-** ወ/ሮ ፅጌ አጥናፍ መልስ ሰጭ፡- ባለምባራስ ውቤ ሺበሺ ተዋዋይ ወገን ሳይሆን ውል እንዲሰረዝ ስለመጠየቅ በአስተዳደር አካል የተሰጠ የባለቤትነት ማረጋገጫ ደብተር ፍ/ቤት የመሰረዝ ሥልጣን የልለው ስለመሆኑ የፍትሐብሕር ህግ ቁጥር 18 v. ም በባለቤቷ መሞት ምክንያት በሕግ ይገባኛል የምትለውን ካሣ በሕጉ በተወሰነው ጊዜ ውስጥ ክሥ አቅርባ ስላልተጠየቀች ካሣ የመጠየቅ መብቷ ቀርቷል። በዚህ ምክንያት በቀረበው ጉዳይ ክሱ በይርጋ ቀሪ አይሆንም በሚል የተሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የ

የሰ/መ/ቁ 14554

ታህሣስ 20 ቀን 1998 ዓ.ም ዳኞች፡-

1. አቶ ከማል በድሪ

2. አቶ ፍሰሀ ወርቅነህ

3. አቶ አብዱልቃድር መሐመድ

4. ወ/ሮ ስንዱ አለሙ

5. አቶ መስፍን እቁበዮናስ አመልካች፡- ወ/ሮ ፅጌ አጥናፍ መልስ ሰጭ፡- ባለምባራስ ውቤ ሺበሺ ተዋዋይ ወገን ሳይሆን ውል እንዲሰረዝ ስለመጠየቅ በአስተዳደር አካል የተሰጠ የባለቤትነት ማረጋገጫ ደብተር ፍ/ቤት የመሰረዝ ሥልጣን የልለው ስለመሆኑ የፍትሐብሕር ህግ ቁጥር 1808/2/፣ 1198/2/ ካለ አመልካች ፈቃድ የጋራቸው የሆነውን ቤት ስም ለማዛወር አመልካች ባለቤት ተከጠሪ ጋር የፈፀመው ውል ፈራሽ ነው በማለት የፍድራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት መወሰኑና የከፍተኛው ፍ/ቤት ውሉ እንዲፈርስ አመልካች የጠየቁት ያለአግባብ ነው በማለት የስር ፍ/ቤትን ውሳኔ በመሻሩ በመጨረሻም የጠቅላይ ፍ/ቤት ውሳኔውን በማፅናቱ የቀረበ አቤቱታ፡ውሳኔ፡- የፍድራል ጠቅላይ ፍ/ቤት የሰሰው ትእዛዝ ተሽሯል።

6. ተዋዋይ ወገን ሳይሆን በተፈፀመ ውል ምክንያት መብቴ ተነክቷል በማለት ውሉ እንዲሰረዝ ክስ ለማቅረብ የሚቻለው ውሉ የተደረገበት ጉዳይ ወይም ምክንያት ከህግ ውጭ ከሆነ፣ ለህላና ተቃራኒ ወይም ለውል አፃፃፍ የተደነገገው ፎርም አልጠበቀም በሚል ምክንያት ብቻ ነው። ከዚህ ውጭ የሚቀርብ ጥያቄ የክስ ምክንያት የለውም።

7. የባለቤትነት ማረጋገጫ ደብተር የመሰረዝ ሥልጣን ደብተሩን የሰጠው የአስተዳደር አካል እንጅ የፍ/ቤት አይደለም።

8. በአስተዳደር ክፍሉም እስካልተሰረዘ ድረስ የደብተሩ ባለቤት የቤቱ ባለንብረት እንደሆነ ይቆጠራል።

7978 ¡\iZ uEùp M/e. 14554 d} oCRS 20 d} 1998 •.O ªƒu:- 1. „q ˆNG i¬W 2. „q Ö^H Zg{C 3. „q „k©Gf¬Z MHM¬ 4. /[ ^}© •EMð 5. „q M^Ö} †ei§|^ „MG‰u:- /[ Ë´ö „º|Õ - dUiu MG^ \Á:- jFOjX^ ðiö óió - „GdUiO Mš´ið mMZO[ ¡NôˆmEð ðR{ö m\ºmýG:: Ö Z ¬ „MG‰u ¡Õ«XG ¡M®MW¤ ¨U° Ö/iöp ¡\¸ð} ðR{ö iMaZ ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp ¡\¸ð| ¡Õ«XG ¸gF¦ ÖZ¬ iöp ¤Í|ð ðR{ö MQUo’õ ¡K¶ ^Cmp mÑËPioG iNEp †}ªóaZ ¸¦d’G:: ´ðª¢ ¡m®MUð „MG‰u iÕ«XG ¡M®MW¤ ¨U° Ö/iöp jdUiðp Š^ \óD} ¦˜nO \ó¸fEG i˜óC Mš´k ¡EöEðip ¡\Z 2 mˆRb iD{ð jEiömø i„q m^Ô¥ ðiö ¡mM˜´ið} †| ¡μX }kUou} ¡D{ð} iUª 20@ diEö 44@ ¡iö.e. 399 ¡D{ð} M~W¤ iöp ¡^Z 2 mˆRb jEiömø ˆ„Að} M/\Á μZ iMM]¸Z E„Að} M/\Á (¡^Z 1 mˆRb) EN^mFEÖ ¡^OO{p ðG „¬Z´’G; ^OO{n Mkmø} ¡Nô{‰ iMD{ð ðEð †}ªóÑZ^ ¡NôG {ð:: ¡^Z 2 mˆRb EŠ\ð mfðP †}¨EöEð ¡´EÍ \óD} ¡„Að} M/\Á iiˆðFrð Š\ð iÖ/k/K/e.1810 MQUp i¦Zμ ¦o´ªG; †{ö iK¦p ¤EAð iMD{ð iön E^Z 2 mˆRb iðZ^ mFGׄG EójG „¦uGO; ¡iön ¡jEiöp{p NUμ´¿ ¨kmZ i^Z 2 mˆRb ^O ¦´G EmjEð ¨kmV ¡m´–ð iA\m M}´¬ MD{ð} ¨kmV i^N÷ †}ªó™Z ¡†Zg ^OO{p ÑZNþG; iMD{ðO iön ¡X\ö ^ED{ Š\ð ð¬g ¦¨U¶ iNEp ¸¦d’G:: Ö/iönO ´ðª¢} MZO[ iön} ¡„Að} „MG‰u †| ¡^Z 2 mˆRb ¡μX }kUp {ð; ¡^Z 2 mˆRbO ¡μX }kUn} ¤E„Að} „MG‰u Ñf¬ ¡N^mFEÖ „¦uEðO iNEp ¡†Zg ^OO{n} ðG Ö/iön „ÖZ_oG iNEp {:: ´ðª¢ i¦¶j‚ ¡dUiEp ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp iiˆðEð ¡„Að} „MG‰u jdUiðp Š^ ¡„Að} M/\Á ˆ^Z 2 mˆRb μZ ¤¨U´ðp ^OO{p Mkmø} ^ENô{‰ ^OO{n ¦ÖU^G‚ ¤Eðp ¤E„¶jk {ð iNEp ¡^Z Ö/iöp ðR{ö} b[oG:: ¡Õ«XG ¸gF¦ ÖZ¬ iöpO ¡ˆÖmð Ö/iöp i\¸ð ðR{ö iOŠ}¤n j¦^NNO ið¸ön iM^NNp „Ë}qoG:: „MG‰u ¡\iZ „iöno E˜óC uEùp ¤dUiðp ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp i\¸ð| ¡Õ«XG ¸gF¦ ÖZ¬ iöp jÍ|ð ðR{ö gZ iM\–p \óD} ¦˜nO \ó¸fEG i^Z Ö/iöp ¤dUkˆðp ¡†Zg ^OO{p ¦ÖU^G‚ ¡NôG º¤dø \óD} ¡†Zg ^OO{nO ðG †}² ðR{ö „¦¨EO; ˆÖm Ö/iön iðR{öð ¡¸dRrð ¬}μ´ö“u ˆ´ðª¢ μZ ¡Nô´|–ò „¦¨EO; iMD{ðO „iöno ¡dUiip ðR{ö †}ªóaZ ¡NôG {ð:: M/\Á iiˆðFrð „MG‰u ¤dUiðp ŠZŠZ ¡ÖY {´Z iMD{ð i˜óC \iZ uEùp ¡Nôo¦ „¦¨EO; im¨U´ð ¡†Zg ^OO{p „MG‰u ¡EöEuip MD{ð Š^ MMSUp „puGO iNEp „iönoð ð¬g †}ªó¨U¶ ¸¦d’G:: i¶X d–<ò ¡dUið ŠZŠZ ˆÖ kEù ¡mMEˆmð \óD} uEùnO ŠZŠV} †| „iöno ¡dUiip} p†™š „¶jk{p ‰Eð K¶ μZ „´|šl MZO[oG:: 80 81 i˜óCO MQUp „MG‰u ¡†Zg ^OO{n} MQUp iN¬U¶ Š^ ENgUk ¡Nô¤^uFp ¡Š^ OŠ}¤p „E? ¦^ ¡EO? †| Ö/iöp ^G¹} jEð „‰G ¡m\¸} ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ} H\m iD{ M}´¬ ¡m´– {ð iNôG ¡MQUš ^G¹} „Eð? ¦^ ¡EðO? ¡NôEðp} {ºlu i´ðª¢ MME^ ¤Ejrð D~ „¶‚mýr’G:: ¡^Z Ö/iöp „iöno EdUiip ðR{ö MQUp ¡D{ð{ ðR{ö ¡\¸ð „MG‰u jdUiðp Š^ M{a{p {ð:: „MG‰u jdUiðp Š^ ¡¸¡ep ª‚{p i„Að} M/\Á| i^Z 2 mˆRb M‰ˆG ¡m¨U´ð ¡†Zg ^OO{p ðG Mkmø} ¡Nô{‰ iMD{ð †}ªóaZ ¡NôG {ð:: ¦B÷O EŠRrð MQUp ¤¨U´ðp †Rrð ¡EöEðip}| i„Að} M/\Á †| i^Z 2 mˆRb M‰ˆG ¡m¨U´ð} ¡†Zg ^OO{p ðG MD{ð} i¶GË ¤R¤G:: iÖ/k/K/e.1676(1)MQUp ^E ðEùu i¸gFF ¡m¨{´´ðp ¬}μ´ö“u i˜óC ´ðª¦ „¶jk{p ¤Frð |rð:: ˆ†{˜óC ¬}μ´ö“u iÖ/k/K/e. 1808(2) MQUp ˆm’’¦ ´~u ðÁ ¡D{ N{ðO ºgO „E‚ ¡NôG \ð ðEð †}ªóQUš ¡Nô¸¦dð ðEð ¡m¨U´ip ´ðª¦ ¦O OŠ}¤p ˆK¶ ðÁ ˆD{; ¦O EKEó| mfX{ó ¦O EðG „ÎÎÖ ¡m¨{´´ð ×ZO „Gm¸idO iNôG OŠ}¤p kt {ð:: i˜óC ´ðª¦ ¡†Zg ^OO{p ðG mkEù ¡m´E͐ð ¡m¨U´ip OŠ}¤p ¡N¦}dRd^ }kUp jEiöp{p NUμ´¿ ¨kmZ ¡¹ip} ^O N™Z \óD} ¦CO ˆK¶ ðÁ ¦O ECEó| mfX{ó {ð ¡NôjG „¦¨EO:: ¡†Zg ^OO{p ðG {ð ¡mjEð EðEð ¡m¨{´´ð ×ZO „Gm¸idO ¡NôG ŠZŠZ ¨¶P „MG‰u „FdUiðO:: †{˜óC jGmNþEðip Að{öo „MG‰u ¡EöEðip (¤G´iðp) ðG ¦\Uš ¡NôG Š^ ¡Nô¤dZiðip Kμ’õ OŠ}¤p ¡EöE iMD{ð ¡^Z Ö/iöp M®MW¤ð{ð ¡Š^ OŠ}¤p ¡EöE iMD{ð „MG‰u iÖ/k/S/S/K/ e.33 MQUp „MG‰u Š^ ENgUk ¡N¦uEð |rð iNEp Š\ð} Mšμp {iUip:: ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöpO ¦B÷}} ^Cmp R¤^m‰ŠG ¤Eѐð i„¶ji𠄦¨EO:: ¡Õ«XG ¸gF¦ ÖZ¬ iönO ¦B÷} ^Cmp imMRR¦ Að{öo N^m‰ˆG \ó´jð „MG‰u jdUiuð Š^ †}ªó\Uš ¡¸¡duð ¡†Zg ^OO{p ðG R¦D} ðR{ö {ð iNôG ¦¶j–ò} ð¬g N¬U´ð} ˆp†™˜ð MUªp ¦tFG:: iMQUn †}ªó\Zš ¡m¸¡dð ¸gF¦ Ö/iön †}ªEð ðR{ö {ð iójG †}‰ü} iiön F¦ Mkp „E‚ ¡NôG ´} i„ÑÎÍO D{ iEöF iN|rðO Að{öo iön} iNôMEˆp Š^ \ó¤dZk „MG‰u dZið ˆNôˆFˆEðip Að{öo idZ Š^ R¦dZkjrð iXRrð Š^ iNgUk ðR{öð ¦\UšG‚ ¡NôG º¤dø ¡Nô¤dZiðip ¡K¶ „¶jk ¡EO:: ¦B÷O „MG‰u ¡†Zg ^OO{p ðG {ð ¤Eðp „}© ¸gF¦ Ö/iöp ¬OªN÷ ðR{ö {ð iójG †}‰ü} „MG‰u ¦\UšG‚ ¡NôG Š^ Eó¤dZið †}¨N¦uEð ¡Nô¤MEŠp {ð:: iEöF iˆðG ¨¶P ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp ˆÖ kEù imkXXð OŠ}¤p ¡^Z Ö/iöp} ðR{ö MaZ \ó´jð ´ðª¢} MZO[ ¡^Z 2 mˆRb ¤´–ð ¡jEiöp{p N\U° ¨kmZ iH\m M}´¬ ¡m´– {ð; i˜óCO OŠ}¤p iÖ/k/K/e. 1195(1) ¡m¨{´´ð ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ ¡¤˜ \ð ¡iön jEAkp †}¨D{ ¦h¸XG ¡NôEð ¡CEó| ¶Op iÖ/k/K/e.1196(E) MQUp ÑXb D|þG; iMD{ðO ¡^Z 2 mˆRb ¡iön jE}kUp ¤GD{ iMD{𠡆Zg ^OO{n ¡„MG‰u} Mkp „¦{‰O iNEp {ð ¡^Z Ö/iöp ðR{ö} ¡aUð:: ¦B÷O Ö/iön ¡„^mª¨Z „‰G (ŠÖG) ¡\¸ð} ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ MQU˜ð} ¤R¤G:: iMD{ðO Ö/iön iÖ/k/K/e. 1196 MQUp ¡„^mª¨Z ŠÖG ¡\¸ð} ¡jEip{p N^U° ¨kmZ ¡MQUš ^G¹} †}ªEð| †}¨EöEð MMZMV „^ÑF´ó {ð:: iMQUn ¡Ö/k/K/e.1196 ¡NôMEˆmð „}¬ ¡„^mª¨Z ŠÖG („‰G) ¡\¸ð ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ i¬}μ´öð imMEˆnp Að{öo“u MD{ð} jUμ´¸ ´ó˜ö ¡\¸ð} ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ ¡Nô\Zšip} „¶jk {ð:: iMD{ðO ¡\¸ð} ¡jEiöp{p ¨kmZ ¡MQUš ^G¹} ¨kmV} ¡\¸ð ¡„^mª¨Z „‰G †}² ¡Ö/iöp „EMD{ð} ˆÖ/k/K/ e.1198(2) „¶jk 82 83 ÁOZ MUªp ¡NôtG {ð:: ¦C ˆD{ ¨¶P ¡„^mª¨Z ŠÖEð ¡\¸ð} ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ i„^mª¨Z ŠÖEð †^‰GmQU˜ ¬U^ ¡jEiöp{p ¨kmZ ¤Eð \ð iÖ/k/ K/e.1195(1) im¨{´´ð MQUp ¡iön jE}kUp †}¨D{ Mh¸V ¡NôdZip ¡K¶ „¶jk „¦o¦O:: i˜óC U´¬ ¡Õ«XG ¸gF¦ ÖZ¬ iöp ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp} ðR{ö ¡mrð ŠZŠV R¦dZkEp p}o{ö ¡\¸ð i„¶ji𠄦¨EO iNôG †}² Ö/iön ¡„^mª¨Z „‰G ¡\¸ð} ¡jEiöp{p N^U° ¨kmZ ¡MQUš ^G¹} ¡EðO iNôG „¦¨EO:: iMD{ðO ¡Õ«XG ¸gF¦ ÖZ¬ iöp ¦C}}O iˆÖm Ö/iöp ðR{ö ¡Nôo¡ð} ^Cmp R¤^mjkG ¡dUiEp} ¦¶j‚ iÖ/k/S/S/K/e. 337 MQUp ¡\U˜ð i„¶jið D~ „Gm´–O:: ð R {ö 1/ „MG‰u i^Z Ö/iöp ¤dUiðp Š^ ¡Š^ OŠ}¤p ¡EðO iNEp m^|þG:: 2/ †}ªóAðO iÖ/k/K/e.1196 MQUp E„ˆX‰Wð iöp ˆ„^mª¨Z „‰G ¡\¸ð} ¡iöp jEiöp{p N^U° ¨kmZ ¡MQUš SG¹} ¤Eð ¨kmV} ¡\¸ð ¡„^mª¨Z „‰G †}°õ Ö/iöp „¦¨EO iNEp m^|þG:: 3/ ^ED{O ¡Õ«XG ¸gF¦ Ö/iöp iM.e. 13999 ºZ 14/1996 •.O i\¸ð p†™š „MG‰u i^Z Ö/iöp ¤dUiðp Š^ ¡S{ SZ•p K´ð} mˆpEù ¡dUi †}ªGD{ ¸g_ ¡\¸ð} pup ¡NôdiEð ióD}O iM¼Ua i¨U\ip M¨k¨Nô¤ ¶} jEM^NNp p†™˜ð iÖ/k/S/S K¶/e. 348(1) MQUp b[oG::