Unknown v. -** 1ኛ ወ/ሮ ፀሐይ ለገሰ ቀረቡ 2ኛ ወ/ሮ ጽጌ አሰፊ ቀረቡ; ዎች ተከሳሾች በመሆን ተከራከረዋል። የአሁኑ አመልካቾች ሐምል 23 ቀን 2006 ዓ.ም ባቀረቡት ክስ በአራዲ ክፍለ ከተማ ወረዲ 5 በቀድሞ ወረዲ 01 ቀበላ 04 ቤት ቁጥር

የመልሰ መልስም ቀርበዋል።

5. ከሥር የጉዲዩ አመጣጥ አጠር አጠር ባለመልኩ ከላይ የተገለፀው ሲሆን ይህ ችልትም የስር ፍርድ ቤቶች ውሣኔና ትእዙዛ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት መሆን አለመሆኑን እንደሚከተለው መርምሮታል።

6. ከክርክሩ ሂደት እንደተገነዖብነው አመልካቾች ንብረትነቱ የመግንስት የሆነው የቤት ቁጥር 085 መከራየታቸውን የተከዲ ጉዲይ የአይደለም። በዘህ መዛገብ አከራካሪ የሆነው በተጠሪዎች የተያዘት ሰርቪስ ቤቶች የቤት ቁጥር 085 አካል ቻው ወይስ አይደለም?ሰርቪስቤቶቹ የቤት ቁጥር 085ቢሆኑ ተጠሪዎች ለረጅም ዓመት እንዳት ሉኖሩበት ቻለ? የሚል ነው። የአሁኑ ተጠሪዎች አጥብቀው የሚከራከሩት ከ1982 ዓ.ም ጀምሮ 1ኛ አመልካች ከወላጅ አባታቸው አቶ ለገሰ ገመታ በዘህ ቤት ሲኖሩ እንደነበር 2ኛ ተጠሪም ከ16 ዓመት በፉት ደሀ በመሆናቸው ቤቱ በቀበላ አመራር እንደተሰጣቸው ነው። የስር ፍርድ ቤት ጉዲዩ ያየው ከመፊለስ ክስ ጋር በማያያዛ በመሆኑ በግራ ቀኙ ያለው ክርክር ባህሪና ይዖት ባገናዖበ መልኩ ጉዲዩን ያጣራው አይደለም።

7. አመልካቾች ያቀረቡት ክስ የመፊለም ይዖት አለው እንኳ ቢባል የመንግስት ቤት ተከራይቶ የሚኖሩ መሆኑ በክሳቸው በመግለፅ ባመለከቱበት ሁኔታ የፍ/ብ/ሕ/ቁ.1206 በመጠቀሱ ብቻ ክሱ የባቤትነት መብት የመጠየቅ ክስ ነው የሚባልበት ህጋዊ ምክንያት አይኖርም። የአመልካቾች መብት በተከራዩነት የተገደበ መሆኑ ከተረጋገጠ ያቀረቡትክስ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ.91 መሰረት ለትክክለኛ ፍትህ አሰጣጥ በሚያግዛ መልኩ እንዱሻሻለ ማዖዛም ይቻል ነበር። አመልካቾች የተከራዩት ቤት ቁጥር 085 የአሁኑ ተጠሪዎች የያዘት ክፍል የሚያጠቃልል ከሆነ ክሱ ለማቅረብ አይችለም የሚባልበት ሁኔታ አይኖርም።አንድ ተከራይ የተከራየው ቤት ላይ ያለውን ህጋዊ መብት ለማስከበር የክርክር አድማሱን የይዜታ ክርክር አደርጎ በመገደብ ማጣራት የሚቻልበት ሁኔታ ሕጉ የሚከለክል ሆኖ አልተገኘም።

8. አከራካሪው ቤት የመንግስት ቤቶች ኤጀንሲ መሆኑ አልተካደም። የቤቱ አከራይ የሆነውመንግስት ቤቶች ኤጀንሲ ግራ ቀኙ እያከራከረባለው ጉዲይ የበኩለን አስተያየት እንዱሰጥ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ.39/1/ እና 40/2/ መሰረት የክርክሩ ተከፊይ ላሆን ይገባ ነበር። በተያዖው ጉዲይ አከራካሪ የሆነው ነጥብ የባለቤትነት መብት መፊለም ክስ ሳይሆን ተከራይነት የተገኘው የባለይዜታነት መብት ለማስከበር የቀረበ ክስ መሆኑን ተገንዛበናል።

በመሆኑም የአሁኑ ተጠሪዎች ለክሱ መነሻ የሆኑ ሰርቪስ ቤቶች መቼ እንደያዘት ?ቤቶቹ ለመያዛ የቻለበት ህጋዊ ምክንያት መኖሩ አለመኖሩን?በተጠሪዎች የተያዘት ሰርቪስ ቤቶች ላይ የመከራየት መብት ያቋቋሙ መሆን አለመሆናቸው?በአጠቃላይ ተጠሪዎች ሰርቪስ ቤቶቹ ይዖው የሚቀጥለበት ህጋዊ ምክንያት መኖር አለመኖሩን?በዛርዛር መጣራት ያለበት ጉዲዩ ነው። ከዘህ በተያያዖ የመንግስት ቤቶች ኤጀሲ ከአመልካቾች ጋር የቤት ቁጥር 085 አደረገው የተባለው የኪራይ ውል ለክርክሩ መነሻ የሆኑትን ሰርቪስ ቤቶቹን የሚያጠቃልል መሆን አለመሆኑን የመንግስት ቤቶች ኤጀንሲ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 39/1/ እና 40/2/ መሰረት ወደ ክርክሩ እንዱገባ ተደርጎ ጉዲዩ መጣራት ያለበት ስለመሆኑ የክርክር ይዖትና ባሕሪ ያለመክታል። በዘህ ሁለ ምክንያት የስር ፍርድ ቤቶች ግራ ቀኙ እያከራከረ ያለው የተከራይነት መብት ሆኖ ሳለ በአመልካቾች ክስ የፍ/ሕ/ቁ. 1205 በመጥቀሰ ብቻ የመፊለም ክስ የማቅረብ መብት የላቸውም በማለት ውድቅ ማድረጋቸው በጉዲዩ መሰረታዊ የህግ ስህተት መፈፀሙን የሚያሳይ በመሆኑ ሽረን ተከታዩን ወስነናል።

ው ሣ ኔ

1. የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በመዛገብ በ03/04/2007 ዓ.ም የሰጠው ፍርድ፤የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት መዛገብ በ29/08/2007 ዓ.ም የሰጠው ትእዙዛ ተሽሮአል።

2. የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የተዖጋው መዛገብ በማንቀሳቀስ በፍርድ ይዖቱ በተገለፀው አግባብ አመልካቾች እና ተጠሪዎች እያከራከረ ያለው የተከራይነት መብት የመንግስት ቤች ኤጀንሲ ወደ ክርክሩ እንዱገባ በማድረግ ለክርክሩ መነሻ የሆኑት ሰርቪስቤቶች የቤት ቁጥር 085 አካል ናቸው ወይስ አይደለም?የአሁኑ ተጠሪዎች በሰርቪስ ቤቶቹ መኖር የጀመሩት ከመቼ ጊዚ ጀምሮ ነው? ሰርቪስ ቤቶቹ እንዳት ሉይዘት ቻለ?ተጠሪዎች ከ10 ዓመት በላይ ቤቱን ይዖው እየኖሩ ከሆነ የሚኖረው ሕጋዊ ውጤት ምንድን ነው?የአሁኑ ተጠሪዎች ሰርቪስ ቤቶቹ ይዖው የሚቀጥለበት ህጋዊ ምክንያት መኖር አለመኖሩን በግራ ቀኙ ክርክር እና ማስረጃ እንዱሁም የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 145 በሚያዖው አግባብከሚመለከተው አካል ተገቢ ማስረጃ በማስቀረብ በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 264/1/ የሰው ምስክሮች ጭምር በመስማት ተገቢ ህጋዊ ውሣኔ እንዱሰጥበት በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 343/1/ መሰረት መልሰንለታል።ይፃፍ።

3. የዘህ ፍርድ ቤት ክርክር ያስከተለው ወጪና ኪሣራ ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ይቻለ ብለናል።

4. የዘህ ፍርድ ቤት ውሣኔ ለስር ፍ/ቤቶች ይተላለፍ ብለናል። መዛገቡን ዖግተን ወደ መ/ቤት መልሰናል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።