አላግባብ ተሰርዞብኛል በሚል የሚቀርብ አቤቱታ ጉዲዩ በቀጥታ ከመሬት ይዞታ ባለመብትነት ጋር ተያያዥነት ያለው በመሆኑ የተከራካሪ ወገኖች መደበኛ ነዋሪነት ወይም የተከራካሪው ወገን የፋዳራል መንግሥቱ ተመዝጋቢ መሆን ግምት ውስጥ ሳይገባ የክርክሩን ልዩ ባህርይ በማየትና የጉዲዩን ዓይነት መሰረት በማድረግ ንብረቱ የሚገኝበት የከተማ አሥተዲደር ፍ/ቤት የቀረበውን ክስ ተቀብል የመወሰን የሥረ- የደሴ ከተማ ዓይነሥውራን ማሕበር እና የኢትዮጲያ ዓይነሥውራን ብሓራዊ ማሕበር www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XXXV ሥልጣን ያለው ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 25 ፤አዋጅ ቁጥር 226/07 አንቀጽ 57/1

አንድ ሰው የከተማን ቦታ በሉዝ ስለመያዝ የወጣው አዋጅ ቁጥር 721/2004 ከመውጣቱ በፉት የይዞታ ማረጋገጫ እንዱሰጠው ጠይቆ የባለቤትነት ማረጋገጫ ካርታ የቦላ ክ/ከተማ አስ/የመሬት ልማት እና www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XL እንዱሰጠው ውሳኔ ያገኘው አዋጁ በስራ ላይ በነበረበት ጊዜ ከሆነ የውሳኔው አፈፃፀም ሉቀጥል የሚገባው በአዋጅ ቁጥር 721/2004 አንቀጽ 37/1 መሰረት ሳይሆን በአዋጁ አንቀጽ 6/3/ በሉዝ ስሪት መሰረት ስለመሆኑ ማናጅመንት ጽ/ቤት

አንድ ለክርክር ምክንያት የሆነ ንብረት በአፈፃፀም ምክንያት በሐራጅ እንዱሸጥ የአፈፃፀም መዝገቡን የያዘዉ ፍርድ ቤት ወስኖ የሐራጅ ማስታወቂያ ወጥቶ ገዥ ካልተገኘ ንብረቱን ባለ ገንዘቡ የመረከብ መብት ያለው ሲሆን ይህን የሻለቃ አሰፊ መንገሻ ህጋዊ ወራሾች እና አቶ ዮናስ ዲኜ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLI ማስተባበል የሚቻለዉ ደግሞ ባለገንዘቡ ቤቱን እንዱረከብ በሚል ተሰጥቶ የነበረዉ ትዕዛዝ ስነ-ስርዓት ህጉ በሚፈቅደዉ አግባብ በልላ የፍርድ ቤት ትዕዛዝ መሻሩ ሲረጋገጥ ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 428(2)

በፍርድ አፈጻጸም ምክንያት በመጀመሪያ ጨረታ ሽያጭ ላይ ተወዲድሮ አሸናፉ የተባለ ገዥ ዋጋ ከፍል ግዥዉን ባለመፈጸሙ ድጋሚ ጨረታ ሲደረግ የሽያጭ ዋጋ ቢቀንስ በሁለተኛዉ እና በአንደኛዉ ጨረታ መካከል ለተፈጠረዉ የዋጋ ልዩነትና ኪሳራ የመክፈል ግዳታ ሁለተኛውን ጨረታ ተወዲድሮ አሸናፉ የሆነው ሰው ላይ የማይወድቅ አቶ ረሽድ አደም እና አቶ ታሪኩ አማረ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLIII የፍ/ብ/ስ/ስ/ህግ ቁ./429

አንድ ቼክ በሚወጣበት ጊዜ በቼክ አውጭው ሂሣብ የፍደራል ጠቅላይ መስከረም 24 421www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLIV በቂ ስንቅ አለመኖሩ እየታወቀ ቼክ የተሰጠ መሆኑ እስከተረጋገጠ ድረስ ከግል ተበዲዩ ጋር የቤተሰባዊ ግንኙነት ያላቸው ስለሆነና ቼኩን የሰጠው በመተማመኛ መልኩ ነው በማለት ድርጊቱ በቸልተኝነት የተፈፀመ ነው በሚል በወንጀል ህግ ዓንቀፅ 693(1) መሰረት የቀረበ ክስ ወደ ወንጀል ህግ አንቀፅ 693(2) በመቀየር ተከሳሹን ጥፊተኛ ማለት የወንጀል ሕግ አንቀጽ 23፤59 ድንጋጌ ያላገናዘበ ስለመሆኑ ዓቃቤ ህግ እና አቶ አሰግድ አባ ቦሬ ቀን 2011 ዓ.ም. 71. “በአዋጅ ቁጥር 721/2004 አንቀጽ 27 መሰረት አግባብ ያለው አካል በሕገወጥ መንገድ የተያዘን የከተማ ቦታን የማስለቀቂያ ትዕዛዝ መስጠት እና ካሣ መክፈል ሳያስፈልግ የሰባት የሥራ ቀናት የጽሐፍ ማሥጠንቀቂያ ብቻ ለባለይዞታው በአካል በመስጠት ወይም በቦታው በሰፈረው ንብረት ላይ በመለጠፍ የማስለቀቅ ሥልጣን ይኖረዋል” በማለት የተቀመጠው ሀሳብ በሕጋዊ መንገድ በትግራይ ብሓራዊ ክልላዊ መንግሥት ፍትሕ ቢሮ ዓቃቤሕግ እና አቶ ንጉስ ሀይለ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLV የከተማ ቦታዎችን ለማስለቀቅ የተቀመጠውን የማስለቀቂያ ትዕዛዝ የመስጠት እና ካሣ የመክፈል ሥርዓት ማሟላት ሳያስፈልግ በሕገወጥ መንገድ የተያዘን የከተማ ቦታን ማስለቀቅ የሚቻልበትን ሥርዓት የሚደነግግ እንጂ የከተማ ቦታን ወሮ ለያዘ ሰው የወንጀል ሀላፉነትን የሚያስቀር ስላለመሆኑ አዋጅ ቁጥር 721/2004 አንቀጽ 26(4)፣27

በወንጀል ጉዲይ ፍርድ ከተሰጠ በኋላ አዱስ የወጣ ህግ ተከሳሹን የሚጠቅም በሆነ ጊዜ ተከሳሹ አዱሱ ህግ ተፈፃሚ እንዱሆን አቤቱታ ባቀረበ ጊዜ አዱስ የወጣው ህግ ተፈፃሚ እንዱሆን መደረግ ያለበት ስለመሆኑና በዚሁ ጉዲይ አቤቱታ የቀረበበት ጉዲይ በባህሪው እንደመደበኛ የክርክር ጉዲይ የሚታይ ሳይሆን በቀረበ ጊዜ ሉስተናገድ የሚችል በመሆኑ ከተወሰነ ጊዜ በኋላ የቀረበ አቤቱታ ነው በማለት ተቀባይነት የለውም የማይባል አማረ ረታ እና የፋዳራል ጠ/አቃቤ ህግ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLVI የኢ.ፋ.ዳ.ሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 22(2)፣ የወ/ሕ/አንቀጽ 6 እና 9(1)፤ ዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ስምምነት አንቀጽ15/1/

 በአንድ የወንጀል ክስ ማመልከቻ ላይ ተጠቅሶ የቀረበ ድንጋጌና የክሱ ፍሬነገር ዝርዝር ላይ በስህተት የተጠቀሰ ወይም ሳይጠቀስ የታለፈ መሰረታዊ ነገር መኖሩ ሳይረጋገጥ ከወዱሁ አንቀጽ ካልተለወጠ በሚል ምክንያት ክስ እንዱሻሻል ትእዛዝ መስጠትና ይህ ካልተፈጸመ በሚል የክሱን መዝገብ መዝጋቱ ክስ እንዱሻሻል የሚደረግብትን ህጋዊ የፋዳራል ጠ/አቃቤ ህግ እና **ተጠሪ፡-** ነቢላ አህመድ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLIX ያላገናዘበ ስለመሆኑ  አንድ ተከሳሽ ላይ የቀረበ ክስ ሁለት ሆኖ 1ኛዉ ክስ ቀደም ሲል ፍርድ ቤት በሰጠው ትእዛዝ መሰረት ተሻሽል ባለመቅረቡ የሚዘጋ ቢሆን ሁለተኛዉ ክስ ላይ ያለምንም ህጋዊ ምክንያት ዉሳኔ ሳይሰጥ ማለፍ ሥነ-ሥርዓታዊ ስላለመሆኑ በወ/መ/ስ/ስ/ህግ ቁ/112፣113/2/፣119

 በአንድ የወንጀል ክስ ማመልከቻ ላይ ተጠቅሶ የቀረበ ድንጋጌና የክሱ ፍሬነገር ዝርዝር ላይ በስህተት የተጠቀሰ ወይም ሳይጠቀስ የታለፈ መሰረታዊ ነገር መኖሩ ሳይረጋገጥ ከወዱሁ አንቀጽ ካልተለወጠ በሚል ምክንያት ክስ እንዱሻሻል ትእዛዝ መስጠትና ይህ ካልተፈጸመ በሚል የክሱን መዝገብ መዝጋቱ ክስ እንዱሻሻል የሚደረግብትን ህጋዊ የፋዳራል ጠ/አቃቤ ህግ እና **ተጠሪ፡-** ነቢላ አህመድ www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww. XLIX ያላገናዘበ ስለመሆኑ  አንድ ተከሳሽ ላይ የቀረበ ክስ ሁለት ሆኖ 1ኛዉ ክስ ቀደም ሲል ፍርድ ቤት በሰጠው ትእዛዝ መሰረት ተሻሽል ባለመቅረቡ የሚዘጋ ቢሆን ሁለተኛዉ ክስ ላይ ያለምንም ህጋዊ ምክንያት ዉሳኔ ሳይሰጥ ማለፍ ሥነ-ሥርዓታዊ ስላለመሆኑ በወ/መ/ስ/ስ/ህግ ቁ/112፣113/2/፣119