እነ አቶ ያሲን ኢብራሂም (2ሰዎች) v. -** አቶ ኃይለ ታዬ ቀርበዋል; ከሳሽ፣ አመልክቾች ደግሞ ተከሳሾች በመሆን ተከራክረዋል።; ክስ ይዘትም በአጭሩ በጉንድ መስቀል ከተማ ቀበላ 02 ዉስጥ ያለኝን 200 ካ/ሜትር መሬት ተከሳሾች ያላግባብ የያዙብኝ በመሆኑ ይህኑን መሬት እንዱ

አንቀጽ 26(1-ሰ) የኦሮሚያ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የዲኝነት ስልጣን የክልል ጉዲዮችን በተመለከተ በክልለ ፍርድ ቤቶች የመጨረሻ ዉሳኔ ባገኙ ጉዲዮች ላይ የተገደበ ስለመሆኑ ይደነግጋል። ከዚህ የምንረዲዉ የኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የክልለ ፍርድ ቤቶች ባላቸዉ የዉክልና ስልጣን መሰረት የፋዳራል ጉዲዮችን አይተዉ የሚሰጧቸዉ የመጨረሻ ዉሳኔዎችን ተቀብል ለማየት ስልጣን የላለዉ መሆኑን ነዉ።

ከዚህ አንፃር የተያዘዉን ጉዲይ ስንመለከት የአመልካቾች አድራሻ በኦሮሚያ ክልል ደራ ወረዲ ጉንድ መስቀል ከተማ ቀበላ 02 ሲሆን፣ የተጠሪ አድራሻ አዱስ አበባ ከተማ አራዲ ክ/ከተማ ወረዲ 06 መሆኑ ተረጋግጧል። ይህም የሚያሳየዉ ተከራካሪ ወገኖች በተለያዩ ክልልች የሚኖሩ መሆኑን ነዉ። የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ጉዲዩን ለማየት ስልጣን አለዉ ለማለት ሁለት ምክንያቶችን የጠቀሰ ሲሆን፣ የመጀመሪያዉ ምክንያት በኢፋዱሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 47 መሰረት አዱስ አበባ ክልል አይደለም የሚል ነዉ። በእኛ በኩል እንደተመለከትንዉ የኢፋዱሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 47 የፋዳሬሽኑ አባላት የሆኑትን ዘጠኙን ክልልች በመዘርዘር በአንቀጽ 50(4) ሁለም ክልልች የራሳቸዉ አስተዲደር እንደሚኖራቸዉ ይደነግጋል። በተመሳሳይ ሁኔታ በአንቀጽ 49 (2) ስር አዱስ አበባ ከተማ ራሱን በእራሱ የማስተዲደር ሙለ ስልጣን እንዲለዉ እና ዝርዝሩ በህግ እንደሚወሰን ይደነግጋል። በዚህም መሰረት የአዱስ አበባ ከተማ መስተዲደር ቻርተር አዋጅ ቁጥር 87/89 እንዱሁም ይህን አዋጅ አሻሽል በወጣዉ አዋጅ ቁጥር 361/95 መሰረት አዱስ አበባ ከተማ ራሱን በእራሱ በማስተዲደር ላይ ይገኛል። ከዚህም የምንረዲዉ ኦሮሚያ እና አዱስ አበባ የየራሳቸዉ የሆነ የአስተዲደር ስልጣን ክልል ያላቸዉ መሆኑን ነዉ። በአዋጅ ቁጥር 25/88 አንቀጽ 5(2) ስር “በተለያዩ ክልልች” በሚል የተመለከተዉም በተለያዩ የአስተዲደር ክልልች ዉስጥ የሚኖሩ ሰዎችን ለማለት እንደሆነ መገንዘቡ ተገቢ ነዉ። በመሆኑም የዚህ ድንጋጌ አፈፃፀም በአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር ስልጣን ክልል ዉስጥ የሚኖሩትን አያጠቃልልም ልባል የሚችልበት ህጋዊ ምክንያት የለም።

የክልለ ሰበር ሰሚ ችልት የጠቀሰዉ ሁለተኛዉ ምክንያት ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ንብረት የሚገኘዉ በኦሮሚያ ክልል ዉስጥ እና ዉለም የተደረገዉ በኦሮሚያ ክልልwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ዉስጥ መሆኑን ነዉ። በመሰረቱ ንብረቱ የሚገኝበትን ወይም ድርጊቱ የተፈጸመበትን ቦታ ግምት ዉስጥ በማስገባት የሚወሰነዉ የአካባቢ ስልጣን እንጂ የስረ ነገር ስልጣን አለመሆኑን ከፍ/ሥ/ሥርዓት ህጉ አንቀጽ 24 እና 25 ድንጋጌዎች ይዘት እና መንፈስ መገንዘብ ይቻላል። በመሆኑም ተከራካሪ ወገኖች በተለያዩ ክልልች ዉስጥ የሚኖሩ መሆናቸዉ እስከተረጋገጠ ድረስ፣ ለክርክሩ ምክንያት የሆነዉ ዉል ወይም ንብረቱ የሚገኘዉ በክልለ ዉስጥ መሆኑ ጉዲዩን የማየት የስረ ነገር ስልጣኑ የፋዳራል ፍርድ ቤቶች መሆኑን አያስቀርም። ጉዲዩን ለማየት የስረ ነገር ስልጣን የፋዳራል ፍርድ ቤቶች ሆኖ ግን የአካባቢ ስልጣኑ በክልልች ስር የሚወድቅ ሲሆን፣ በኢፋዱሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 80(2) እና 80(4) መሰረት፣ እንደነገሩ ሁኔታ፣ የክልለ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ወይም የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት በዉክልና ጉዲዩን የማየት ስልጣን ይኖራቸዋል። በዚህም መሰረት ለክርክሩ ምክንያት የሆነዉ ንብረት እንዱሁም ዉለ የተደረገዉ በኦሮሚያ ደራ ወረዲ ጉንድ መስቀል ከተማ 02 ቀበላ መሆኑ የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ስልጣንን በዉክልና ለማየት ስልጣን ባለዉ በሰሜን ሸዋ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት እንዱታይ የማድረግ ዉጤት ሉያስከትል የሚችል ቢሆንም የስረ ነገር ስልጣኑን የፋዳራል ከመሆን አያስቀርም። ስለሆነም የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በዚህ ረገድ የጠቀሰዉ ምክንያት የህግ መሰረት ያለዉ አይደለም።

በአጠቃላይ ተከራካሪ ወገኖች በተለያዩ የአስተዲደር ክልል ዉስጥ የሚኖሩ መሆናቸዉ ተረጋግጦ እያለ እና በዚህም ምክንያት ጉዲዩን የማየት የስረ ነገር ስልጣን የፋዳራል ፍርድ ቤቶች ሆኖ እያለ፣ የኦሮሚያ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በህግ ተቀባይነት የላላቸዉን ምክንያቶች በመጥቀስ ጉዲዩን ተቀብል በማከራከር የሰጠዉ ዉሳኔ መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ሆኖ ተገኝቷል። በመሆኑም ተከታዩ ተወስኗል።www.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.fsc.gov.etwww.

ዉሳኔ

1. የኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በመ/ቁ/263017 በቀን 19/10/09 ዓ.ም በዋለዉ ችልት የሰጠዉ ዉሳኔ በፍ/ሥ/ሥርዓት ህግ አንቀጽ 348(1) መሰረት ተሽሯል።

2. የክልለ ሰበር ሰሚ ችልት ይህን ጉዲይ ተቀብል ለማየት ስልጣን የለዉም ብለናል።

3. አመልካቾች የኦሮሚያ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በሰጠዉ ዉሳኔ ላይ ቅሬታ ካላቸዉ በህግ ስልጣን ላለዉ ፍርድ ቤት ለማቅረብ ያላቸዉን መብት ይህ ዉሳኔ አያስቀርም።

4. ይህ ችልት በቀን 26/01/2010 ዓ.ም በዋለዉ ችልት የሰጠዉ ዔግድ ተነስቷል።

5. በዚህ ችልት የተደረገዉ ክርክር ያስከተለዉን ወጪ እና ኪሳራ ግራ ቀኝ የየራሳቸዉን ይቻለ።

መዝገቡ ተዘግቷል፤ ወደ መዝገብ ይመለስ

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።