-** ሲ/ር ሐምዚያ ሱለይማን -ቀረቡ::; በቅርብ ጊዜ ውስጥ ባህሪያቸው ስለቀየረ በተለያዩ ጊዜያት የሚደበድቧቸው፤የሚሰድቧቸው እንዱሁም የማያከብሯቸው በመሆኑ ጋብቻው ፈርሶ; ጥያቄ እና ፍላጎት በመሆኑ በእርሷ ምክንያት የሚፈርስ መሆኑ ተቆ v. -** አቶ አያላው በቀለ-ጠበቃ ኩራባቸው ጎሳ ቀረቡ::; ደግሞ ተከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል።; ጋር በ1983; ም ራሷ ባህሪዋን ለውጣ እኔ ያልፈጸምኩት ድርጊት ፈጽመሃል በማለት እኔን መክሰሷwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etww

የጉዲዩ አመጣጥ ባጭሩ ከላይ እንደተገለፀው ሲሆን ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና አግባብነት ካላቸው የሕግwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ ጉዲዩን ለሰበር ችልቱ ሲቀርብ ከተያዘው ጭብጥ አንፃር በሚከተለው መልኩ መርምሮታል። እንደመረመረውም የአመልካች ጥያቄ ልጆችን ለማሳደግ ደፊ ቀና ብዬ እንዱሁም በአሁኑ ወቅት አካል ጉዲተኛ ልጅ በሰው እርዲታ የሚኖር አሸብር አያላው የሚባለውን ለማሳደግ በጥረት ላይ እያለሁ እና አቅመ አዲም ያልደረሱ አዲን እና ኢለያላ አያላው የሚባለትን ለማሳደግ እና ለማስተማር በጥረት ላይ እያለሁ ይህ ተጠሪ በየጊዜው ረብሻ እየፈጠረ አፀያፉ ቃላት እየተናገረ ለዚህ ሁለ ለትዲር መበተን ዋና ተዋናይ እራሱ ሆኖ እያለ፤እንዱሁም ከእኔ ከአመልካች ጋር በጋብቻ ተሳስረን ወይም ተጋብተን እየኖርን እያለን ከትዲር ውጭ ከላላ ሴት ጋር በፈጸመው የግብረ ስጋ ግንኙነት አንድ ልጅ የወለደ ለመሆኑ በስር ፍርድ ቤት በማያሻማ ተመስክሮበት መከላከል ያልቻለ ስለሆነ በገንዘብ መቀጮ ተቀጥቶ እያለ ምንም አይነት ጥፊት እንዲልፈጸመ ሰው ንብረቱን እኩል እንድንካፈል የኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ስለሆነ ሉታረም ይገባል የሚል ሲሆን ተጠሪ በበኩላቸው የኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የስር ፍርድ ቤት የተካሄደውን ክርክር እና ያቀረብኩትን አቤቱታ መርምሮ ከተጠሪ ድርሻ 20% /ሃያ በመቶ/ ለአመልካች ሉከፍል ይገባል የተወሰነው የህግ መሰረት የላለው በመሆኑ ውድቅ መደረጉ ምንም አይነት መሰረታዊ የህግ ስህተት የላለበት በመሆኑ ሉፀና ይገባል በማለት ተከራክረዋል።

የኦሮሚያ ብሓራዊ ክልላዊ መንግሥት የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁጥር 69/95 እንደተሻሻለው አዋጅ ቁጥር 83/96 የፍቺው ምክንያት ለፍቺው አስፈላጊ ባይሆንም ለውጤቱ በተለይም ለጋራ ንብረት ክፍፍለ ግን ግምት ውስጥ ሉገባ ይችላል። ለምሳላ ለፍቺው የተጠየቀው አንደኛው ወገን በፈፀመው ዝሙት ወይም ድብደባ ምክንያት ከሆነ ፍቺው ተወስኖ በሚደረገው የንብረት ክፍፍል ወቅት ንብረቱ በእኩል መከፊፈለ ቀርቶ ይህንኑ ጥፊት ግምት ውስጥ ያስገባ ክፍፍል ማድረግ ይቻላል። ምክንያቱም በኦሮሚያ ብሓራዊ ክልላዊ መንግሥት የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁጥር 69/95 እንደተሻሻለው አዋጅ ቁጥር 83/96 አንቀጽ 111 ከባልና ከሚስት ባንደ የተፈጸመውና ለፍቺው ምክንያት ሆኖ የተገኘው ጥፊት በልላው ተጋቢ ላይ ጉዲት አስከትል ከተገኘ በዲዩ ላደረሰው ጉዲት ተመጣጣኝ የሆነ ካሳ እንዱከፍል ፍርድ ቤቱ ይወስናል። ፍርድ ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ/1/ መሰረት ከጋራ ንብረት በካሳ መልክ ያንደኛውን ተጋቢ ድርሻ አብዛኛውንwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ወይም ሙለውን በደል ለተፈጸመበት ወገን እንዱከፈል ሉወሰን ይችላል በማለት ተደንግጎ ይገኛል። በርግጥ በፍቺ ወቅት የሚኖረው የጋራ ሀብት ክፍፍል በአንጽ 117 እንደተመለከተው የጋራ ሀብቱ ለሁለቱም እኩል የሚከፊፈል ነው። ከዚህ አንፃር ሲታይ አንቀጽ 111 የአንቀጽ 117 ልዩ ሁኔታ መሆኑ ግንዛቤ ሉወሰድበት ይገባል። ወደያዝነው ጉዲይ ስንመለስ የአሁን አመልካች የፍቺ ውሳኔ እንዱሰጥ አቤቱታ ሲያቀርቡ እንደምክንያት ያቀረቡት ተጠሪ ባህሪያቸው በመቀየር በተለያዩ ጊዜያት የሚደበድቧቸው፤

የሚሰድቧቸው እና የማያከብሯቸው ከመሆናቸውም በላይ ከትዲር ውጭ ከላላ ሴት ጋር በፈጸሙት የግብረ ስጋ ግንኙነት አንድ ልጅ የወለደ መሆናቸው በዚህ ተግባራቸውም በአፊር ክልል ልጊያ ፍርድ ቤት በመ/ቁ.392/2009 በቀን 12/07/2009 ዓ.ም በዋለው ችልት ጥፊተኛ በማለት በገንዘብ መቀጮ የቅጣት ውሳኔ የተወሰነባቸው መሆኑን በተጠሪ ከመታመኑም በላይ ፍሬ ነገሩን የማጣራትና የመመዘን ስልጣን የተሰጣቸው የስር ፍርድ ቤቶችም ያረጋገጡት ጉዲይ ነው። ስለሆነም ከላይ በዝርዝር እንደተመለከትነው በአመልካችና ተጠሪ መካከል የነበረው ጋብቻ መፍረስ በተጠሪ ጥፊት መሆኑና በአመልካች ጉዲት ስለመድረሱ ተረጋግጦ እያለ ተጠሪ ለአመልካች ካሳ የማይከፍለበት ህጋዊ ምክንያት የለም። ሲጠቃለል የክልለ ሰበር ሰሚ ችልት የስር ፍርድ ቤቶች በማሻሻል የሰጠው ውሳኔ በከፉል መሰረታዊ የሕግ የህግ ስህተት ያለበት ሆኖ ስለተገኘ ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ውሳኔ

1. የኦሮሚያ ብ/ክ/መ/ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በመ/ቁ.269768 መጋቢት 7 ቀን 2010 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔ በፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ.348/1/ መሰረት ተሻሽሎል።

2. በአመልካችና ተጠሪ የነበረው ጋብቻ በፍቺ እንዱፈርስ እና ተጠሪ ለልጆች ቀለብ በወር ብር 1,500.00/አንድ ሺህ አምስት መቶ ብር/እንዱከፍል የተሰጠ ውሳኔ ክፍል ፀንቷል።

3. ተጠሪ ለአመልካች ካሳ ሉከፍል አይገባም ሲል የሰጠው ውሳኔ ክፍል ተሽሯል።

4. በአዲማ ወረዲ ፍርድ ቤት በመ/ቁ.101604 ግንቦት 28 ቀን 2009 ዓ.ም በዋለው ችልት በሰጠው ውሳኔ ውስጥ በተከራካሪዎቹ መካከል የነበረው ጋብቻ በተጠሪ ጥፊት በመፍረሱ በጋብቻ ውስጥ በጋራ ከተፈራው ንብረት ውስጥ ተጠሪwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ከድርሻው ውስጥ 20 በመቶ ለአመልካች እንዱከፍል በማለት የተሰጠው ውሳኔ በአዲማ ልዩ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ/ቁ.26872 ሰኔ 21 ቀን 2009 ዓ.ም በትእዛዝ ያጸናው ውሳኔ በፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ፀንቷል።

5. በዚህ ችልት ለተደረገው ወጭ እና ኪሳራ የግራ ቀኙን ተከራካሪ ወገኖች የየራሳቸውን ይቻለ።

6. በቀን 17/08/2010 ዓ.ም የተሰጠው እግድ ተነስቷል፣ ይፃፍ፡ መዘገቡ ተዘግቷል፤ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።