-** ቻን ቹን ያን ኃላፉነቱ የተ/የግ/ማህበር; የተከራየውን መጋዝን ከውለ ጊዜ መጠናቀቅ በኋላ መጋዘኑን ሳይለቅልኝ ማሽኑን በማስቀመጡ መጋዘኑን በወር ብር 20,000.00 /ሃያ ሺህ ብር/ ላከራየው እችል የነበረ ሲሆን በዚሁ ስላት እስኪ v. -** ወ/ሪት ሞሚና ሁሴን -ጠበቃ ፈለቀ ዋጎ ቀረቡ።; ደግሞ ከሳሽ; መከካል የመጋዝን; ከሰኔ 20 ቀን 2004 ዓ.ም እስከ ሚያዚያ 2005 ዓ.ም; የወጪና; ጥፊት ስለመሆኑ

ቀን 2010 ዓ.ም የተፃፈ መልስ አቅርበዋል። አመልካችም አቤቱታቸውን በማጠናከር የመልስ መልስ በማቅረብ ተከራክረዋል።

የጉዲዩ አመጣጥ ባጭሩ ከላይ እንደተገለፀው ሲሆን ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና አግባብነት ካላቸው የሕግ ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ ጉዲዩን ለሰበር ችልቱ ሲቀርብ ከተያዘው ጭብጥ አንፃር በሚከተለው መልኩ መርምሮታል።

እንደመረመርነው አመልካች የ3 ዓመት ከ5 ወር የኪራይ ገንዘብ ሉከፍል ይገባል ወይስ አይገባም? የሚለው ነጥብ ምላሽ የሚያስፈልገው ሆኖ አግኝቶታል። ከክርክሩ ሂደት መገንዘብ የተቻለው በአመልካችና ተጠሪ መካከል የመጋዝን ኪራይ ውል የተደረገው ለተወሰነ ጊዜ ከሐምል 20 ቀን 2001 ዓ.ም እስከ ሰኔ 20 ቀን 2004 ዓ.ም ድረስ ለሶስት ዓመት መሆኑ፤ተጠሪ የውለ ጊዜ ከማብቃቱ በፉት ሰኔ 5 ቀን 2004 ዓ.ም ያልተከፈላቸው የኪራይ ገንዘብ እንዱከፈላቸው ክስ መሰርተው አመልካች ብር 240,000.00 /ሁለት መቶ አርባ ሺህ ብር/ለተጠሪ እንዱከፍል የተወሰነ መሆኑ፤በዚሁ ክስ መጋዝኑን እንዱያስረክባቸው ዲኝነት ያልጠየቁ መሆናቸው፤ይህ ውሳኔ ከተሰጠ በኋላ ለዚህ ክርክር መነሻ የሆነው ሚያዚያ 10 ቀን 2005 ዓ.ም ክስ ማቅረባቸው፤ተጠሪ የኪራይ ገንዘብ ካልተከፈለኝ በሚል ምክንያት አመልካች ተከራይቶ ከነበረው መጋዝን ውስጥ ያለውን ዔቃ እንዲያወጣ የከለከለ ስለመሆናቸው በስር ፍርድ ቤቶች የተረጋገጡ ጉዲዮች ናቸው። ተጠሪ የመጋዝኑ የኪራይ ዋጋ ይታሰብልኛል በሚል ብቻ መጠበቅ ሳይኖርባቸው መጋዘኑ እንዱለቀቅላቸው ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ መጠየቅ ነበረባቸው።

በፍ/ብ/ህ/ቁ 1802 እንደሚደነግገው ተጠሪ የጉዲት ኪሣራ የመቀነስ ግዳታ ነበረባቸው።

አመልካችም ዔቃዎቹ ከመጋዝኑ እንዱያወጣ በህግ አለመጠየቁ ለደረሰው የጉዲት ኪሣራ አስተዋጾ አላቸው። በመሆኑም ለደረሰው የጉዲት ኪሣራ ሃላፉነት የአመልካች ብቻ አለመሆኑን መገንዘብ ይቻላል። የጉዲት ኪሣራ አመልካች ብቻ እንዱከፍል መወሰኑ ከፍ/ብ/ህ/ቁ. 1799(1) እና 1802 (1) እንዱሁም ተበዲዩ የሚካሰው ለጉዲቱ ተመዛዛኝ የሆነ ኪሣራ መሆን ስለሚገባው ለደረሰው ጉዲት ሃላፉነት ያለበት ሰው ታውቆ የተጎዲው ወገን ከደረሰበት ጉዲት ጋራ ተመጣጣኝ የሆነ ካሳ መከፈል ሲለሚገባው ከፍ/ብ/ህ/ቁ 2090 እና 2091 መሰረት ሲመዘን ህጋዊ ውሳኔ ነው ለማለት የሚቻልwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

አይደለም። ለደረሰው የጉዲት ኪሣራ ምክንያቶቹ ከላይ እንደተገለጸው አመልካችም ተጠሪም በመሆናቸው ለደረሰው የጉዲት ኪሣራ ሁለቱም ሃላፉነቱን መሸከም አለባቸው።

በመሆኑም በስር ፍ/ቤት በተጣራው የኪራይ ዋጋ በብር 10,000.00 (አስር ሺህ ብር) ታስቦ የስድስት ወር አመልካች ለተጠሪ ሉከፍል ይገባል። የስር ፍ/ቤት በዚህ መሰረት አመዛዝኖ መወሰን ሲገባው የተጠሪ ጉዲት የመቀነስ ሃላፉነት ግምት ውስጥ ሳይገባ አመልካች ብቻ ሙለውን የጉዲት ኪሣራ እንዱከፍለ መወሰኑ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ነው። በዚህም ምክንያት ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ውሳኔ

1. በፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ/ቁ.134483 መጋቢት 5 ቀን 2009 ዓ.ም ተሰጥቶ በፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመ/ቁ.140438 ግንቦት 9 ቀን 2009 ዓ.ም በትእዛዝ ያፀናው ውሳኔ በፍ/ብ/ስ/ስ/ሕ/ቁ.348/1/ መሰረት ተሻሻሎል።

2. አመልካች ከመስከረም 2006 ዓ.ም እስከ የካቲት 30 ቀን 2009 ዓ.ም ድረስ ያለውን የ3 ዓመት ከ5 ወር የኪራይ ሂሳብ በድምሩ ብር 410,000.00 /አራት መቶ አስር ሺህ ብር/ ለተጠሪ እንዱከፍል በማለት የተሰጠ ውሳኔ ክፍል ተሽሯል።

3. የስድስት ወር ብር 60,000.00 /ስልሳ ሺህ ብር/ አመልካች ለተጠሪ እንዱከፍል ተብል ተወስኗል።

4. የተቀሩት የስር ፍርድ ቤቶች ውሳኔዎች አልተነኩም።

5. በዚህ ችልት ለተደረገው ወጭ እና ኪሳራ የግራ ቀኙን ተከራካሪ ወገኖች የየራሳቸውን ይቻለ።

መዘገቡ ተዘግቷል፤ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት