-** አቶ ተክላ ፈረጃ ጋዱሳ ጠበቃ ሳሙኤል ኤፍሬም ቀረቡ; ለአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር; ለግብር ይግባኝ ሰሚው ጉባኤ ያቀረቡት ቅሬታ ይዖት በአዱስ ከተማ ክፍለ ከተማ በመጋዖን ማከራየት ንግድ ስራ ላይ የተሰማሩ መሆኑን፤በ2006 ዓ/ም v. -** የኢ/ያ ገ/ ጉ/ ባለስልጣን የመርካቶ ቁ.1መካከለኛ ግብር ከፊዬች ቅርንጫፍ ፅ/ቤት አልቀረቡም; በታወቀና ራሱ አዜ ባስገዙኝ በሂሳብ መመዛገብያ ማሽን ሆኖ ባለበት; በማሳወቅ ራሱ በፈቀደልኝና ባወቀው ደረሰኝ የሰበሰብኩትን ገቢየን መ

የግብር ይግባኝ ሰሚው ጉባኤ ጉዲዩን ከመረመረ በኋላ አመልካች ከቀን ገቢ ግምት ግማሽ በታች በሆነ መልኩ በሂሳብ መዛገብ ያቀረቡትና ያሳወቁት ገቢ በበቂ እና አሳማኝ ምክንያቶች የተደገፈ ሆኖ ስላላገኘነው መልስ ሰጪ በ2006 ዓ/ም ግብር ዖመን የቀን ገቢ ግምት ብር 1,400 (አንድ ሺህ አራት መቶ) ብር በመያዛ ግብርና ታክስ የወሰነበት አግባብ የሚነቀፍ አይደለም በማለት አፅንቶታል። አመልካች በዘህ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ይግባኝ ለአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ያቀረቡ ቢሆንም ይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤት ግራቀኙን አከራክሮ ውሳኔውን አጽንቶታል።በመቀጠል አመልካች ለአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ቅሬታ ያቀረቡ ቢሆንም መሰረታዊ የሕግ ስህተት አልተፈጸመም በማለት አቤቱታቸው ውድቅ ተደርጓል።የሰበር አቤቱታው የቀረበው ይህን ውሳኔ በመቃወም ነው።

የአመልካች የሰበር አቤቱታ መሰረታዊ ይዖትም፡-አመልካች የ2005 ዓ/ም የግብር ዖመን በተመሳሳይ ባሰራሁት የሂሳብ መዛገብ በባለሞያ ሂሳብ መዛገብ ተሰርቶ የቀረበውን ይህንኑ በህጉ በተጣለበት ግዳታ ሳይመረምር የ2006 ዓ/ም የግብር ዖመን በተመለከተ በባለሞያ ሂሳብ መዛገብ ተሰርቶ የቀረበውን ተጠሪው መስሪያ ቤት በሂሳብ መዛገብ የቀረበውን አመታዊ ሽያጭ ከቀን ገቢ ግምት ያነሰ ነው፣ በሚል ምክንያት አልቀበልም ብል በቀን ገቢ ግምት መወሰኑ ከአዋጂ ቁጥር 286/94 አንቀፅ 69 እና ከ64 ጀምሮ ካለት ድንጋጌዎች የወጣ በሆነ ሁኔታ በራሱ ግምት እንድከፍል መወሰኑ ያለአግባብ ነው። በመሆኑም ለግብር ይግባኝ ሰሚው ጉባኤ ያቀረብኩት አቤቱታ ውድቅ መደረጉ መሰረታዊ የሕግ ስሕተት የተፈጸመበት ስለሆነ ሉታረም ይገባል የሚል ነው።የሰበር አቤቱታው ተመርምሮ በዘህ ችልት መታየት ያለበት ሆኖ ስለተገኘ ለተጠሪ ጥሪ ተደርጎለት ግራ ቀኙ በጽሐፍ ተከራክረዋል።

የጉዲዩ አመጣጥ በአጭሩ ከላይ የተገለጸው ነው ። ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና ለጉዲዩ አግባብነት ካላቸው ህጎች ጋር በማገናዖብ መርምሮታል ። በዘህ ችልት ምላሽ ማግኘት የሚገባው ነጥብም ተጠሪው ባቀረበው ግምት መሰረት አመልካች እንዱከፍለ የተወሰነው የግብር መጠን በአግባቡ ነው ?ወይስ አይደለም?

የሚለው ጭብጥ ሆኖ አግኝተነዋል ። የገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር 286/94 አንቀጽ 69 ግብር ከፊዩ የሂሳብ መዛገብ እና ሰነድ ካልያዖ ወይም በማናቸውም ምክንያት የሂሳብ መዛገቡን እና ሰነደን የግብር አስገቢው ባለስልጣን ያልተቀበለው እንደሆነ ወይም ግብር ከፊዩ በሕጉ በተወሰነው ጊዚ ውስጥ ገቢውን ያላስታወቀ እንደሆነ ግብር አስገቢው ባለስልጣን የግብሩን ልክ በግምት ሉወስን እንደሚችል ይደነግጋል።በተያዖው ጉዲይ ተጠሪ በአመልካች ላይ የቀን ገቢ ግምትን መሰረት የግብር ማስታወቂያ የሰጣቸው አመልካች የ2006 ዓ/ም የግብር ዖመን በተመለከተ በባለሞያ ሂሳብ መዛገብ ተሰርቶ የቀረበ ቢሆንም ተጠሪው መስሪያ ቤት በሂሳብ መዛገብ የቀረበውን አመታዊ ሽጭ ከቀን ገቢ ግምት ያነሰ ነው በሚል ምክንያት አልተቀበላቸውም። አመልካች ከዘህ በፉት ራሳቸው ባሳወቁት የቀን ገቢ ግምት ብር1,000 (አንድ ሺህ ብር) ነው በማለት የገለፁ ሲሆን በሂሳብ መዛገባቸው ያሳወቁት አመታዊ ገቢ ብር 89,100 (ሰማንያ ዖጠኝ ሺህ አንድ መቶ) መሆኑን በዘሁ መሰረትም በዘህም በቀን 244.11(ሁለት መቶ አርባ አራት ብር ከአስራ አንድ ሳንቲም) በመሆኑ ፣አመልካች የአመት ገቢያቸው ከግማሽ በታች ያሳወቁ በመሆናቸው ተረጋግጦ ያቀረቡት የሂሳብ መዛገብ ውድቅ የተደረገ መሆኑን ከክርክሩ ሂደት መገንዖብ ይቻላል።

አመልካች ሂሳብ መዛገብ ነበረኝ በባለሞያም አሰርቼ ያቀረብኩት ትክክለኛ ገቢየ ነው በማለት የሚከራከሩ ቢሆንም አመልካች ከሚሰሩበት መጋዖን ስፊት እንዱሁም መጋዖኑ ለእቃ ማከማቻነት በጣም አስፈካጊ በሆነ ቦታ ላይ በመሆኑ ያቀረቡት የቀን ገቢ እምነት የማይጣልበት ስለመሆኑ ፍሬ ነገርን የማጣራት እና ማስረጃን የመመዖን ሥልጣን ባለው የግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤው ተረጋግጧል ። በኢ.ፋ.ዱ.ሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 80/3/ሀ እና በአዋጅ ቁጥር 286/94 አንቀጽ 112 መሰረት ለዘህ የሰበር ሰሚ ችልት የተሰጠው ስልጣን መሰረታዊ የሕግ ስሕተትን የማረም ሥልጣን እንጂ ፍሬነገርን የማጣራት እና ማስረጃን የመመዖን ሥልጣን የለውም ። ስለሆነም በአመልካች ላይ የተጣለው የግብር መጠን በሕጉ መሰረት መሆኑን ፍሬነገርን የማጣራት እና ማስረጃን የመመዖን ሥልጣን ባለው የግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ እና በየደረጃው ባለ ፍ/ቤቶች የተረጋገጠ በመሆኑ አመልካች ለዘህ ችልት ያቀቡት አቤቱታ ተገቢ ሆኖ አላገኘነውም ።

በመሆኑም ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ውሳኔ

1. በአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር የግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ በመ.ቁጥር 033/08 ግንቦት 26 ቀን 2008 ዓ/ም ተሰጥቶ በአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር ይግባኝ ሰሚ ፍ/ቤት በመ. ሃምላ 27 ቀን 2008 ዓ/ም እንዱሁም በአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በመ. መስከረም 10 ቀን 2009 ዓ/ም በትዔዙዛ የጸናው ውሳኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348/1 መሰረት ጸንቷል።

2. በዘህ ችልት ለተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪ እና ኪሳራ ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ይቻለ።

መዛገቡ ተዖግቷል ወደ መ/ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።