-** ወ/ሮ አስቴር ላንጂሶ ጠበቃ ገናናው ተሾመ ቀረቡ; በክሳቸው ላይ በገብረ ጉራቻ ከተማ ቀበላ 02 ክልል ውስጥ በ264 ካ/ሜትር ለመኖሪያ ቦታ ቀርቶላቸው ቁጥሩ; በመ/ቁጥር 30084 በሆነ ላይ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 41 መሰረት ጣል v. -** 1. ሽታዬ ግርማ ቀረቡ 2. አቶ ተስፊዬ ወ/እየሱስ ታልፎል; ዎች ላይ በኩዩ; ዎች መካከል; ለክሱ በሰጡት መልስም ለክሱ ምክንያት; ዎች ባቀረቡት ክርክር ቤቱ የባልና ሚስት የጋራ

የአመልካች የሰበር አቤቱታ መሰረታዊ ይዖት በመ/ በተሰጠው ብይን በይግባኝና በክልለ ሰበር ሰሚ ችልት እየታየ ያለው ጭብጥ ጉዲዩ መቅረብ የሚችልበት የስነ ስርዓት አግባብን ሲሆን አዱስ የቀረበው ክስ ግን መሰረታዊ መብትን ለማስከበር የቀረበ ሁኖ እያለ የበታች ፍርድ ቤቶች በመ/ የቀረበው ክስ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 278(2) የተዖጋ ነው በማለት ውድቅ ማድረጋቸው ያላግባብ ነው የሚል ነው።አቤቱታው ተመርምሮም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 278(2) የተዖጋ መዛገብ አዱስ ክስ ላቀርብበት አይገባም ተብል የአመልካች ክስ ውድቅ የመደረጉን አግባብነት ለመመርመር ተብል ለዘህ ችልት የቀረበ ሲሆን 1ኛ ተጠሪ ቀርበው ከአመልካች ጋር በፅሐፍ ክርክር ያደረጉ ሲሆን 2ኛ ተጠሪ ግን በሕጉ አግባብ ጥሪ ተደርጎላቸው ባለመቅረባቸው ምክንያት በፅሐፍ መልስ የመስጠት መብታቸው ታልፎል። በወረዲው ፍርድ ቤት በመ/ የተሰጠው ትዔዙዛ ግልባጭም እንዱቀርብ ተደርጎ ከመዛገቡ ጋር እንዱያያዛ ተደርጓል።

ከክርክሩ መገንዖብ የተቻለው አመልካች በመ/ ያቀረቡትን ክስ ያስዖጉት በመ/ ላይ ያቀረቡት የቤቱ ባለቤትነት ጥያቄ ምላሽ ያስገኝልኛል ሲሆን በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 278(2) መሰረት በመ/ ያቀረቡት ክስ ሲዖጋውም አዱስ ክስ የማቅረብ መብታቸው የተጠበቀ መሆኑን የትዔዙዘ ግልባጭ የማያሳይ መሆኑን ነው።

ከዘህ አንጸር ጉዲዩን ስንመለከተውም የወረዲው ፍርድ ቤት በሰጠው ብይን እንደተመለከተው አመልካች አከራካሪውን ቤት በተመለከተ ቤቱ ይለቀቅልኝ በማለት በመ/ አቅርበውት የነበረውን ክስ በራሳቸው ፈቃድ በመ/ በቀረበው ክስ እልባት ያገኛል በሚል እምነት ክሱን አንስቻለሁ በማለት አቤቱታ አቅርበው መዛገቡን ስለማዖጋታቸው ፍርድ ቤቱ ማስረጃውን በመመልከት አረጋግጧል። አመልካች በዘህ መልኩ በተውት ነገር አዱስ ክስ ለማቅረብ የሚችለበትን መብት ፍርድ ቤቱ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 278(2) ድንጋጌ መሰረት የጠበቀላቸው ስለመሆኑ በአመልካች በኩል የቀረበ ክርክርና ማስረጃ የላለ ከመሆኑም በላይ በመ/ የተሰጠው ትዔዙዛ ይዖትም ይህንኑ አያሳይም። ከፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 279(1) ግልፅ ድንጋጌ መረዲት እንደሚቻለውም ከሳሽ ያለፈቃድ በተውት ወይም በሰረዘት ነገር ላላ ክስ ሉያቀርቡ አይችለም።

ስለሆነም አከራካሪውን ቤት በተመለከተ አመልካች በተጠሪዎች ላይ ቤቱ ይለቀቅልኝ በሚል ክስ አቅርበው በራሳቸው ፈቃድ ክሱን ያነሱ መሆኑን ገልፀው ፍ/ቤቱ መዛገቡን የዖጋውና አዱስ ክስ የማቅረብ መብታቸው የተጠበቀላቸው ስለመሆኑ ክርክርና ማስረጃ ያላቀረቡ በመሆኑ ያለ ፍርድ ቤት ፈቃድ በተውት ወይም በሰረዘት ነገር ክስ ሉያቀርቡ አይችለም ተብል የተሰጠው ብይን ህጉን የተከተለ ነው ከሚባል በቀር የህግ ስህተት የተፈፀመበት ሆኖ አላገኘነውም። በዘህም ምክንያት ተከታዩን ወስነናል።

ውሳኔ

1. በኩዩ ወረዲ ፍርድ ቤት በመ/ በ11/07/2007 ዓ/ም ተሰጥቶ በሰሜን ሸዋ ዜን ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ/ በ21/07/2007 ዓ/ም፣ በክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በመ/ቁጥር204171 በ11/09/2007 ዓ/ም የፀናው ብይን በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 348(1) መሰረት ጸንቷል።

2. አመልካች በተጠሪዎች ላይ ቤቱ ይለቀቅልኝ በሚል ክስ አቅርበው በራሳቸው ፈቃድ ክሱን ያነሱ መሆኑን ገልፀው ፍ/ቤቱ መዛገቡን የዖጋውና አዱስ ክስ የማቅረብ መብታቸው የተጠበቀላቸው ስላልሆነ ያለ ፍርድ ቤት ፈቃድ በተውት ወይም በሰረዘት ነገር ክስ ሉያቀርቡ አይችለም ተብል በተሰጠው ብይን የተፈጸመ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት የለም ብለናል። ሆኖም አመልካች በመ/ ባቀረቡት የባለቤትነት ጥያቄ ላይ ክርክራቸውን በስርዓቱ መሰረት ከማቅረብ ይህ ብይን አያግዲቸውም ብለናል።

3. በዘህ ችልት በተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪና ኪሳራ የየራሳቸውን ይቻለ ብለናል።

ት ዔ ዙ ዛ በ14/07/2008 ዓ/ም የተሰጠው እግድ ተነስቷል።

መዛገቡ ወደ መዛገብ ቤት ይመለስ ብለናል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።