-** የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን የአዲማ ቅርንጫፍ ፅ/ቤት ዓ/ህግ - አልቀረበም; የሆነው ዐቃቤ ህግ ሁለት ምስክሮችን ያሰማ ሲሆን ተከሳሽም ሁለት መከላከያ ምስክሮችን አቅርቦ አስመስክሯል። የጽሁፍ መከላከያ ማስረጃ በቀን 30 v. ** ሰይፈ አበበ ንጉሴ - በላለበት ታይቶ የተወሰነ በመሆኑ አልቀረበም; ) አዋጅ ቁጥር 622/2001 አንቀጽ 99 በመተላለፍ የኮንትሮባንድ እቃ የጉምሩክ ስርዓት ያልተፈጸመበት መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ እያለበት 21 ጀሪካን ዖይት ቀረ

የሰ/መ/ቁ 111960

ሕዲር 06 ቀን 2009 ዓ.ም ዳኞች፡- ዓሉ መሐመድ ተኽሉት ይመሰል ቀነዓ ቂጣታ ሰናየት አድነው ጳውልስ አርሺሶ አመልካች፡- የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን የአዲማ ቅርንጫፍ ፅ/ቤት ዓ/ህግ - አልቀረበም ተጠሪ፡ ሰይፈ አበበ ንጉሴ - በላለበት ታይቶ የተወሰነ በመሆኑ አልቀረበም መዛገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል።

ፍርድ

የአሁኑ አመልካች ለአርሲ ዜን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ያቀረበው ክስ ተከሳሽ (ተጠሪ) አዋጅ ቁጥር 622/2001 አንቀጽ 99 በመተላለፍ የኮንትሮባንድ እቃ የጉምሩክ ስርዓት ያልተፈጸመበት መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ እያለበት 21 ጀሪካን ዖይት ቀረጥና ታክስ መጠኑ በአጠቃላይ ብር 6025.45 (ስድስት ሺህ ሃያ አምስት ብር ከአርባ አምስት ሳንቲም) የሆነ በመኖሪያ ቤት ውስጥ ሽንት ቤት ክፍል ውስጥ ተከማችቶ እጅ ከፍንጅ ስለተያዖ የኮንትሮባንድ እቃ ይዜ በመገኘት ወንጀል ፈጽሞ ተከሷል የሚል ነው።

ተከሳሽ በሰጠው የእምነት ክህደት ቃል ፍቃድ እያለኝ ከእኔ ላይ የተያዖው ስለሆነ ህጋዊ ነኝጥፊት የለብኝም በማለት ተከራክሯል። የስር ከሳሽ የአሁኑ አመልካች የሆነው ዐቃቤ ህግ ሁለት ምስክሮችን ያሰማ ሲሆን ተከሳሽም ሁለት መከላከያ ምስክሮችን አቅርቦ አስመስክሯል። የጽሁፍ መከላከያ ማስረጃ በቀን 30/01/2004 ዓ/ም የተሰጠ እስከ 2007 ዓ/ም የታደሰ የምግብ ዖይት የንግድ ፈቃድ ተከሳሽ አቅርቧል።

ጉዲዩን የተመለከተው የአርሲ ዜን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ተከሳሽን (የአሁኑ ተጠሪን) ተከላክሎል በማለት በወንጀል ስነ ስርዓት ህግ ቁጥር 149(2) መሰረት በነጻ እንዱሰናበት የአሁኑ አመልካች በውሳኔው ቅር በመሰኘት ይግባኝ ለኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት አቅርቦ በወንጀል ስነ ስርዓት ህግ ቁጥር 195(1) መሰረት በመ/ቁ.200935 በቀን 01/07/2007 ዓ/ም ዖግቷል።

ይህ የሰበር አቤቱታ የቀረበውም የስር ፍርድ ቤቶች የሰጡትን ውሳኔ ለማስለወጥ ነው።

የአቤቱታው ይዖት በአጭሩ፡-

1. የስር ፍርድ ቤቶች በጅምላ ተጠሪው የታደሰ የንግድ ፍቃድ መኖሩን በማረጋገጡ ብቻ የኮንትሮባንድ ወንጀል ሃላፉነት ያድናል ማለት መሰረታዊ የህግ አተረጓጎም ስህተት የተፈጸመበት ነው፣
2. የጉምሩክ አዋጅ ቁጥር 622/2001 አንቀጽ 99 መሰረት ማንኛውም ስሪት ሃገሩ የውጪ የሆነ እቃ ቀረጥና ታክስሳ ይከፈልበት በነጻ ዛውውር እንደማይለቀቅ በግልጽ ተደንግጓል። ተጠሪው ከኮንትሮባንድ ወንጀል ሃላፉነት ነጻ ለመሆን ለእቃው የጉምሩክ ቀረጥና ታክስ መከፈለን የሚያስረዲ የእቃው ጉምሩክ ዱክላራሲዮን (ሰነድ) የማቅረብ ህጋዊ ግዳታ እያለበት የስር ፍርድ ቤቶች ተጠሪው ታክስ ከፍል ንግድ ፍቃድ አወጥቷል በማለት በነጻ ማሰናበታቸው የህግ ስህተት የተፈጸመበት በመሆኑ እንዱታረምልን እንጠይቃለን የሚል ነው። አቤቱታው ተመርምሮ ለሰበር ሰሚ ችልት እንዱቀርብ ተደርጓል። ተጠሪ መልስ እንዱሰጥ ትዔዙዛ ተሰጥቶ አመልካች ተጠሪን ፈልጎ ያለማግኘቱን ገልጾ ጥሪ በአዱስ ዖመን ጋዚጣ እንዱደረግ ጠይቋል። በዘሁ መሰረት ሀምላ 6 ቀን 2007 ዓ/ም በታተመ አዱስ ዖመን ጋዚጣ ጥሪ ተደርጎ ተጠሪ ስላልቀረበ በላለበት ታይቶ እንዱወሰን ትዔዙዛ ተሰጥቷል።

የክርክሩ ሂደት አጠር አጠር ባለ መልኩ ከላይ እንደተገለጸው ሲሆን ጉዲዩን ከስር ፍርድ ቤቶች ውሳኔ፤ አመልካች ካቀረበው አቤቱታ እንዱሁም አጣሪው ከያዖው ጭብጥ አንጻር መርምረናል። ጉዲዩን እንደመረመርነውም በተጠሪ መኖሪያ ቤት ውስጥ በሚገኘው ሸንት ቤት ውስጥ በክሱ የተጠቀሰው 21 ጀሪካን ዖይት ተይዝል። በክሱ ውስጥ የተጠቀሰ መጋዖን እየታደሰ ዖይቱ አዱስ ሸንት ቤት ውስጥ ከላልች የሱቅ እቃዎች ጋር መገኘቱን የከሳሽም ሆነ የተከሳሽ ምስክሮች በተመሳሳይ ሁኔታ መስክረዋል። ተከሳሽ (ተጠሪ) በ2004 ዓ/ም የተሰጠ የዖይት ንግድ ፍቃድ እስከ 2007 ዓ.ም ድረስ የታደሰውን ማቅረቡ በፍሬ ነገር ረገድ ተረጋግጧል። የአርሲ ዜን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ተጠሪ ተከላክሎል በማለት በነጻ አሰናብቷል። በአዋጅ ቁጥር 622/2001 አንቀጽ 99 መሰረት ተጠሪው ከተከሰሰበት ወንጀል ሃላፉነት ነጻ ለመሆን ለእቃው የጉምሩክ ቀረጥና ታክስ መከፈለን የሚያስረዲ የዔቃው ጉምሩክ ዱክላራሲዮን (ሰነድ) የማቅረብ ህጋዊ ግዳታ እንዲለበት ተመልክቷል። በስር ፍርድ ቤት ለተጠሪው የዖይት ንግድ ፈቃድ አለው ከመባለ በስተቀር ዖይቱን ከማንና ከየት እንደገዙ እንዱሁም ለገዙበት ዖይት የጉምሩክ ቀረጥና ታክስ መከፈለን የሚያስረዲ የእቃው ጉምሩክ ዱክለራሲዮን (ሰነድ) ተጠሪ አቅርቦ አላረጋገጠም። ይህ በሆነበት ሁኔታ ተጠሪ ተከላክሎል ለማለት የሚያስችል ሆኖ አልተገኘም። ሆኖም ግን አከራካሪ ሆኖ የታየው ተጠሪ በተከሰሰበት አዋጅ ቁጥር 622/2001 አንቀጽ 99 ‛ህገ ወጥ እቃዎች ይዜ ስለመገኘት“ ተብል የተደነገገው ድንጋጌ ይህን አዋጅ በተካው በአዋጅ ቁጥር 859/2006 ላይ ወንጀል ሆኖ ተደንግጓል ወይስ አልተደነገገም? የሚለው ነው። የአዋጅ ቁጥር 622/2001 አንቀጽ 99 ድንጋጌ በአዋጅ ቁጥር 859/2006 ላይ አልተደነገገም። በዘህ አዋጅ አንቀጽ 168 የተደነገገ ነው።