-** አቶ ምትኩ አበበ - ከጠበቃ ነቃጥበብ ገ/ሚካኤል ጋር ቀረቡ; በሰጡት የእምነት ቃል መሰረት በክሱ የተገለፀውን ገንዖብ; እና ክርክሩ በአጭር ስነ ሥርዓት ሊታይ ስለማይገባው መከላከያ; ሚያዛያ 7 ቀን 2ዐዐ8 ዓ.ም ባቀረቡት አቤቱታ v. -** የከሰረው ሆላንድ ካር ኃ/የተ/የግ/ማሕበር - ነ/ፍጅ ፍቃደ አስፊው; ደሀ ልባል አይገባም።; የከሰረውን የሆላንድ ካር ከብር 83 ሚሉዩን ብር በላይ ንብረት እንዱያስተዲድር ተረክቧል። በመሆኑም ዲኝነት ሣይከፍል ክስ ሉያቀርብ አይገባ

የሰ/መ/ቁ 124552

ሚያዛያ 16 ቀን 2ዐዐ9 ዓ.ም ዳኞች፡- ዓሉ መሐመድ ተኽሉት ይመሰል ተፈሪ ገብሩ ቀነዓ ቂጣታ ፀሐይ መንክር አመልካች፡- አቶ ምትኩ አበበ - ከጠበቃ ነቃጥበብ ገ/ሚካኤል ጋር ቀረቡ ተጠሪ፡- የከሰረው ሆላንድ ካር ኃ/የተ/የግ/ማሕበር - ነ/ፍጅ ፍቃደ አስፊው መዛገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል።

ፍርድ

ጉዲዩ የጀመረው በፋደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት ሲሆን ተጠሪ በስር ፍርድ ቤት በመ/ቁ.

196585 በተሰጠው ውሣኔ እንደታየው በደቤ የመኪና ሽያጭ ውል ምክንያት መኪና እንዱረከቡ በተወሰነው መሰረት አባይ መኪናን መውሰድ ሲገባቸው ውል ከገቡለት መኪና በዋጋው የብር 66,1ዐዐ.ዐዐ ብር ልዩነት ያለውን ተከዚ መኪና በመውሰዲቸው በብልጫ የወሰደትን የመኪና ዋጋ ብር 66,1ዐዐ.ዐዐ እና ቅድሚያ ክፍያ ከፍለው የቀረባቸውን ገንዖብ ተደምሮ በጥቅለ ብር 192,1ዐዐ.ዐዐ ብር እንዱከፍለ በማለት ነሐሴ 21 ቀን 2ዐዐ7 ዓ.ም. በአጭር ሥነ ሥርዓት ታይቶ እንዱወሰንለት ክስ ያቀረበ ሲሆን፣ የቀረበውን ክስ እና ማስረጃ ከመጥሪያ ጋር ለአመልካች ተልኮላቸው የመከላከያ ማስፈቀጃ ያቀረቡ ቢሆንም ፍርድ ቤቱ የስር ተከሣሽ በችልት ቀርበው እዲቸውን ያመኑ በመሆኑ እና የመከለከያ ማስፈቀጃ ቢያቀርቡም እዲቸውን እያመኑ እና እዲ እንደላለባቸው ሣይክደ ወይንም በዋጋ ልዩነት ያለውን መኪና አልወሰደኩም ወይም ደግሞ እዲውን ከፍያለሁ በማለት ሣይገልፁ ወይም በመከላከያ ማስፈቀጃቸው ጽሁፍም ላይ ሣያነሱ መ/ማስፈቀጃ ይፈቀድልኝ በማለት ብቻ ሉፈቀድ የሚገባው ሕግ በሚያዖው መሰረት ሲቀርብ እንጂ መከላከያ ማስፈቀጃ ይፈቀድልኝ በማለት አይደለም ሲል ማስፈቀጃውን ውድቅ አድርጌዋለሁ በማለት አመልካች በሰጡት የእምነት ቃል መሰረት በክሱ የተገለፀውን ገንዖብ እንዱከፍለ በአጭር ሥነ ሥርዓት የወሰነ መሆኑን ገልጾ በስር ፍርድ ቤት የተሰጠው ውሣኔ እንዱሻርለት፤ አመልካች እና ክርክሩ በአጭር ስነ ሥርዓት ላታይ ስለማይገባው መከላከያ ማስፈቀጃው ተቀባይነት አግኝቶ ጉዲዩ እንዱታይለት ለፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የይግባኝ ቅሬታቸውን ቢያቀርቡም የስር ፍርድ ቤት ውሣኔ ግድፈት የተፈፀመበት አይደለም በሚል የይግባኝ ቅሬታውን ሰርዜታል።

ለሰበር አቤቱታው መነሻ የሆነውም ይህው በስር ፍርድ ቤቶች የተሰጠው ውሣኔ ሲሆን፣ አመልካች ሚያዛያ 7 ቀን 2ዐዐ8 ዓ.ም ባቀረቡት አቤቱታ የስር የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ያለሕጋዊ ምክንያት የመከላከያ ማስፈቀጃውን ውድቅ ያደረገው እና የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ጉዲዩ በይግባኝ ቀርቦለት የፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ.337 ጠቅሶ የስር ፍርድ ቤት በውሣኔው ላይ ግድፈት አልተገኘም በማለት ይግባኙን የሰረዖው መሰረታዊ የሕግ ስህተት ፈጽሞ ነው።

በአጭር ስነ ስርዓት እንዱታይ ክስ የቀረበው በደሀ ደንብ ነው። ተጠሪ ደሀ ልባል አይገባም።

ምክንያቱም ተጠሪ የከሰረውን የሆላንድ ካር ከብር 83 ሚሉዩን ብር በላይ ንብረት እንዱያስተዲድር ተረክቧል። በመሆኑም ዲኝነት ሣይከፍል ክስ ሉያቀርብ አይገባም።

የተጠሪ ክስ ጥያቄ የቀረበው ፍርድ ባረፈበት አፈፃፀም በከፈተበትና በይግባኝ በፀና የሽያጭ ውል ጉዲይ ላይ ስለሆነ በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ 284 መሰረት በአጭር ሥነ ሥርዓት ክስ ላቀርብበት ስለማይችል የተጠሪን ክስ የስር ፍርድ ቤት ተቀብል ያስተናገደው ከሕግ ውጭ ነው። በውል መሰረት በነበረ መኪና ዋጋ በተመሣሣይ የተረከበው መኪና ስለሆነ የዋጋ ልዩነት ሉጠየቅበት አይገባም በመሆኑም የስር ፍርድ ቤት ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈፀመበት ስለሆነ ሉታረም ይገባል ተብል ይወሰንልን፣ የስር ፍርድ ቤቶች ውሣኔ ተሽሮ አመልካች ክሱን እንዱከላከል እንዱፈቀድልኝ ሲለ አቤቱታቸውን አቅርበዋል።

ፍርድ ቤቱም የቀረበውን አቤቱታ መርምሮ አመልካች በአጭር ስነ ስርዓት ታይቶ እንዱወሰን ለቀረበባቸው ክስ ያቀረቡት ማስፈቀጃ ማመልከቻ በሕጉ መሰረት የቀረበአይደለም በማለት ሳይቀበለው የተሰጠው ውሣኔ አግባብነት ለመመርመር ሲባል ጉዲዩ ለሰበር ያስቀርባል በማለት ተጠሪ መጥሪያ ደርሷቸው መልሣቸውን እንዱያቀርቡ መዛገቡ ለሰበር ችልት ላቀርብ ችሎል።

ተጠሪም ግንቦት 1ዐ ቀን 2ዐዐ8 ዓ.ም የተፃፈ መልስ ያቀረበ ሲሆን በመልሱ የገለፀውም ማህበሩ ጥር ዐ7 ቀን 2ዐዐ5 ዓ.ም በመ/ቁ/ 2ዐዐ8ዐ የመክሰር ውሣኔ ተሰጥቶበታል፣ አመልካችም ከማህበሩ ጋር ለተከዚ መኪና የሽያጭ ውል መዋዋላቸውን፣ ተከዚ መኪና እንዱረከቡ አልያም በግማሽ የከፈለት ገንዖብ እንዱመለስ አመልካች መክሰሳቸውን፣ በዘሁ መሰረት በመ/ቁ/ 196585 በሆነው የፋ/መ/ደ/ፍ/ቤት አመልካች ተከዚ መኪና እንዱረከቡ እና ለማህበሩም ቀሪ ገንዖብ ብር 126,ዐዐዐ.ዐዐ እንዱከፍለ መወሰኑን፣ ነገር ግን አመልካች በውሣኔው መሰረት ገንዖቡን ያለመክፈላቸውን፣ እንዱሁም አመልካች የተዋዋለት መኪና ተከዚ ሆኖ ዋጋውም 218,ዐዐዐ.ዐዐ ሲሆን አመልካች በአፈፃፀም መዛገብ ቁ. 197933 በፋ/መ/ደ/ፍ/ቤት በፍ/ብሓር ችልት ዋጋው 285,ዐዐዐ.ዐዐ የሆነውን እና ከተከዚ መኪና ልዩነት ያለውን አባይ መኪና የወሰደ ሲሆን ልዩነቱን ብር 66,1ዐዐ.ዐዐ ስለመክፈላቸው ያላረጋገጡ መሆኑን በአጠቃላይ ከአመልካች የሚፈለግ ብር 192,1ዐዐ.ዐዐ/አንድ መቶ ዖጠና ሁለት ሺህ አንድ መቶ ብር/ የሚፈለግባቸው መሆኑን ጠቅሶ ክስ መመስረቱን እና አመልካችም ቀርበው ዋጋው ልዩነት ያለውን መኪና ያለመውሰዲቸውን፣ እዲም የላለባቸው መሆኑን ሳይሆን የተከራከሩት እዲው መኖሩን አምነው ከተጠሪ የሚፈለግበት ገንዖብ ያለ በመሆኑ እንደሆነ ገልፀዋል። በመሆኑም የስር ፍርድ ቤት በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ/ 242 መሰረት የሚፈለግባቸውን እንዱከፍለ የወሰነ ሲሆን፣ አመልካች በስር ፍርድ ቤት ያላነሱትን ክርክር የአባይ መኪና የወቅቱ ዋጋ 285,ዐዐዐ.ዐዐ አይደለም በማለት መከራከራቸው ተቀባይነት የላለው መሆኑን እና ችልቱም በሕግ መሰረት የፍሬ ጉዲይ ክርክር የማድረግ ሥልጣን የላለው መሆኑን ገልፆ የስር ፍርድ ቤት ውሣኔ እንዱፀናለት ጠይቀዋል። አመልካችም በቀደመው አቤቱታ ያቀረቡትን በመልስ መልስ በማጠናከር የመልስ መልስ አቅርበው ከመዛገብ ተያይዝል።