-** መምህር ጥላሁን አስፋው መልስ ሰጪ፡- አዲስ ኮልጅ የስራ ክርክር - ለተወሰነና ላልተወሰነ ጊዜ የሚደረግ የስራ ውል - የስራ ውል መቋረጥ - አዋጅ ቁ.42/85 አንቀጽ 9፣ 10; -** መምህር ጥላሁን አስፋው ቀረበ። መልስ ሰጪ፡- v. ው ከስራ የተሰናበቱት ህጋዊ በሆነ መንገድ ስለሆነ ወደ ስራ ላመለሱ አይገባም ሲል የፍድራል መጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት የሰጠውን ውሣኔ በመሻሩ የቀረበ አቤቱታ ነው።

የመልስ ሰጪ ዋና መከራከሪያ የሥራ ውሉ ለአንድ ዓመት ሆኖ የውሉ ዘመን ሲያልቅ በዚሁ ሁኔታ ውሉ እየተደረገ ሲሰሩ የቆዩ ሲሆን ግራ ቀኙ ካልፈለጉ ላያቋርጡ ከፈለጉም ያለፈው የአገልግሎት ሂሣብ ተዘግቶ እንደገና በልላ ውል የኮንትራት የቅጥር ውል በስምምነት እየተፈረመ ሲሰሩ የቆዩ በመሆኑ የከሣሽ አቤቱታ ውድቅ ላሆን ይገባል። አመልካች በ11/A1/98 በተፃፈ ማመልከቻ ብቻ የሥራ መልቀቂያ ጠይቀው የተሰናበቱ ናቸው ሲልም በተጨማሪም የተከራከረበት ነው።

21 22 በመጀመሪያ ደረጃ የአሁን አመልካች የሥራ መልቀቂያ ጠይቆ የተሰናበተ ነው የተባለበትን በዚህ ችሎትም አስቀርበን እንደተመለከትነው በ11/A1/98 ዓ.ም. አመልካች የፃፈው ኮልጁን በመልቀቄ ምክንያት የሥራ ልምድ ይሰጠኝ ከሚል በስተቀር ሥራውን በገዛ ፈቃድ ለቅቄያለሁ በማለት ያስታወቀበት ነው ላባል የሚችል እንዳልሆነ ተመልክተናል። የሥራ ልምድ ይፃፍልኝ ብሎ መጠየቅ ሥራውን በገዛ ፈቃዱ ለቀቀ የሚያስብለው ባለመሆኑ በዚህ ረገድ የቀረበው መከራከሪያ ተቀባይነት ያለው አይደለም።

የቅጥሩ ሁኔታ ለተወሰነ ጊዜ ለአንድ ዓመት እየተባለ ጊዜው ሲያልቅ እንደገና እየታደሰ እንደ አዲስ የሚታይ ነው። በዚህም ጊዜው ሳያልቅ ውሉን ማቋረጥ ይችላል የሚለውን ክርክር በተመለከተ ቀደም ሲል የሰበር ችሎቱ በመ/ በሰጠው ትርጉም፡- አንድ ከአሰሪ ጋር የሥራ ውል ያለው ሰራተኛ ላልተወሰነ ጊዜ እንደተቀጠረ ላቆጠር እንደሚገባ የአዋጅ ቁጥር 42/85/377/96/ አንቀጽ 9 ግምት እንደሚወሰድለት፣ በዚህ የሕግ ግምት የሥራ ውሉ ያልተወሰነ ጊዜ የሥራ ውል ነው ሲል የሚከራከረው ሰራተኛ ተጠቃሚ በመሆኑ ይህን ክርክሩን የሚደግፍለት ማስረጃ በቅድሚያ ያቀርብ ዘንድ እንደማይጠበቅበት፣ ይልቁንም በሕግ የተወሰደለት ግምት ክርክሩን ከማስረዳቱ ግድታው ነፃ እንዲሆን እንደሚያደርገው፣ በውጤቱም በቅድሚያ የማስረዳቱ ግድታ የሥራ ውሉ ለተወሰነ ጊዜ ወይም ሥራ የተደረጉ ለውጥ በአንቀጽ 1A የሚሸፈን ነው ሲል በሚከራከረው በአሰሪው ላይ የሚወድቅ መሆኑን በዝርዝር ጠቅሶ ትርጉም የሰጠበት ጉዳይ ነው።

በዚህም መሰረት አመልካች በየአመቱ ውሉ እየታደሰ ሲሰራ መቆየቱና የአመልካች የቅጥር ውል በጊዜ የተገደበ መሆኑ ብቻ አመልካችን ለተወሰነ ጊዜ ተቀጣሪ የሚያደርገው አይሆንም። መ/ሰጪው ይህንን አስመልክቶ በአዋጁ አንቀጽ 1A/1/ መሰረት አመልካች ለተወሰነ ጊዜ የተቀጠረ ስለመሆኑ ያቀረበው ማስረጃ እንደልለ በሥር ፍ/ቤት የተረጋገጠ መሆኑን ከፍርዱ ግልባጭ መረዳት ይቻላል።

ስለዚህ የቅጥር ውሉ በጊዜ የተገደበ መሆኑን ብቻ የፍድ/ከፍተኛ ፍ/ቤት በማየትና የሰበር ችሎቱ በመ/ቁ. 11924 የሰጠውን የሕግ ትርጉም በአግባቡ ባለመረዳት የሰጠው ውሣኔ የሕግ ስህተት ያለበት ሆኖ በመገኘቱ የሚከተለው ተወስኗል።

ው ሣ ኔ

1. የፍድ/ከፍተኛ ፍ/ቤት ሰኔ 5/98 ዓ.ም. በመ/ቁ. 46514 የሰጠው ውሣኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ቁ. 348/1/ መሰረት ተሽሯል። ይፃፍ።

2. የፍድ/መጀ/ደረጃ ፍ/ቤት በዚህ ጉዳይ ሚያዝያ 4/98 ዓ.ም. በቁ. 16344 የሰጠውን ውሣኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት በማጽናት ወስነናል።

መዘገቡ ተዘግቷል ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

¡\iZ M/e. 15662 Mμióp 13 d} 1999 •.O ªƒu:- አቶ M}iUÍH¦ o¨
አቶ „k©Gf¬Z MHM¬ አቶ „\¶¬ μað ወ/ት BôVp MEQ አቶ ma´Z ´/SF\ö „Mል‰u:- ¡„óp/GNp j}Š m¸W:- A² „k¬XCN} møEó] የውል ክርክር - የብድር ውል - የሽያጭ ውል - በሽያጭ ምክንያት ጉድለት ያለበት ነው በማለት የሚቀርብ ክስ ይርጋ - ስለ ውል ትርጉም - በተንኮል የተፈጸመ ውል - የፍ/ብ/ሕግ ቁ.2298፣ 1733 አመልካችና ተጠሪ ያደረጉት የብድር ውል ፈርሶ ከውሉ በፊት ወደነበሩበት ቦታ ላመለሱ ይገባል ሲሉ የአላባ ልዩ ወረዳ ከፍተኛ ፍርድ ቤትና የፍድራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጡትን ውሣኔ በመቃወም የቀረበ አቤቱታ ነው።

ውሣኔ፡ - የአላባ ልዩ ወረዳ ከፍተኛ ፍርድ ቤትና የፍድራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጡት ውሣኔ ተሽሯል።

ውለታዎች ግልጽ በሆኑ ጊዜ ግልጽ ሆኖ ከሚሰማው በመራቅ የተዋዋዮች ፈቃድ ምን እንደነበር ዳኞች ለመተርጎም አይችሉም።

23 24 ¡\iZ M/e. 15662 Mμióp 13 d} 1999 •.O ªƒu:- M}iUÍH¦ o¨
„k©Gf¬Z MHM¬ „\¶¬ μað BôVp MEQ ma´Z ´/SF\ö „Mል‰u:- ¡„óp/¡ GNp j}Š {´UѲ „q „ŠEóEð m^Ô¥ m¸W:- A² „k¬XCN} møEó] „GdUiðO Mš´ið ¡md¸Uð EðR{ö \óD}; MZOU} ¡NôˆmEð} ÖZ¬ \ºm|G:: Ö Z ¬ „MG‰u ¡\iZ „iönoð} ¤dUið ¡„Fj G¢ Uª ˆÖm Ö/iöp i\¸ð| ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp jÍ|ð ðR{ö gZ iM\ኘn {ð:: ¡´ðª¢O M{a ¡„Að} m¸W iG¢ Uªð ˆÖm Ö/iöp ˆRb D~ i„MG‰u F¦ ¤dUið Š^ „MG‰u „}¬ ¡†CG Ö EómŠGG‚ HOEö 16 d} 1988 •.O j¨U¶{ð ^OO{p MQUp ˆQFO Mð¤ N\G¸ N–ˆG ¬Z²p ´šq ‰^dM¹rð „}©} mUŠiö {iኡ። D~O „´G¶Eùp R¦\º i„}¬ Z ´ó˜ö ð^º u¶Z †¡Ñ¸U jEMSXn ¦C}{ð jRðgO MÖpB÷ „F´ኘአðO ˆ˜óCO iíF imiFð Ö OpŠ EöF Ö ´šq Eóm‰G‚ Mμióp 25 d} 1992 •.O m’ðE|G:: ¦Að} †}°õ mˆRð AðEn}O ðEùu m¶jX’õ jEN¬U´ð| ðEð}O ECEó| mfX{ó †| m}‹G jEð Að{öo ¤^ÑUM‚ ^ED{ ðEùቹ iÖ/k/K/e. 2287@ 2290; 1823@ 1824 †| 1808 MQUp EóÑZ\ð ¦´jG ¡NôG {ð:: ¡„Að} „MG‰uO ˆRb ¡mi¨Uð Ö R¦D} ¡kZ 40,000.00 /„Zj `óC kZ/ ¡´}˜k k¬Z ^EMD{ð iðEð F¦ mMGŠmýG:: ¡Öð M¶ ´}˜k E„^MÁð ˆðj}¤ iˆRb ^O Á D~ †}¨NôˆÑG im^NNð MQUp ¦Œð ¡k¬Z ´}˜k E„^MÁð ˆðj}¤ mˆÖEùFr’G:: ˆRb ðEð} „ðh| m´}šl ˆÑUM iíF Öð} ˆˆðj}¤ð mUŠjüG:: Öð ¡NôÑE¶ip} ¶GμEùp Eó\º „GtEO iNôG OŠ}¤p ¡k¬V ðG ¦ÖU^G‚ NEorð mdj¦{p ¡EðO፤ ik¬V ´}˜k ¡m´™ð Ö MSXp ‰GtE ¡k¬Z ^OO{n ¦ÑZRG ¡NôGO ¶«o „G{iU}O፤ „MG‰u ¡ÑÍNrð ¡m}‹G m¶jXp O} †}¨D{O „FkXVO፤ ieºZ ’S„/031/2000 Mμióp 12 d} 1992 •.O ¡mÎѐðO ¨kªiö ˆRb i¸¡ep MQUp ¡Ö M¶ k¬Z †}ªó\¹rð ¡NôG †}°õ OpŠ Ö EM^¸p „¦¨EO:: ¦C}}O i´™ Ñfªrð pmðoG iNEp MG^ \ºqioG:: Š\ð ¡dUiEp Ö/iöpO ¡¶X dኙ} ŠZŠZ ˆMUMU iíF@ i„}¬ iˆðG m¨ZèG ¡mjEð ^OO{p ¡ˆRb} ¶GË ¡D{ ¡{ð[ GN¬ –ðdp N¹p} iM¸dO †}ªóAðO mˆRb ¡M}¶Sp ¡GNp ¬Z²p iMD{ð iðEð F¦ ¡mMEˆmð} fG †}¨N¤ºÖ iNM} †| kGbp ¤Eip MD{ð} ió¤ðቅ ~[ ¡N¦diEð} ¶«o †}ªódiG M¨U´ð D} mkEù ¡NoEG ¦O AðEm ¡ማ¶jió¤ ˜« iM¸dO im}‹G ¡m¨U´ MD{ð} iMºd^ ðEð MÖU^ †}¨Nô´jð iðR{öð MQUp ¤¨U´ \óD}@ iEöFO iˆðG ¶X dኙ dºm ¡Ö b¤Á ðG j¤¨Z´ðO im˜’’W M}´¬ ¡Ö k¬Z MD{ð} ^ENô¤MEŠp| ik¬Z ¡m\¸ðO Ö ´ð¬Ep ¤Eip iMD{𠡐ðG ^OO{n ÑXb {ð ^ED{O ¡ðG ^OO{n MðEð iMðEð ÑZ_ ðG ˆM¨U´ð iÓp ¨ {iVip †}ªóME\ð iNEp ^|þG:: i˜óC ´ðª¦ ¦¶j‚ ¡dUiEpO ¡Õ«XG ˆÑm Ö/iöp ¡¦¶j‚ Mš´ið} ˆMUMU iíF@ ¡k¬Z ´}˜ið i†² ¡Nô\º R¦D} EÖ M¶ j}ˆð E„^MÁð Á „¬Z· ¡NôˆÖEð †}¨D{ ðEð ¡Nô|´Z MD{ð} ¸g_ ¶ዥð ¡mÑÍMð iN} {ð ¡NôEð} iNôMEˆp ðEð MG^ „¦\ºO:: †}ªóCO iD{ ´ó˜ö ˆðEð iíF ¡{iUð} Að{öo iNM™˜} ¡m’’§s ARk O} {iZ?

¡NôEð} MQUp iN¬U¶ Mo¡p „Eip ¡k¬V ðG ˆmÑUM iíF iÖð ZŠŠk {¬ F¦ j}ˆð ´ዢ MD{ð| ˆZŠŠk iíF io¡ð ´ð¬Ep Rió¤ iaÁ F¦ Š^ MM^Un} ^E´EÍð ´œôð j}ˆð MD{ð} ¤^UªG:: miªWð ˆM®MW¤ð{ð j}ˆð ik¬V ´}˜k ´šq ¡Nô¤dZkEp Ö †}¨N¦\X ió¤ðg ~[ ¡k¬Z ðEð} jGÑUM {iZ ¡NôEð} m}mZ_ ¡SZ Ö/iöp ðEð EóÑZ^ ¦´jG iNEp ¡\¸ð} ðR{ö ´ð¬Ep ¡EipO iNEp p†™š \ºmýG:: ¡\iZ „iöno ¡dUiðO ¦C}{ð ðR{ö EN^Eº {ð:: ¡gYo {ºluO@ EŠ\ð M{a ¡D{ð „MG‰u| m¸W ¤¨U´ðp ^OO{p ¦˜p ¡´}˜k k¬Z D~ †¤E ¡SZ Ö/iöqu ipZ´ðO \ik ˆðG iíF ¡{iUð} Að{öo NM™˜} ¤^ÑGμG ¡NôEð} iM¤š ¡Ö b¤Á ^OO{p j}Š †}¨ÑÍM iMe¸Z ¡\¸ðp ðR{ö MQUo’õ ¡K¶ ^Cmp ¤Eip iMD{ð@ b¤Á mˆ|ð|þG †}‰ü iójG ib¤Á OŠ}¤p ´ð¬Ep ¤Eip {ð iNEp ¡NôdZk Š^ iÖ/k/K/e. 2298 i„}¬ •Mp MgUk \ó´jð 25 26 ˆ˜óC ´ó˜ö iíF Š^ iNgUið i¦Zμ dW D~ †¤E j}ˆð ¡NÁiZiZ m¶jZ ÑËNþG iNEp MoEÒ K¶} MQUp ¤¨U´ jEMD{ð@ „MG‰u ¡m}‹G m¶jZ MÑÍMð R¦Uμ´º ¡NoEG ¦O H\m ¡N¶jió¤ ˜« iM¸dO በm}‹G ¡mÑÍM ^OO{p {ð:: miªWð Öð ¡N¦QX MD{ð} ió¤ðg ~[ ¡k¬V} ðG jGÑUM {iZ iNEp †}¨ ðG NÖUa OŠ}¤p M\© Kμ’õ MQUp ¡EðO ¡NôEðp |rð:: i˜óC ¡\iZ „iöno M{a MG^ \Á †}ªódZk m¨Z· iSZ Ö/iöqu i¡¨U°ð ¤dUjrð} ¡MˆXˆW¤ {ºlu iN¸|ˆZ iSZ Ö/iöqu ¡mÑÍM ¡K¶ ^Cmp ¡EO iNEp šZšZ MG^ \ºqioG:: ¡¶X dኙ ŠZŠZ ˆF¦ jÁV ¡mMEˆmð \óD} †O ´ðª¢} „¶jk{p ‰Frð ¬}μ´ö“u μZ iN´|˜k MZOU|G:: E˜óC ´ðª¦ M{a ¡D{ð ¶X dኙ HOEö 16 d} 1988 •.O ¤¨U´ðp ^OO{p {ð:: ¡˜óC ^OO{p Z–^ †}¨Nô¤MEŠmð| ¦¶j‚ \Nôð Ö/iöpO iðR{öð F¦ †}¨´E͐ð ^OO{n ¡´}˜k k¬Z ^EMD{𠄈X‰W „¦¨EO †}ªóAðO ¡k¬V ´}˜k EÖ ¶ዢ †}¨NôðG| ´}˜iðO idºo imiªWð ¡NôˆÑG R¦D} EÖ „^M¾ð ˆðj}¤ ^EMD{𠦌ð ðG ¤^UªG:: ¦C ^EMD{ð ðEð ¶GË {ð:: EpZ´ðO iZ ¡ˆÑmO „¦¨EO:: ˆ¡pð „^M¾ ˆðj}¤ ¡NôEð} iNôMEˆp iðሉ F¦ i¶GË j¦MEˆpO«... ¡Öð M¶ ´}˜k i„^M¾ð ˆðj}¤ Á D~ ¦ˆÑFG::» iNôG M¸d\ð ¡„^M¾ð} ˆðj}¤ N}{p OZ¿ E„iªWð ¡mm ^EMD{ð miªWð „^d¬P ¡m^NN; (MD{ð}) Ñf¬ ¡\¸ip MD{ð} ˆNô¤MEŠp idZ ¡mE¡ pZ´ðO ¡Nô¤\¸ð „¦¨EO:: m¸W ከQFO Mð¤| møŠ{óŠ N\G¸ ¡mjEð} Ö MUˆiðO ¦C}{ð „jjG ¡Nô¤¸|ŠZ {ð። ¦CO ¡ðG ¦˜p j}ˆð ¡Ö aÁ MD{ð} „¤MEŠpO:: aÁ MD{ð jGmUμ´¸ip Að{öo Em¸ð {´Z ´ð¬Ep xFÓ EN¬U¶ ¡Nô¤^uG Kμ’õ MQUp ¡EO። ¡SZ Ö/iöqu EðR{ö¤rð MQUp ¤¨U´ðp miªWð ¡m¸ð Ö ´ð¬Ep ¡Nô~Zip MD{ð} ió¤ðg ~[ ^OO{n} „¦ÑËOO {iZ ¡NôEð} iM¤š {ð:: ¦Að} †}°õ ˆF¦ †}¨m´E͐ð ¡k¬V ´}˜k EÖ M¶ †}¨NôðG| ¦CO ´}˜k idºo EmiªWð ¡NôˆÑG R¦D} Öð} ENô¤dZk „^M¾ ˆðj}¤ imiªWð ^O Á D~ †}¨NôˆÑG ¡Nô¤Uμ¶º iMD{ð ðEð ¶GË {ð:: Öð} N} ´™ð ¡NôEð i¦¶j‚ \Nôð Ö/iöp ¡m¤˜ð Ákº Em¤˜ð ´ðª¦ „¶jk{p ¡EðO †}°õ „Eð †}‰ü iójG m¸Wð †}¨^OO{n Öð} ˆ„^M¾ð ˆðj}¤ MUˆið {ð:: ˆmUˆið iíF ENôo¡ð ´ð¬Ep }ººV} Öð} ˆ„^Uˆið ˆðj}¤ μZ ˆNô¤¨Z¶ idZ iðEð jGmMEˆmð „iªWð} †}¨ aÁ iMe¸Z ¡m`¸ð {´Z ´ð¬Ep m´‚qioG| E´ð¬En †}¨N‰‰a ¡k¬Z ^OO{n EóÑZ^ ¦´jG iNEp EM¸¡g ¡Nô¤^uEð} Mkp „¦\¸ðO:: ¡„iªW} ¶«o iNôMEˆp ðEð ¶GË D~ †¤EO Öð} N} ´™ð? ¡NôEð} iNôMEˆp ðEð ¶GË{p ¦´ù¬E’G፤

¶GË ‰GD{ ¨¶P ˆðG iíF ¡mÑÍMð} m¶jZ iM}mX^ ¡m’’ዮu ARk O} {iU? ¡NôEð} iM¤š MmZ´ùO iÖ/k/K/e. 1733 "ðEo“u ¶GË iD{ð ´ó˜ö ¶GË D~ ከNô\Nð iMXg ¡m’’§s Ñf¬ O} †}¨{iU ªƒu EMmZ·O „¦uEðO" ¡NôEð} ŠGˆF መmFእፍ {ð:: iEöF iˆðG ¡Ñf¬ ´ð¬Ep „Eip iNôG †}¨ ðG NÖUa OŠ}¤p ¡m\¨ð m’’¦ i{ð[ GN¬ –ðdp N{^ ¡m{R| „iªWðO ¡M}¶Sp mëO iMD{ð xFÓ{n} ¦¹G ¡NôG †O{p iM¹G OŠ}¤p ¡mÑÍM ðG iMD{ð ¡NoEG ¦O ¡m}‹G m¶jZ ¡mÑÍM MD{ð} ¤]¤G iNôG ¡dUið ¡ÖY {´Z ŠZŠZ /N^U° imjEð „‰üí} ¡Ñf¬ ´ð¬Ep ¡{iU MD{ð} ENUμ´º ¡NôያስuE𠄦¨EðO:: mdj¦{pO ¡FrðO:: iEöF iˆðG „MG‰u ¡m¸ð} {´Z ´œô i†¯ ˆ„¨U´ iíF ENô¨Z\ð „¨μ xFÓ{n iN} F¦ †}¨Nô¬g| ´ð¬Ep M~V ˆod EO} ¤CG ´ó˜ö Š^ EódZk ¦´j’G ¡NôEð} iMºd^ i„NXÁ ¤dUið ŠZŠZ }kUn} i¸ð ´} iˆðG ¡NôdZið MˆXˆW¤“u |rð:: ˆF¦ †}¨m´E͐ð i˜óC ´ðª¦ „MG‰u aÁ „¦¨EO aÁ R¦D} ¤{Rð ŠZŠZ iMD{ð ¦C}{ð ¡MˆXˆW¤ {ºk MMZMZ „^ÑF´ó D~ „F´ኘ{ðO:: EN¸fEG ¤CG „MG‰u| m¸W ¤¨U´ðp ^OO{p ¶GË| pZ´ðO ¡N¤^ÑG´ð MD{𠆡od ipZ´ðO bÔ} ¡SZ Ö/iöqu „MG‰u| m¸W HOEö 16 d} 1988 •.O ¤¨U´ðp ¡´}˜k k¬Z ðG ÑZ_ ˆðEð iÓp ¨ {iVip lo EóME\ð ¦´jG \óEð ¡\¸ðp ðR{ö MQUo’õ ¡K¶ ^Cmp ¡mÑÍMip D~ „¶‚m{’G:: ð R {ö ¡G¢ Uªð ˆÖm Ö/iöp ¦C}} ´ðª¦ iN^MGˆp iÖ/k/M/e.

3195 i18/02/96 •.O ¡\¸ð} ðR{öO D{ ´ðª¢} i¦¶j‚ ¡mMEˆmð ¡Õ«XG ˆÖm Ö/iöp iÖ/¦/M/e. 26638 i4/06/96 •.O ¦¶j‚ ¡mjEip ðR{ö ´ð¬Ep ¡EöEð {ð iNôG ¡m\¸ð p†™š iÖ/k/S/S/e.

348(1) MQUp mbåG:: i˜óC ŠZŠZ OŠ}¤p ¡¨U\ð} Á| ˆóRX ¡¡XRrð} ¦ttEð:: Mš´ið m˜¶mýG:: 27 28 ¡\iZ M/e. 19081 Mμióp 18 d} 1999 ªƒu:- አቶ M}iUÍH¦ o¨
አቶ „\¶¬ μað አቶ M^Ö} –ei§|^ ወ/ት BôVp MEQ አቶ ma´Z ´/SF\ö „MG‰u:- •Eó fEök „CM¬ MG^ \¾:- እነ „q NôEó¥} mÑX ይርጋ - ይርጋን የማንሳት ኃላፊነት የተከሳሽ መሆኑ - የፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1677፣ 1901።

የፍድራል ከፍተኛው ፍርድ ቤት በተጠሪዎች ላይ የቀረበው ክስ በይርጋ ታግዷል ሲል የፍድራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ በማጽናቱ የቀረበ አቤቱታ ነው።

ውሣኔ፡ - የፍድራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤትና የፍድራል ከፍተኛው ፍርድ ቤት የሰጡት ውሣኔ ፀንቷል።

1. የይርጋ አፈፃፀም ትርጉም ላሰጠው የሚገባው በሚቀርበው የክስ ባህሪ አንጻር ነው።

2. በመርህ ደረጃ የይርጋ ጥያቄ በተከራካሪዎች ካልተነሳ ፍርድ ቤት በራሱ አነሳሽነት ላያነሳው አይችልም።

3. ባልተነጣጠለ ኃላፊነት የተገናኙ ተከሣሾች በአንድ ላይ በተከሰሱ ጊዜ አንዱ ተከሳሽ የሚያነሳውን የይርጋ መቃወሚያ መሰረት በማድረግ ክሱን መዝጋት ከህጉ ጋር የሚጋጭ አይደለም።

¡\iZ M/e. 19081 Mμióp 18 d} 1999 ªƒu:- 1. M}iUÍH¦ o¨
2. „\¶¬ μað 3. M^Ö} –ei§|^ 4. BôVp MEQ 5. ma´Z ´/SF\ö „MG‰u:- •Eó fEök „CM¬ - „GdUiO MG^ \¾:- 1/ „q NôEóዮ} mÑX - „GdUiO 2/ ‹N÷p pX}^ÛZp - {´UѲ - Fdð ŠkUp dUið 3/ ‹}^pXŠb}| ióš{^ j}Š - „GdUiO i˜óC Mš´k ¡\iZ „iöno ¡dUið T^m MG^ \Á ¤dUið} ¡¦Zμ MfNô¤ MQUp iN¬U¶ „MG‰u i1| i2 mˆRcu ላይ ¤dUið} Š^ ÁOZ ð¬g N¬U´ð ¡K¶ ^Cmp {ð iNôG {ð:: Mš´ið} MZOU} †}¨mUª{ð „MG‰u iT^nO MG^ \¾“u ላይ ¤dUið Š^ i2 mˆRb p†™š@ i„}¨ mˆRb „bˆZ‰W{p \ó}dRd^ ¡{iUð ¡T^m mˆRb }kUp ¡D{ð Mˆó| iˆRb Mˆó| F¦ ´ðªp iN¬U\ð E¨U\ð ´ðªp T^nO mˆRcu jGm{¹¸E xFÓ{p m¸¤dõ |rð ¦jGG‚ ¡NôG {ð:: „}¨ð mˆRb Š\ð ¨Z_p ¤GdUi iMD{ð ´ðª¢ iEöEip \ódºG 2| 3 MG^ \¾“u ¶} dZið mˆXŠU’G:: ¡¦Zμ} º¤dø ¤dUið ¶} 3 mˆRb kt {ð:: 2 mˆRb EŠ\ð MfNô¤“u}| MG\ð} ¤dUi ióD}O ¡¦Zμ º¤dø ¶} „F{RO:: „MG‰u E\iZ ¤dUiðp „iöno 1| 2 MG^ \¾“u jF{\ðp| jFdUiðp ¡¦Zμ º¤dø m¸fNô †}ªóD{ð M¨U´ð „¶jk „¦¨EO ¡NôG \óD} 2 MG^ \¾ 3 mˆRb jdUið ¡¦Zμ º¤dø M{a{p ¡„MG‰u Š^ i¦Zμ M˜μn „¶jk {ð iNEp MG^ \ºmýG:: ¡dUið „iöno ¡¦Zμ} K¶ „ÑÎÍO ¡NôMEˆp \óD} ¦C uEùp pZ´ðO Eó\¸ð ¡Nô´jð „MG‰u ካdUið ¡Š^ jCZ¦ „}ÎZ MD} †}ªEip „O~ioG:: iMZC ¨U° ¡¦Zμ º¤dø imˆX‰W“u ‰Gm{R ÖZ¬ iön iX\ð „{Rb{p Eó¤{Rð †}¨N¦uG iÖpA kB÷Z K´ð i¶GË \Ö[ ¡Nô´‚ {ð:: i˜óC K¶ MQUp ¡¦Zμ} ´ðª¦ ¡N}Rp ¦O ¤EN}Rp xFÓ{p MðEð iMðEð ¡mˆRb ´} {ð:: ¦C „¸fF¦ 29 30 MQUm BRk ¶} iÖpHkHöZ K´ð EöEùu ŠÖEùu ˆm¸d\ðp| „Að} ˆ¤š{ð ´ðª¦ μZ „¶jk{p ‰Frð EöEùu ¬}μ´ö“u μZ „k[ Mo¡p ¦~ZioG:: ˆF¦ †}¨m¸d\ð ¡„Að} „MG‰u iT^nO MG^ \¾“u F¦ ¤dUið Š^ E¨U\ð ´ðªp jGm{¹¸E xFÓ{p ¦}jrð ¡NôG {ð:: iMD{ðO jGm{¹¸E xFÓ{p ¡m´|€ò mˆRcu ^ENô¤dZið’rð MˆFˆ¤“u K´ð ¡NôEð} MMZMZ ¤^ÑGμG:: ¡¤š{ð ´ðª¦ ˆðG ð¾ ¡¨U\ ´ðª¦} ¡NôMEˆp ióD}O ¡ðG K¶ MQUm BRluO mÑÎNô †}¨NôD{ð iK´ð „}dË 1677 \ÖåG:: i˜óC MQUp ያGm{¹¸E xFÓ{p ¤ለባrð jE†ª“u} ¡NôMEˆmð ¡ውG K¶ ŠÖG E¤š{ðO ´ðª¦ ióD} „¶jk{p „Eð:: ¡ðG K¶ „}dË 1901 "jE†ª ¡D{ðp AðE𠆪ð iMðE𠐦O iˆÓG mˆÖFüG ¦O i¦Zμ o¶ዷG iNEp jE´}˜iðን EMˆXˆZ ¦uFEð" iNEp ¦¨{¶μG:: በ˜óC ¬}μ´ö i¶GË †}¨\ÑUð ˆmˆRcu „}© ¡¦Zμ º¤dø N}Rp †}¨NôuG ¶GË {ð:: iMD{ðO Š^ ¡dUiEp ÖZ¬ iöp ¡T^mðን mˆRb ¡¦Zμ MfNô¤ MQUp iN¬U¶ Š\ð} Mšμn ˆK´ð μZ ¡NôμÁ „¦¨EO:: iMD{ðO i˜óC \iZ uEùp ¡NôoUO ¡K¶ ^Cmp ¡EO:: ð R {ö ¡M®MW¤ ¨U° Ö/iöp iMš´k e. 145/93 ¡\¸ð ðR{ö| ˆÖmð Ö/iöp iMš´k eºZ 1457/97 ¡\¸ð ðR{ö Í}mýG:: ¡\iZ M/e. 23320 Mμióp 20 d} 1999 •.O ªƒu:- „q M}iUÍH¦ o¨
' Ö^H Zg{C ' •k©Gf¬Z MHM¬ ' M^Ö} –ei§|^ /p BôVp MEQ „MG‰u:- „q ´kV „k\ö m¸Wዎች:- እነ የ„q Að\ö} „kዱXCN} ወXcu የኪራይ ውል - የኪራይ ውል በአከራይና በተከራይ መካከል የሚደረግ ስለመሆኑ - የዳኝነት አከፋፈል።

የፍድራል ከፍተኛው ፍርድ ቤት አመልካች ለ1ኛው ተጠሪ ኪራይ ላከፍሉ ይገባል ሲል የፍድራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ በማጽናቱ የቀረበ አቤቱታ ነው።

ውሣኔ፡ - የፍድራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤትና የፍድራል ከፍተኛው ፍርድ ቤት የሰጡት ውሣኔ ተሽሯል።

1. ኪራይ በአከራይና በተከራይ መካከል የሚደረግ ውል ነው።

2. ይዞታን ያስረክቡኝ ተብሎ ለቀረበ ክስ የቤቱ ዋጋ ተገምቶ የዳኝነት ማስከፈል ስህተት ነው።

¡\iZ M/e. 23320 Mμióp 20 d} 1999 •.O ªƒu:- 1. „q M}iUÍH¦ o¨
2. ' Ö^H Zg{C 3. ' •k©Gf¬Z MHM¬ 4. ' M^Ö} –ei§|^ 5. /p BôVp MEQ „MG‰u:- „q ´kV Ok\ö - ˆ¸if }¬„Š „¡E μZ dUi m¸W:- 1. ¡„q Að\ö} „kªXCN} Xcu - ˆóG dUi 2. ¡ˆóX¦ iöqu „^mª¨Z ¬Z²p - {´UѲ dUi 3. ¡SX| ˆmN GNp Nô{ó^møZ mmˆó ¡MQUm GNp Nô{ó^møZ Mš´ið} MZOU} ¡NôˆmEð} ÖZ¬ \ºm|G - {/Ѳ dUi Ö Z ¬ iSZ Ö/iöp ¡„Að~s „}¨ m¸Wዎች i„Að{ð „MG‰u| iAðEm| T^m MG^ \Á“u F¦ iMQUnp Š^@ i„ªó^ „ij ˆmN iUª 22 diEö 03 ¡iöp eºZ 13-15 ¡´ù}¨Z ið| iöp ¤Eip K}Î OZ¿ iöorð MD{ð}| i„’²O ¤GmU\ MD{ð mU춻 ¡iöp eºZ 013 ¡´ù}¨Z ið| iöp| O¬Z iön E„Að{ð 1m¸W“u i}kUp{p MÑd©} ´G͐𠡄Að{ð „MG‰u im{ð ¡´ó˜ö ´¨k ð^º iön} ^FF^Uˆið ˆ{ö 1 d} 1986 •.O ®O[ d¨O \óG iZ 1300 („}¬ ó T^p Mq kZ) ¡{iUð ¡iöp ˆóX¦ ¡SX| ˆmN GNp Nô{ó^møZ j¹ð „ªó^ mM} MQUp EjE}kUn i^¬^p mjšq NEpO 1300X6= 7,800 (\jp ó ^O}p Mq kZ/ EˆRb MŠÑG ^FEip ˆ{ö 1 d} 1986 †^ˆ ºgOp Z 1987 ¡5 Z BôRk kZ 39,000 (\FR ˜¸‚ ó)kZ 1 mˆRb †}ªóˆÖG; AðEm mˆRb ˆ„}¨ mˆRb μZ ¤Eð ˆóX¦ iMëU¸ð ˆ\{ö 1986 ®O[ ˆóX¦ MdiEð} †}ªó¤ëZº †^ˆ ºgOp Z 1987 ¡mdiEð} ብር 6,500 (^¬^p ó „O^p Mq) EˆRb †}ªóˆÖG@ T^m mˆRሽ EˆRb ¡jEiöp{p ¨kmZ †}ªó\º ¸¦d’G:: ¡SZ Ö/iöp ¡¶X d€ò} ŠZŠZ MZO[@ „}¨ mˆRb (¡„Að{ð „MG‰u) d¨O \óG iZ ikZ 1300 ˆˆóX¦ iöqu mˆX¦qp ¡{iUð} iöp EˆRcu †}ªó¤^UŠið E„Að{ð AðEm MG^ \Á ¡ˆÑEðp ¡ˆóX¦ M¸} oRió D~ i„ªó\ð mM} (¡Nô{ó^møZ M/iön j¹ð)MQUp ¡iön ˆóX¦ i^¬^p mjšq ˆ{ö 1 d} 1986 †^ˆ ºgOp Z 1987 ¤Eð kZ 39,000(\FR ˜¸‚ ó) †}ªóˆÖEð; ¡„Að{ð AðEm MG^ \Á ˆ}kUn MME^ iíF ¡mdiEð} ¡ˆóX¦ G¢{p EˆRcu †}ªóMል^; iM¼UaO ¡jEiöp{p NUμ´¿ Q{¬ ¡T^m mˆRb ¡{iUð} xFÓ{p ¡\¨ð ŠÖG †}ªó\¹rð m^|þG:: ¦C ¡\iZ gYo ¡dUið ¡„Að{ð „MG‰u ¡‰mõp 14 d} 1998 Ë× jdUið ¡\iZ gYo NMGˆt M{a{p {ð ¡„Að{ð „MG‰u i\iZ gYo NMGˆtð E„Að{ð 1 m¸W“u ¦ME^ ¡mjEð} ¬Z²p ˆoCRS 29 d} 1959 ®O[ i¬Z²p{p \ó´E´Eðip ¡h¢ MD{ð}| m´ióð}O ¡iöp ˆóX¦ ¤ENëUº d¨O \óG ¡iön jEiöp E{iUð „ˆX¦ \óˆÖEð Mh¡orð} ´G͐ð@ ¡iön ˆóX¦ i^¬^p mjšq iZ 7800 kZ BôRk ˆ\{ö 1 d} 1986 ®O[ ¤Eð E1 MG^ \Á“u ¦ŠÑEð MjEð K¶| SZ•p} ¡mˆmE „¦¨EO@ ¡Nô{ó^møZ M/iön „¹ð ¡mjEðO MMW¤ ˆ10 •Mp iÓp iSX F¦ †}ª¦ðG mkEù ¡o´¨| ˆ„’¯ μZ ¡NôfU} {ð iNEp {ð; ¦C uEùp oCRS 5 d} 1999 i’Eð uEùp ¡¶X d€ò} ¡fG ŠZŠZ „¬O¹üG:: i˜óC ´ðª¦ ¡„Að{ð „MG‰u ˆU²O ´ó˜ö ®O[ \ó´E´Eðip ¡h¡ð ¡¬Z²p iöp E„Að~s „}¨ m¸W“u mˆEˆE iNôG ˆóX¢ i^¬^p mjšq ¤Eð ðšÖ ¦ˆÑG MjEð i„¶ið MD} „EMD{ð} ¦C uEùp MZOåG:: ¦C uEùp ˆ´ðª¢- „¸fF¦ Að{öo MUªp ¡tEð {´Z ió~Z@ ¡„Að{ð „MG‰u ¡m¸d\ð} ¡¬Z²p iöp EU²O ˜M|p ¡iön jEiöp ˆ{iUð| iön} iˆóX¦ ðG „ˆX¦mýrð ˆ{iUð ˆ2 m¸W mˆX¦mð ¡ˆóX¦ ðEð Í}q †^ˆh¡ip ´ó˜ö ¬U^ m´ióð} ¡ˆóX¦ ´}˜k E2 m¸W \óˆÖEð Mh¡orð mUμ¶¹üG:: ¡„Að{ð „MG‰u ¡ðG ¶«orð} i˜óC Að{öo \ó¸ð ˆMh¡orð ðÁ iön mMG\Frð ˆmjEðp ˆ„Að~s „}¨ m¸W“u μZO ¤¨U´ðp ¡ˆóX¦ ðG ¡EöE MD{ð} ˆSZ ˆZŠV EM´}˜k muFüG:: ˆAðEðO iF¦ ¡„Að{ð „MG‰u ¡´i¤ ’μ} ENUμμp iT^p „‰G NEpO iNô{ó^møZ M/iöp ¹ mkEù im{´Uð MMW¤ EM´™p ¨ð| Ñg¨ð ^EM^NNorð ¡mUμ´¸ „}ªuO {´Z R¦~Z ¡SZ Ö/iöp ¡ðEùu} MQUo’õ Ë}\HRk iNô}¬ Að{öo ¡„Að{ð „MG‰u iiön F¦ ¡jEiöp{p Mkp iEöEð „‰G im\{ð MMW¤ MQUp „MG‰u ¡¬Z²p ˆóX¢} i^¬^p mjšq ¦ŠÑG iNEp ¡\¸ð ðR{ö MQUo’õ ¡K¶ ^Cmp ¤Eip {ð; im¼NW ¦›oð} ¤^UŠið‚ mkEù EdUi Š^ ¡iön ’μ m´Oq ¡ª‚{p ¦ŠÑG MjEð ^Cmp {ð kE|G:: ð R {ö ¡Õ/M/¨/Ö/iöp ºZ 26 d} 1996 iM/e. 02631 ¡„Að{ð „MG‰u i„ªó^ mM} MQUp ¡MUˆk ¶«o ¤Ejrð} G¢{p ˆ\{ö 1 d} 1986 †^ˆ ºgOp Z 1987 kZ 39,000 (\FR ˜¸‚ ó) †}ªóˆÖEð iNEp ¡\¸ðO iÕ/ˆ/Ö/iöp iM/e. 29090 i25/4/98 ¤Í|ð ¡ðR{ö ŠÖG mbåG@

• ¡„Að{ð „MG‰u Urõ iMD|rð iSZ Ö/iöp ˆÖ kEù im´E͐ð ¡M/eºZ †| d} †}ªóˆÖEð ¡m{ð ¡ª‚{p| ¡¸if „iG mbåG::
• ¡˜óC} Ö/iöp Á| ˆóRX ¶X d€ò ¦ttEð@
• Mš´ið ¤EdEp ^ED{ ¨ Mš´k iöp ¦ME^:: \iZ M/e. 14493 Mμióp 13 d} 1999 •.O ªƒu:- አቶ M}iUÍH¦ o¨
  አቶ Ak©Gf¬Z MHM¬ አቶ „\¶¬ μað ወ/ት BôVp MEQ አቶ ma´Z ´/SF\ö „MG‰u:- ¡„óp/¡ GNp j}Š m¸W:- „q Nô¨gR nEðN የውል ክርክር - የብድር ውል - የሽያጭ ውል - ስለ ውል ትርጉም - በተንኮል የተፈጸመ ውል - የፍ/ብ/ህግ ቁ. 2298፣ 1733 - የሰ. 14493 አመልካችና ተጠሪ ያደረጉት የብድር ውል ፈርሶ ከውሉ በፊት ወደነበሩበት ቦታ ላመለሱ ይገባል ሲሉ የአዳማ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤትና የOሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰጡትን ውሣኔ በመቃወም የቀረበ አቤቱታ ነው።

ውሣኔ፡ - የአዳማ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤትና የOሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰጡት ውሣኔ ተሽሯል።

ውለታዎች ግልጽ በሆኑ ጊዜ ግልጽ ሆኖ ከሚሰማው በመራቅ የተዋዋዮች ፍቃድ ምን እንደነበር ዳኞች ለመተርጐም አይችሉም።

\iZ M/e. 14493 Mμióp 13 d} 1999 •.O ªƒu:- አቶ M}iUÍH¦ o¨
አቶ •k©Gf¬Z MHM¬ አቶ „\¶¬ μað ወ/ት ሂVp MEQ አቶ ma´Z ´/SF\ö „MG‰u:- ¡„óp/¡ GNp j}Š {´UѲ „q „ŠEóEð m^Ô¥ m¸W:- „q Nô¨gR nEðN - dUi Mš´ið} MZOU} ÖZ¬ \ºm|G:: ð R {ö Mš´ið} MZOU} †}¨mUª{ð „MG‰u| m¸W ¡NôˆXˆVip ¶X d€ò HOEö 15 d} 1988 •.O ¤¨U´ðp ^OO{p ¦˜p ¡´}˜k k¬Z} ¡Nô¤MEŠp {ð ¦^ ¡Ö b¤Á}? iNôEð {ºk F¦ {ð ¡SZ Ö/iöquO E˜óC Ákº ¡†XRrð} p}o{ö iM^¸p i˜óC ´ðª¦ „MG‰u ¡„óp/¡ GNp j}Š ¡k¬V} ´}˜k „iªW RGD} ¡Öð b¤Á {ð ¡NôEð} iM¤š| im`¸ð Ö Eo¡ð ´ð¬Ep a½ xFÓ {ð iNEp ðG EóÑZ^ ¦´jG iNEp ðR{ö ¡\¸ip MD{ð} {ð:: ¦Að} †}°õ i„MG‰u i„óp/¡ GNp j}Š †| iEöF ¶E\k M‰ˆG im{Rð ŠZŠZ ¦Œð ´ðª¦ m{^q ¦Œð \iZ \Nôð uEùp i\iZ M/e.15662 EŠZŠV M{a ¡D{ð mMRR¦ ^OO{p E„MG‰u ¡k¬Z ´}˜k} ¡\¸ MD{ð} ¡Nô¤MEŠp †}°õ ¡Ö b¤Á MD{ð} ¡N¤MEŠp MD{ð} ´GÐ ª‚{p ¡\¸ip iMD{ð ¦CO ´ðª¦ i˜ó¤ð „}ÎZ o¦q mÑZªüG:: ð R {ö i˜óC ´ðª¦ ¡„ªN ›} ˆÖm Ö/iöp iÖ/M/e. 449/91 ¶}lp 04 d} 1995 •.O ¡\¸ð| ¡‡[Nô¤ ¸gF¦ Ö/iöpO ¡dUiEp} ¦¶j‚ mMGŠq ¡ˆÖmð Ö/iöp ðR{ö ´ð¬Ep ¡EipO iNEp iM/e. 2415/95 CªZ 10 d} 1996 •.O ¡\¸ð p†™š iÖ/k/S/S/K/e. 348(1) mbåG:: ¦C ´ðª¦ ^F^ˆmEð Á| ˆóRX ¶X d€ò ¡¡XNrð} ¦ttEð:: Mš´ið m˜¶mýG:: ¨ Mš´k iöp ¦ME^:: 35 36