-** አቶ ቢሆነኝ ደምላ - ጉዲይ ተከታታይ መንበሩ ተስፊው - ቀረቡ; ንግድ ፈቃድ ሳይኖረው በ17/11/2004 ዓ.ም ከጥዋቱ 3፡00 ሰዓት አካባቢ በአላማጣ ከተማ 02 ቀበላ ልዩ ቦታው ወደ ዋጃ መውጫ ተብል በሚጠራ አካባቢ አንድ ኩንታል v. -** የት/ብ/ክ/መንግስት ዐቃቤ ሕግ; ም ቀርቦ

የሰ/መ/ ሐምል 17 ቀን 2005 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ ረታ ቶልሳ አዲነ ንጉሴ ሙስጠፊ አህመድ አመልካች፡- አቶ ቢሆነኝ ደምላ - ጉዲይ ተከታታይ መንበሩ ተስፊው - ቀረቡ ተጠሪ፡- የት/ብ/ክ/መንግስት ዐቃቤ ሕግ **

መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል

**

ፍርድ

ጉዲዩ ንግድ ፈቃድ ሳይኖረው የንግድ ሥራን በህገ ወጥ መንገድ ማከናወን ወንጀልን የሚመለከት ሲሆን ክርክሩም የተጀመረው በት/ብ/ክ/መንግስት አላማጣ ከተማ ወረዲ ፍ/ቤት የአሁን ተጠሪ አመልካች ላይ ባቀረበው የወንጀል ክስ መነሻነት ነው። የክሱ ይዘትም አመልካች ንግድ ፈቃድ ሳይኖረው በ17/11/2004 ዓ.ም ከጥዋቱ 3፡00 ሰዓት አካባቢ በአላማጣ ከተማ 02 ቀበላ ልዩ ቦታው ወደ ዋጃ መውጫ ተብል በሚጠራ አካባቢ አንድ ኩንታል ስኳር በመኪና ላይ ጭኖ ወደ ቆቦ ወረዲ ሲጓዝ ስለተያዘ አዋጅ ቁ 686/2002 አንቀፅ 60/1/ ተላልፍ በፈፀመው ሕጋዊ ያልሆነ ንግድ ሥራ በማካሄድ ተከሷል የሚል ሲሆን ተከሳሹም ቀርቦ ስኳሩን ወደ ቆቦ ከተማ ወስድ ለመሸጥ በመኪና እየተጓዘ ሳለ መያዙን ጠቅሶ ንግድ ፈቃድ ሳይኖረው ይሄንን የንግድ ሥራ መፈፀሙ ጥፊት መሆኑን በማመን የእምነት ክህደት ቃለን ሰጥቷል።

ጉዲዩን የተመለከተው ወረዲ ፍ/ቤትም ተከሳሹ የሰጠውን የእምነት ክህደት መነሻ በማድረግ ተከሳሹን በተከሰሰበት ድንጋጌ ስር ጥፊተኛ ካደረገ በኃላ በሁለት ዓመት ፅኑ እስራትና ብር 150,000 (አንድ መቶ ሃምሳ ሺህ) ገንዘብ መቀጮ እንዱቀጣ ወስኖበታል።

አመልካችም ይህን ውሳኔ በመቃወሙ ቅሬታውን ለዞኑ ከፍ/ፍ/ቤትና ለክልለ ሰበር ሰሚ ችልት ደረጃውን ጠብቆ ቢያቀርብም በሁለቱም ደረጃ ተቀባይነት አላገኘም አሁን የቀረበው የሰበር አቤቱታም ይህንኑ ውሳኔ በመቃወም ለማስለወጥ ሲሆን መሰረታዊ ይዘቱም አንደን ኩንታል ስኳር ገዝቼ ወደ ቆቦ ከተማ ስንጓዝ የነበረው ለንግድ ወይም ለሽያጭ ሳይሆን ወላጅ አባቴና ሴት አያቴ በሞት በመለየታቸው ምክንያት ለሃዘን ለሚመጡ ሰዎች ሻይና ቡና ማስተናገጃ ሆኖ ሳለ ጥፊተኛ መባላ አላግባብ መሆኑን ለንግድ ነው ቢባል እንኳ የቀረበብኝን ክስ ሙለ በሙለ በማመን የእምነት ክህደት ቃልን መስጠቴ የቤተሰብ አስተዲዲሪ መሆኔን የወንጀል ሪከርድ የላለብኝ መሆኔ የግል ሁኔታዬና የገቢ ምንጭ በወንጀል ህግ ቁ 88/2/፤ 90/2/ እና እንዱሁም በወንጀል ቅጣት አወሳሰን መመሪያ መሰረት በአግባቡ ግንዛቤ ውስጥ ገብቶ ቅጣቱ መጣል ሲገባ ያላግባብ በሁለት ዓመት ፀኑ እስራትና 150,000 ብር የገንዘብ መቀጮ እንድቀጣ መወሰኑ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈፀመበት በመሆኑ ውሳኔው ተሻሽል የጥፊተኝነት ደረጃዬን ባገናዘበና የገንዘብ መቀጮውንም በተመለከተ የመክፈል አቅሜን ባገናዘበ መልኩ ይወሰንልኝ የሚል ነው።

አቤቱታውም ተመርምሮ ለሰበር ሰሚ ችልት ቀርቦ ላታይ ይገባል መባለ ተጠሪም ቀርቦ የበኩለን መልስ የሰጠበት ሲሆን አመልካችም የመልስ መልሱን ሰጥቶበታል።

የጉዲዩ አመጣጥና ይዘት ከላይ ባጭሩ የተመለከተው ሲሆን እኛም የሰበር አቤቱታ በቀረበበት የጥፊተኝነትና የቅጣት ውሳኔ ላይ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈፀመበት መሆን አለመሆኑን በጭብጥነት ይዘን ጉዲዩን በሚከተለው መልኩ መርምረናል:: እንደመረመርነውም የጥፊተኝነት ውሳኔን በተመለከተ አመልካቹ የቀረበበትን የወንጀል ክስ መፈፀሙን በዝርዝርና ሙለ በሙለ በማመን የእምነት ክደት ቃለን መስጠቱና ፍ/ቤቱም ይህንኑ የአመልካችን የእምነት ቃል መነሻ በማድረግ የጥፊተኝነት ውሣኔ በወ/መ/ህ/ሥ/ሥ/ቁ.134 /1/ ድንጋጌ አንፃር መሰጠቱን መገንዘብ ተችሎል ሆኖም ግን አንድ ሰው በተሰጠበት የጥፊተኝነት የቅጣት ውሳኔ ላይ ደረጃውን ጠብቆ ስልጣን ላለው ፍ/ቤት ይግባኝ ለማለት የሚችል ቢሆንም የጥፊተኝነት ውሳኔው የተሰጠው በወ/መ/ህ/ስ/ስ/ቁ134/1/ ስር እንደተመለከተው የተከሳሹን የእምነት ቃል መነሻ በማድረግ ከሆነ በቅጣቱ ላይ ካልሆነ በጥፊተኝነቱ ላይ ይግባኝ ለማቅረብ እንደማይቻል በወ/መ/ህ/ስ/ስ/ቁ 185/1/ ስር ተመልክቷል። በመሆኑም በአንድ በኩል አመልካች ወንጀለን በህጉ አግባብ ሙለ በሙለ መፈፀሙን አምኖ የእምነት ክህደት ቃለን ሰጥቶና የጥፊተኝነት ውሳኔም ይህንኑ መነሻ በማድርግ ተሰጥቶ እያለ በልላ በኩል ደግሞ በበታች ፍ/ቤት ከሰጠው እምነት ቃል በተቃራኒ ያቀረበው የሰበር አቤቱታ እርስ በራሱ የሚጋጭ በመሆኑ ተቀባይት ያለው አይደለም ብለናል።