-** አቶ ደሱ ታምሩ; የዚህ ማህበር ስራ አስኪያጅ በመሆን ከሰኔ ወር 2003 ዓ.ም እስከ መጋቢት 26 ቀን 2006 ዓ.ም ሲሰራ በቆየበት ወቅት በተለያየ ምክንያት የወሰደዉና ማህበሩ ላይ ጉዲት ያደረሰዉን በጠቅላላዉ ብር 83,517.18 v. -** ፈያ ጠቅላላ ኮንስትራክሽን ኃ/የተ/የግል ማህበር; አባላት እናብብ ጠቅላላ የኮንስትራክሽን ስራ ኃ/የተ/የህብረት ስራ ማህበር በሚል ተደራጅተን ስንሰራ ቆይተን ወደ ፉያ ጠቅላላ ስራ ኮንስትራክሽን ኃ/የተ/የግ/ማህበር; ዲኝነት የጠየቀ

መጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤትም ሆነ የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ጉዲዩን ለማየት በሕብረት ሥራ ማህበራት አዋጅ ቁጥር 147/91 አንቀጽ 49(3) እና የፋዳራል ሰበር ሰሚ ችልት በሰ/መ/ የሰጠዉን አስገዲጅ የሕግ ትርጉም በሚቃረን መልኩ የሰጡት ዉሳኔ ተሽሮ የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት የሰጠዉ ዉሳኔ ይጽናልኝ የሚል ነዉ።

የአመልካች አቤቱታ ተመርምሮ በዚህ ጉዲይ የተጠሪ ድርጅት ቀደም ብል እናብብ ጠቅላላ የኮንስትራክሽን ሥራ ኃላፉነቱ የተወሰነ የሕብረት ሥራ ማህበር ነበር በማለት በይግባኝ ሰሚ ፍ/ቤት ሲወሰን ምንም ዓይነት ማስረጃ ሳይቀርብና በሕብረት ሥራ ማህበርና ኃ/የተ/የግ ማህበር መካከል ያለዉ ልዩነት ከግንዛቤ ዉስጥ ሳይገባ ነዉ በማለት አመልካች ያቀረበዉን ቅሬታ ለመመርመር ሲባል ጉዲዩ ለሰበር ያስቀርባል የተባለ ሲሆን ግራ ቀኙ መልስ እና የመልስ መልስ በጽሁፍ በማቅረብ ተከራክረዋል።

ተጠሪ የሰጠዉ መልስ ይዘት፡- እናብብ ጠቅላላ የኮንስትራክሽን ስራ ኃ/የተ/የህብረት ስራ ማህበር በጥቃቅንና አነስተኛ ሲደራጅ የነበረዉ ስያሜ ሲሆን በ2004 ዓ.ም ወደ ፈያ ጠቅላላ ኮንስትራክሽን ኃ/የተ/የግል ማህበር በሚል የስያሜ ለዉጥ አድርጓል። በሁለቱ መካከል የስም ለዉጥ እጂ የአባላትም ሆነ የንብረት ልዩነት በላለበት ሁኔታ ምንም የሕግ ግንኙነት የላቸዉም የሚለዉ ቅሬታ ተገቢነት የለዉም።

የቀድሞ ማህበር አባላቱንና ንብረቱን በመያዝ የተጠሪን ንግድ ማህበር መስከረም ወር 2006 ዓ.ም ሲቀየር አመልካች እስከ መጋቢት 2006 ዓ.ም በሥራ አስኪያጅነት አገልግለዉ ከማህበር አባልነት ተሰናብተዋል። አመልካች ሥራ አስኪያጅ በነበሩበት ጊዜ ሁለ ላደረሱት ጉድለት በአንድ ላይ ከሚጠየቁ በቀር ተጠሪ ክስ ማቅረብ ያለበት ለይቶ ነዉ የሚለዉ ክርክር ተገቢነት የለዉም። ስለሆነም አመልካች ያቀረበዉ ቅሬታ ተገቢነት የላለዉ በመሆኑ ዉድቅ ይደረግልኝ የሚል ነዉ። አመልካች በሰጡት የመልስ መልስ አቤቱታቸዉን በሚያጠናክር መልኩ ተከራክረዋል።

የግራ ቀኙ ክርክር በአጭሩ ከላይ የተመለከተዉን የሚመስል ሲሆን ከስር ፍ/ቤት ዉሳኔ እና ጉዲዩ ለሰበር ያስቀርባል ተብል ከተያዘዉ ጭብጥ ጋር በማገናዘብ መርምረናል። መርምረን እንደተገነዝብነዉ ተጠሪ በአመልካች ላይ ክስ ሲያቀርብ የጠየቀዉ ዲኝነት ፉያ ጠቅላላ ኮንስትራክሽን ኃ/የተ/የግ/ማህበር ተብል ከመመዝገቡ በፉት እናብብ ጠቅላላ የኮንስትራክሽን ሥራ ኃ/የተ/የህብረት ሥራ ማህበር በሚልwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

በሚታወቅበት ወቅት አመልካች የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሆኖ ሲሰራ ለግል ጥቅሙ ያዋለዉንና በልላ መንገድ በድርጅቱ ላይ ያደረሰዉን ጉዲት በድምሩ ብር 83,517.18 እንዱከፍለዉ ሲሆን የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ግራ ቀኙን አከራክሮና ማስረጃ መርምሮ አመልካች ሙለን ገንዘብ እንዱከፍል ወስኖበታል። የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በበኩለ ወደ ፍሬ ጉዲይ ክርክሩ ሳይገባ ለክሱ መነሻ የሆነዉ ነገር ማሕበሩ የሕብረት ሥራ ማሕበር በነበረበት ወቅት የተፈጸመ ተግባርን መነሻ ያደረገ በመሆኑ በአዋጅ ቁጥር 149/91 አንቀጽ 49 እና 47 መሰረት ስልጣን የተሰጠዉ ለሽምግልና ዲኝነት አካል በመሆኑ መደበኛ ፍ/ቤት ጉዲዩን ዓይቶ ለመወሰን ስልጣን የለዉም በማለት ዉሳኔዉን ሽሮታል። የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በበኩለ ክርክሩ እየተደረገ ያለዉ ከሕብረት ሥራ ማሕበር ጋር ሳይሆን ኃላፉነቱ ከተወሰነ የግል ማሕበር ጋር በመሆኑ መደበኛ ፍ/ቤት ጉዲዩን ዓይቶ የመወሰን ስልጣን አለዉ በማለት የከፍተኛዉን ፍ/ቤት ዉሳኔ በመሻር የፍሬ ጉዲይ ክርክሩ ተመልክቶ እንዱወስን መልሶለታል።

በመሰረቱ በአዋጅ ቁጥር 147/91 አንቀጽ 47 እና 49 መሰረት ጉዲዩ በቅድሚያ በእርቅ ካላለቀ በሽምግልና ዲኝነት የሚታየዉ በአንድ ማሕበር እና በአባላቱ ወይም በቀድሞ አባለ ወይም በአመራሩ ወይም በቀድሞ አመራሩ ወይም ከላላ ማሕበር ጋር ክርክር ሲኖር ነዉ። አንድ ማሕበር ሕልዉናዉ ካበቃ በኃላ ወይም መብትና ግዳታዉ የሕብረት ሥራ ማሕበር ወደ አልሆነ የንግድ ማሕበር ተላልፍ በሚገኝበት ወቅት ክርክሩ በሽምግልና ዲኝነት ይታያል የሚል የሕግ ድንጋጌ ባለመኖሩ መደበኛ ፍ/ቤቶች ጉዲዩን ለማየት የስረ-ነገር ስልጣን ይኖራቸዋል።

በተያዘዉ ጉዲይ በስር ፍ/ቤት ከሳሽ የሆነዉ የአሁኑ ተጠሪ ከሕብረት ሥራ ማሕበር የተላለፈልኝ መብትና ግዳታ አለኝ አለ እንጂ ራሱ ኃ/የተወሰነ የግል ማሕበር በመሆኑ ጉዲዩን ለሽምግልና ዲኝነት ለመወሰድ የሚገደድበት አግባብ የለም። ስለሆነም አመልካች የሕብረት ሥራ ማሕበሩ የቀድሞ አባል በመሆኑ ብቻ ጉዲዩ በአዋጅ ቁጥር 147/91 አንቀጽ 47 እና 49 መሰረት በሽምግልኛ ዲኝነት ላታይ ይገባል በማለት ያቀረበዉ ክርክር ተገቢነት የለዉም።

ላላዉ ግራ ቀኙን ያከራከረዉና የአመልካች አቤቱታ ለሰበር ያስቀርባል ሲባል የተያዘዉ ጭብጥ ተጠሪ የቀድሞዉ እናብብ ጠቅላላ የኮንስትራክሽን ሥራ ኃላፉነቱ የተወሰነ የሕብረት ሥራ ማሕበር መብትና ግዳታ የተላለፈለት ድርጅት ስለመሆኑwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ማስረጃ ሳይቀርብና በሁለቱ ማሕበራት መካከል ያለዉ ልዩነት ከግንዛቤ ዉስጥ ሳይገባ ዉሳኔ መሰጠቱ በአግባቡ ነዉ ወይስ አይደለም የሚለዉን ጭብጥ በተመለከተ የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት መደበኛ ፍ/ቤት ጉዲዩን ዓይቶ የመወሰን የዲኝነት ስልጣን አለዉ ሲል ወሰነ እንጂ በሁለቱ ማሕበራት መካከል የመብትና ግዳታዎች መተላለፍ መኖሩን አስመልክቶ በማስረጃ የተደገፈ ነዉ ወይስ አይደለም የሚለዉን የፍሬ ጉዲይ ክርክር ዓይቶ አልወሰነም። ይልቁንም ይግባኝ ሰሚዉ የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት የፍሬ ጉዲይ ክርክሩን ተመልክቶ እንዱወሰን መልሶለታል።

በመሰረቱ በኢ.ፋ.ዱ.ሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 80/3/ሀ እና በአዋጅ ቁጥር 25/88 አንቀጽ 10 መሰረት ለዚህ ችልት የተሰጠው ስልጣን መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመበትን የመጨረሻ ውሳኔ ማረም እንጂ ፍሬ ነገርን የማጣራት እና ማስረጃ የመመዘን ስልጣን አይደለም። አመልካች ያነሳውን የፍሬ ጉዲይ ክርክርን በተመለከተ ገና የመጨረሻ ውሳኔ ያልተሰጠበትና በፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ታይቶ እንዱወሰን የተመለሰ በመሆኑ በዚህ ረገድ የመጨረሻ ውሳኔ ባልተሰጠበት ጉዲይ አመልካች ያቀረበው ቅሬታ በሰበር የሚታይ አይሆንም።

ሲጠቃለል የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ተጠሪ የሕብረት ስራ ማህበር አለመሆኑን በማረጋገጥ መደበኛ ፍ/ቤት ጉዲዩን ለማየት የስረ-ነገር ስልጣን አለው በማለት የፍሬ ጉዲይ ክርክሩን ተመልክቶ እንዱወስን ለፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት መመለሱ የሚነቀፍበት በቂ ምክንያት ባለመኖሩ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሞበታል ለማለት አልተቻለም። በመሆኑም የሚከተለው ውሳኔ ተሰጥቷል።

ዉሳኔ

1. በፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመ/ ጥር 24 ቀን 2010 ዓ.ም የተሰጠዉ ዉሳኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348(1) መሰረት ጸንቷል።

2. የሰበር ክርክሩ ያስከተለዉን ወጪና ኪሳራ ግራ ቀኙ የየራሳቸዉን ይቻለ።

መዝገቡ ዉሳኔ ያገኘ ስለሆነ ተዘግቷል። ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።