** ……አቶ ተኽላይ ፍሰሃ - የቀረበ የለም።; የትግራይ ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት በመ.ቁ.98593 በ14/6/2010 ዓ.ም የሰጠዉ ዉሳኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመበት ስለሆነ እንዱታረምልኝ በማለት ያቀረቡትን የሰበር አቤቱታ መርምሮ ለ v. ** ………….ወ/ሮ ለታይ ለገሰ - የቀረበ የለም; ከሳሽ; ) ባቀረቡት ክስ ተከሳሽ በሽሬ እ/ስላሴ ከተማ 04 ቀበላ ክልል ዉስጥ የሚገኘዉን በ140 ካ.ሜ ቦታ ላይ ያለዉን ቤት በብር 250 ሺህ ሸጠዉልኝ ገንዘቡን ተቀብለዉ ስመ ሀብቱን ሉ

የጉዲዩ አመጣጥ ከፍ ሲል የተመለከተዉ ሲሆን ይህ ችልት የግራ ቀኛቸዉን ክርክር አግባብነት ካላቸዉ የህግ ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ መርምሮታል።

እንደመረመርነዉ በዚህ ጉዲይ ምላሽ ማግኘት ያለበት የአሁን አመልካች በጽሐፍ መልስ የመስጠት መብቱ መታለፈ በአግባቡ ነዉ ወይስ አይደለም? የሚለዉ ነጥብ መሆኑን ተገንዝበናል። በዚህ መሰረት የስር የዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት ዉሳኔ ግልባጭ ሲታይ የአሁን አመልካች የፍ/ቤቱ መጥሪያ ደርሶት ያለ በቂ ምክንያት መልሱን ይዞ እንዲልቀረበ በመግለጽ መልስ የመስጠት መብቱን ማለፈን ያሳያል። በልላ በኩል ከስር የጠቅላይ ፍ/ቤት ዉሳኔ መገንዘብ እንደሚቻለዉ የአሁን ተጠሪ ባቀረበዉ ክርክር በፖሉስ በኩል የፍ/ቤትን መጥሪያ ለአመልካች በ8/9/2009 ዓ.ም የሰጠሁት ስለሆነ ለ15/9/2009 ዓ’ምwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

መልሱን ይዞ ለመቅረብ በቂ ጊዜ እንደነበረዉ ገለጾ ተከራክሯል። አመልካች በበኩለ ባቀረበዉ ክርክር በ10/9/2009 ዓ’ም መጥሪያ ቢመጣለትም አንብቡልኝ ብላቸዉ ሉያነቡልኝ ፈቃደኛ አልሆኑም፤ አመልካች በ13/9/2009 ዓ’ም ፍ/ቤት ቀርቦ በመታመሜ ምክንያት መልስ ለማዘጋጀት አልቻልኩም ስለዚህ ከባለሙያ ተማክሬ መልሴን እንዲቀርብ ብል እንዲመለከቱ፤ አመልካች መጥሪያዉን ቢቀበል ኖሮ ለ15/9/2009 ዓ’ም መልስ አዘጋጅቶ ለመቅረብ እንደሚችል በመግለጽ መታለፈ ተገቢ መሆኑን በመግለጽ የስር ዉሳኔ በማጽናት ወስኗል። ስለዚህ የአሁን ተጠሪ ባቀረበዉ ክርክር እንኳን ቢሆን አመልካች መልሱን ይዞ እንዱቀርብ እየተደረገ ያለዉ በስምንት ቀናት ዉስጥ እንደሆነ እና አመልካች ከባለሙያ ተማክሮ መልሱን ለማቅረብ ጊዜ እንዲልበቃዉ በመግለጽ ፍ/ቤቱ ተለዋጭ ቀጠሮ እንዱሰጠዉ እንዲመለከተ ማየት ይቻላል። አመልካች የቀረበበትን ክስና ማስረጃ በመመርመር ተገቢ ነዉ ያለዉን መልስ ለማቅረብ ከተሰጠዉ ቀጠሮ ከ10 ቀን በፉት ሉደርሰዉ እንደሚገባዉ የፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ.240 [2] ያስገነዝባል።

ከዚህ አንጻር የአሁን አመልካች መልሱን እንዱያቀርብ የታዘዘዉ እና ቀጠሮ የተሰጠዉ ከ10 ቀን ባነሰ ጊዜ ዉስጥ መሆኑን ያሳያል። ይህ ደግሞ አመልካች በሕግ በተመለከተ ጊዜ ዉስጥ ተገቢዉን ዝግጅት በማድረግ መልሱን አዘጋጅቶ እንዱቀርብ የሚያስችለዉ ጊዜ ሆኖ አይገኝም። ይህ ደግሞ በኢ.ፋ.ዳ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀጽ 37 መሰረት የተጠበቀዉን መብት የሚነፍግ ነዉ። ስለሆነም የስር ፍ/ቤቶች የአሁን አመልካች በሕጉ አግባብ ተገቢዉን የመከላከያ መልሱን እንዱያቀርብና ሙለ ክርክሩን እንዱያቀርብ ማድረግ ሲገባቸዉ የመከላከልና የመከራከር መብቱን በመንፈግ ዉሳኔ መስጠታቸዉን መገንዘብ ተችሎል።

ሲጠቃለል የስር ፍ/ቤቶች የአሁን አመልካች የመከላከያ መልሱን ሳያቀርብ እና ክርክሩን አቅርቦ ሳይሰማ የሰጡት ዉሳኔ የመከላከልና የመከራከር የመሰማት መብቱን የነፈገ በመሆኑ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመበት ሆኖ ተገኝቷል። በዚህ ምክንያት የሚከተለዉ ተወስኗል።

ዉሳኔ

1. በትግራይ ክልል የሰሜን ምዔራብ ዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ.ቁ.24388 በ11/12/2009 ዓ’ም የሰጠዉ ዉሳኔ እና ይህን ዉሳኔ በማጽናት የትግራይwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት መደበኛ ችልት በመ.ቁ.98593 በ14/6/2010 ዓ’ም የሰጠዉ ዉሳኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመበት ስለሆነ በፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ.348 [1] መሰረት ተሽሯል።

2. በትግራይ ክልል የሰሜን ምዔራብ ዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት የተዘጋዉን መዝገብ በማንቀሳቀስ በፍርድ ሐተታዉ በተመለከተዉ መሰረት የአሁን አመልካች የመከላከያ መልሱን እና ክርክሩን እንዱያቀርብ በማድረግ፤ ግራ ቀኛቸዉን በማከራከር፤ ጉዲዩን በማጣራት ተገቢ ነዉ ያለዉን ዉሳኔ እንዱሰጥበት በፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ’ 343 [1] መሰረት ተመልሶለታል።

3. የዚህ ዉሳኔ ግልባጭ ለስር ፍ/ቤት ይድረስ።

4. ግራ ቀኛቸዉ በዚህ ችልት የደረሰባቸዉን ወጪና ኪሳራ የየራሳቸዉን ይቻለ።

5. ይህ ዉሳኔ ታህሳስ 1 ቀን 2011 ዓ’ም ተነብቧል።

መዝገቡ ተዘግቷል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት