-** የላሉበላ ማር ሙዛየም - የቀረበ የለም; ድርጅት ከመስከረም 2004 ዓ.ም ጀምሮ በቀን ብር 45.00 /አርባ አምስት / እየተከፈላት እየሰራች እያለ መጋቢት 30 ቀን 2008 ዓ.ም ያለአግባብ ከስራ ስላሰናበተኝ የስንብት ክፍያ፤ የካ v. -** ወ/ሮ ማሬ በዙ - የቀረበ የለም; ደግሞ ከሳሽ; የቀን ሰራተኛ ስለሆነች በአሰሪና ሰራተኛ ህግ ልትዲኝ አይገባም፤ የህዛብ በዓላትና የትርፍ ሰዓት ክፍያ ክስ ከከሰሰችበት ወደኋላ እስከ ስድስት ወር ድረስ ያለውን ብቻ እንጂ መጠየቅ የ

የሰበር አቤቱታው የቀረበውም ይህንኑ የስር ፍርድ ቤቶች ውሳኔ በመቃወም ለማስለወጥ ነው።

አመልካች የካቲት 17 ቀን 2009 ዓ.ም በፃፈው አቤቱታ በስር ፍርድ ቤቶች ውሳኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስሕተት ተፈጽሟል የሚለባቸውን ምክንያቶችን ዖርዛሮ አቅርበዋል። የአመልካች የሰበር አቤቱታ ተመርምሮ ለሰበር ችልት እንዱቀርብ በመደረጉ ተጠሪ መልስ እንዱሰጡበት በታዖዖው መሰረት ግንቦት 14 ቀን 2009 ዓ.ም የተፃፈ መልስ አቅርበዋል። አመልካችም አቤቱታቸውን በማጠናከር የመልስ መልስ በማቅረብ ተከራክረዋል።

የጉዲዩ አመጣጥ እና የክርክሩ ይዖት ከላይ የተመለከተው ሲሆን እኛም አቤቱታ የቀረበበት ውሳኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመበት መሆን አለመሆኑን ለክርክሩ ከተያዖው ጭብጥ አንፃር መርምረናል። እንደመረመርነው የስራ ስንብት ክፍያ ይከፈል ተብል መወሰኑ በአግባቡ መሆን ያለመሆኑ በጭብጥነት ላታይ የሚገባው ሆኖ አግኝቶታል።

ከመዛገቡ መገንዖብ የተቻለው የአሁን ተጠሪ ከስራ እንዱሰናበት የተደረገው በአመልካች ድርጅት የተያዖው የህንፃ ስራ ፕሮጀክት ስራው እየተጠናቀቀ በመሄደ ነው። የስራ ውል ሉቋረጥ የሚችልባቸው መንገድች በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 23 ስር ተመልክቷል። አንደኛው መንገድ በአሰሪው አነሳሽነት የሚደረግ የስራ ውል መቋረጥ እንደሁኔታው በማስጠንቀቂያ ወይም ያለማስጠንቀቂያ ላደረግ የሚችል ሆኖ የምክንያቶቹ ዛርዛር እና አፈፃፀሙ ከአንቀፅ 26 እስከ 30 ተደንግገው ይገኛለ። በተጨማሪም በሕብረት ስምምነት ያለማስጠንቀቂያ ውለን ለማቋረጥ የሚያበቃ ምክንያት ተደርጎ የተወሰደ ጉዲይም በአሰሪው አነሳሽነት ያለማስጠንቀቂያ ውለን ሉያቋረጥ የሚችል መሆኑ በአንቀጽ 27/1/ተ/ ተደንግጎ ይገኛል። ስለዘህ በአዋጁ በተደነገጉ ምክንያቶችና ሁኔታዎች የሚፈፀም የስራ ውል ማቋረጥ ህጋዊ የስራ ማቋረጥ ሲሆን ከነዘህ ውጭ የሚደረጉ የስራ ውል ማቋረጥ ህገወጥ መሆኑን ከአንቀጽ 42 ድንጋጌ መገንዖብ ይቻላል።

ለአንድ ኮንስትራክሽን ስራ የተቀጠረ ሰራተኛ የኮንስትራክሽኑ ስራ ሲያልቅ ወይ ሲጠናቀቅ በወሳኝ ደረጃ የሚገኝ ሆኖ እያለ አሰሪ የስራ ውለ ማቋረጥ እንደሚችል እርምጃው ከህግ ውጭ ነው የሚያሰኝ ህጋዊ ምክንያት የለውም። በኮንስትራክሽን የሚሰሩ ስራዎች በባህሪያቸው በተወሰነ ጊዚ የሚያልቅ መሆኑ ግልጽ ነው። ተጠሪ የተሰማራችው የግንባታ ፕሮጀክት መሆኑ በግራ ቀኙ ተከራካሪ ወገኖች የሚያከራክር አይደለም። በፕሮጀክት የተያዖው ስራ ሲጠናቀቅ አሰሪው ሰራተኞች ይዜ የሚቆይበት ሁኔታ ሉኖር አይችልም። በመሆኑም የግንባታ ስራው በሂደት እየተጠናቀቀ ሲሄድ በአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/1996 አንቀጽ 30 መሰረት ስንብቱ መፈጸሙ በአጠቃላይ የፕሮጀክት ስራ እንደመሆኑ መጠን ተጠሪ የምትሰራው ስራ እየተጠናቀቀ በመሄደ አመልካች የወሰደው እርምጃ በህጋዊ መንገድ መሆኑን የስር ፍርድ ቤቶች ያረጋገጡት ጉዲይ ነው። የአመልካች ጥያቄ በዘህ ሁኔታ ከስራ የተሰናበት ሰራተኛ የስራ ስንብት ክፍያ ሉከፈለው አይገባም የሚል ነው። የግንባታ ስራው ባለበት ጊዚ የሚሰሩ ስራው ሲገባደድ ወይም ሲጠናቀቅ የስራ ውላቸው የሚቋረጥ ሰራተኞች ናቸው። ለእንደዘህ አይነት የስራ ውል የተቀጠሩ ሰራተኞች በአሰሪና ሰራተኛ ጉዲይ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀፅ 24 ንዐስ 1 መሰረት ለተወሰነ ጊዚ የተቀጠሩ ሰራተኞች እንደሆኑ የሰበር ችልቱ ከዘህ በፉት በመዛገብ አስገዲጅ የህግ ትርጉም ሰጥቶበታል። ለተወሰነ ጊዚ የተቀጠረ ሰራተኛ የስራ ውለ የሚቋረጥበት ጊዚ ሲደርስ ከስራ ማሰናበት እንደሚቻል ከአዋጁ አንቀፅ 24 ንዐስ አንቀፅ 1 ለመረዲት ይቻላል።

ስለሆነም አመልካች ተጠሪን ያሰናበተው በአሰሪና ሰራተኛ ጉዲይ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀፅ 24 ንዐስ አንቀፅ 1 እና አንቀፅ 30 ንዐስ አንቀፅ 1 መሰረት መሆኑ ከተረጋገጠ ለተጠሪ የስራ ስንብት ክፍያ የሚከፍልበት ምክንያት የለም። በተመሳሳይ ጉዲይ ይህ ሰበር ሰሚ ችልት በሰ/መ/ እና በላልች በርካታ መዙግብት በአዋጅ ቁጥር 454/97 አንቀፅ 2(1) መሰረት አስገዲጅ የሕግ ትርጉም ሰጥቷል። ስለሆነም የበታች ፍርድ ቤቶች አመልካች ተጠሪን ከስራ ያሰናበተው በአግባቡ ነው ካለ በኋላ አመልካች ለተጠሪ የስራ ስንብት ክፍያ እንዱከፍል የሰጡት ውሣኔ ክፍል መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ሆኖ ስለተገኘ ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ውሳኔ

1. በላስታ ወረዲ ፍርድ ቤት በመ/9 ጥቅምት 27 ቀን 2009 ዓ/ም ተሰጥቶ በሰሜን ወል መስተዲድር ዜን ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ/ ህዲር 8 ቀን 2009 ዓ/ም እና በክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በመ/ቁ. 0316070 በትእዙዛ ያፀኑት ውሳኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 348(1) መሰረትተሻሽለዋል።

2. የስራ ስንብት ክፍያ ብር 3,000.00 /ሶስት ሺህ ብር /አመልካች ለተጠሪ እንዱከፍል የተሰጠ ውሳኔ ክፍል ተሽሯል።

3. የሁለት ዓመት እረፍት ክፍያ ብር 1,485.00/ አንድ ሺህ አራት መቶ ሰማንያ አምስት ብር/ እና የህዛብ በዓል የአንድ ቀን ብር 90.00/ዖጠና ብር/ አመልካች ለተጠሪ እንዱከፍል የተሰጠ ውሳኔ ክፍል ፀንቷል።

4. በዘህ ችልት ለተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪና ኪሳራ የየራሳቸውን ይቻለ ብለናል።

መዛገቡ ተዖግቷል፤ ወደ መዛገብ ቤት ይመለስ ብለናል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።