-** አቶ ባብሶ ቃልቦሬ - አልቀረቡም; ጥቅምት 30 ቀን 2008 ዓ.ም የተጻፈ 02 ገጽ የሰበር አቤቱታ በማቅረባቸው ነው።; /በብር 1000/አንድ ሺህ ብር/ መስከረም ወር 2001 ዓ.ም የገዝትን; ጋር ሶስት ጥጆችን ወልዲ በአሁኑ ጊዚ v. -** ወ/ሮ ኩዖይማ ሁሴን - አልቀረቡም; ደግሞ ከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል። ለጉዲዩ መነሻ ምክንያት የሆነው; ለመስጠት ፈቃደኛ ባለመሆኑ ከብቶችን በዓይነት እንዱመልስ ወይም ግምታቸውን እንዱከፍል ይወሰንልኝ በማለት ያቀረቡት ክስ ነበር።;

የሰ/መ/ቁ 119571

ሕዲር 14 ቀን 2009 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወላ ሙስጠፊ አህመድ አብርሃ መሰለ አብዬ ካሳሁን እትመት አሰፊ አመልካች፡- አቶ ባብሶ ቃልቦሬ - አልቀረቡም ተጠሪ፡- ወ/ሮ ኩዖይማ ሁሴን - አልቀረቡም መዛገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

ጉዲዩ የቀረበው የደቡብ ብሓር ብሓረሰቦች ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በመዛገብ መስከረም 04 ቀን 2008 ዓ.ም በዋለው ችልት የሰጠው ዲኝነት መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈፀመበት ስለሆነ በሰበር ታይቶ ሉታረምልኝ ይገባል በማለት አመልካች ጥቅምት 30 ቀን 2008 ዓ.ም የተጻፈ 02 ገጽ የሰበር አቤቱታ በማቅረባቸው ነው።

ክርክሩ የገንዖብ ክርክርን የሚመለከት ሲሆን በተጀመረበት የሀላባ ልዩ ወረዲ ፍርድ ቤት የአሁን አመልካች ተከሳሽ ተጠሪ ደግሞ ከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል። ለጉዲዩ መነሻ ምክንያት የሆነው የአሁን ተጠሪ ከአመልካች /በብር 1000/አንድ ሺህ ብር/ መስከረም ወር 2001 ዓ.ም የገዝትን አንዱት ላም ከአመልካች ዖንድ እንድትቆይ በተስማሙት መሰረት ከአመልካች ጋር ሶስት ጥጆችን ወልዲ በአሁኑ ጊዚ 14,500 ብር ሉገመቱ በሚችለበት ደረጃ ላይ የደረሱ ቢሆንም አመልካች ከብቶችን ለተጠሪ ለመስጠት ፈቃደኛ ባለመሆኑ ከብቶችን በዓይነት እንዱመልስ ወይም ግምታቸውን እንዱከፍል ይወሰንልኝ በማለት ያቀረቡት ክስ ነበር።

አመልካችም በተከሳሽነት ክሱ ደርሷቸው በሰጡት መልስ የተጠሪን ክስ በመካድ ከአመልካች ዖንድ የተጠሪ ከብቶች የለም። ክሱም የሚታመን አይደለም ካለ በኋላ ከብቶችን እንዱመልሱ ወይም ግምታቸውን እንዱከፍለ የሚወሰንበት ምክንያት ቢኖር እንኳን ከብቶችን ለመንከባከብ ያወጡትን ብር 12,800 የሚገመት ገንዖብ ተጠሪ እንዱከፍለ ሉወሰንልኝ ይገባል በማለት ክርክር አቅርበዋል።

ጉዲዩን በመጀመሪያ ደረጃ የተመለከተው የሀላባ ልዩ ወረዲ ፍርድ ቤትም የግራቀኙን ወገኖች የቃል ክርክር እና ማስረጃዎች በመመርመር ተጠሪ ለአመልካች የመጀመሪዋን ላም መስጠታቸው፤ይህችም ላም ጥጆችን ወልዲ በቁጥር አራት መሆናቸው፤ አመልካችም እነዘህን ከብቶች ለመመለስ ፈቃደኛ አለመሆናቸው ተረጋግጧል በማለት አመልካች ተጠሪ በክሳቸው ዖርዛረው ያቀረቧቸውን ከብቶች እንዱያስረክቡ ወስኗል።

አመልካች በዘህ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለሀላባ ልዩ ወረዲ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይግባኝ በማቅረባቸው ፍ/ቤቱ ቅሬታቸው መልስ ሰጭን ያስቀርባል በማለት ግራቀኙን አከራከሮ ሲያበቃ አመልካች የተጠሪን ከብቶች ተረክበው ቆይተው ሉመልሱ ባለመቻላቸው በእምነት ማጉደል ወንጀል ተከሰው መቀጣታቸው የተረጋገጠ ቢሆንም የወረዲው ፍርድ ቤት አመልካች ከብቶችን እንዱመልስ መወሰኑ ተገቢነት የለውም። ይልቁንም አመልካች በወንጀል ጥፊተኛ ተብለው የተቀጡ በመሆኑ በፍትሐ ብሓር ህግ አንቀጽ 1751 መሰረት 9% በዓመት ታስቦ አስቀድመው ተጠሪ የሰጡትን ብር አንድ ሺህ ላቆዩት ስድስት ዓመት ብር 1,585/አንድ ሺህ አምስት መቶ ሰማንያ አምስት ብር/ ሉከፍለ ይገባል እንጂ ከብቶችን እንዱመልሱ አይገደደም በማለት ወስኗል። በዘህ ውሳኔ የአሁን ተጠሪ ቅር ተሰኝተው ለክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ቅሬታቸውን አቅርበው የሀላባ ልዩ ወረዲ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሳኔ በማፅናት ወስኗል። ተጠሪ በዘህም ዲኝነት ላይ ባለመስማማታቸው የሰበር አቤቱታ ለክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት አቅርበው ክርክር ሲያደረጉ ከቆዩ በኋላ አመልካች ለተጠሪ ጊደር እንዲልሸጡ፤ እንዱሁም ጊደሯም ከ2001 እስከ 2006 ዓ.ም ሶስት ጥጆች አትወልድም በማለት ቢከራከሩም በአማራጭ ባቀረቡት ክርክር ጊደሯን ለመጠበቅ እና ለእንክብካቤ ያወጡትን ብር 12,800 መጠየቃቸውን ከምስክሮች ቃል ጋር በማገናዖብ ሲታይ ጊደሯ ከተጠሪ ጋር እንደቆየችና አራት ራስ መሆንዋ ተረጋግጧል። በመሆኑም በጉዲዩ ላይ የወረዲው ፍርድ ቤት አጣርቶ የወሰነው ውሳኔ ተገቢ ሲሆን የሃላባ ልዩ ወረዲ ከፍተኛ ፍርድ ቤትና የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት የሰጡት ውሳኔ ተገቢ አይደለም በማለት ሽሮ የአላባ ልዩ ወረዲ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሳኔ በማፅናት ከወሰነ በኋላ በአመልካች በኩል በቀረበው የዲኝነት ጥያቄ ላይ ምንም ሳይል በዛምታ አልፍታል። ይህ የሰበር አቤቱታው የቀረበው የክልለ ሰበር ሰሚ ችልት መሰረታዊ የህግ ስህተት ፈፅሟል በሚል ይህንኑ ዲኝነት ለማስለወጥ ነው።