ዎች፡- 1. ሀጅ ቢያ አባመጫ 2. አቶ ከሉፊ አባ ቆያስ ጠበቃ ከድር መሐመድ ቀረቡ; ዎች 1,200,000 /አንድ ሚሉዮን; ዎች ሉያስረክቡ ሥምምነት ላይ ደርሰዋል።; ን መብት የሚነካ በመሆኑ የዕርቅ ውለ ፈራሽ ነው በማለት ውሣኔ ሰጥቷል። v. ዎች፡-** 1. የኦሮሚያ ክልል ደንና ደር አራዊት ድርጅት አልቀረበም 2. መራዋ አርሶ አደሮች የህብረት ሥራ ማህበር ጠበቃ በላይ እሸቱ ቀረቡ; ጋር የእርቅ ሥምምነት በማድረግ; በፈረንጅ ፅድ ሽያጭ ውል በተመለከተ; ም የክርክሩ መነሻ; ጥ

5. አመልካችዎች ያቀረቡት የሰበር አቤቱታ እኛ የገዛነው የመንግስት ደን ሣይሆን የሁለተኛ ተጠሪ ንብረት የሆነ የፈረንጅ ፅድ ነው። አንደኛ ተጠሪ ከሻጭ ጋር ያለንን ልዩነት በዕርቅ ጨርሰን የዕርቅ ውለ በፍርድ ቤት ከፀደቀ በኃላ ማስረጃ እንዱፃፍ በማድረግ የዕርቅ ውለ እንዱፈርስ ማድረጉ የሕግ መሰረት የላለው በመሆኑ የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰበር ችልት በሰበር ታይቶ እንደታረምልኝ በማለት አመልክተዋል ። 2ኛ ተጠሪ በበኩለ ንብረቴን ነው የሸጥኩት ከአመልካችዎች ጋር የዕርቅ ውል የፈፀምኩት በንብረቴ ላይ በመሆኑ የሁለተኛ ተጠሪ የፍርድ መቃወሚያ ውድቅ ላደረግ ይገባል በማለት የአመልካችዎችን የሰበር አቤቱታ በመደገፍ መልስ ሰጥቷል ። አንደኛ ተጠሪ ግራቀኙ ዕርቅ የፈፀሙበት የመንግስት ደን በመሆኑ የአመልካችዎች የሰበር አቤቱታ ተቀባይነት የለውም በማለት መልስ ሰጥቷል ። አመልካችዎች የመልስ መልስ አቅርበዋል።

6. ከሥር የክርክሩ አመጣጥና ግራቀኙ ያቀረቡት የፅሐፍ ክርክር ከላይ የተገለፀው ሲሆን እኛም ጉዲዩን መርምረናል ። ጉዲዩን እንደመረመርነው ሁለት ተከራካሪ ወገኖች በፍርድ ቤት የሚከራከሩበትን ጉዲይ በዕርቅ መጨረስ እንደሚችለና የእርቅ ውለን ጉዲዩን ለሚያየው ፍርድ ቤት አቅርበው ማፅደቅ እንደሚችለ ፍርድ ቤት ቀርቦ የፀደቀ የዕርቅ ውል ሥምምነት በፍርድ ቤት የተሰጠ ውሣኔ ያህል አስገዲጅነትና ተፈፃሚነት ያለው መሆኑን ከፍታብሓር ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀፅ 276 እና አንቀፅ 277(1) ድንጋጌዎች ለመረዲት ይቻላል።

7. አመልካችዎችና ሁለተኛው ተጠሪ የፈረንጅ ፅድ ሽያጭ ውል በተመለከተ ጥር 5 ቀን 2001ዓ.ም ያደረጉትና ለጅማ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት አቅርበው በፍ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 277(1) መሰረት ያፀደቁት የዕርቅ ውል የፍርድ ያህል አስገዲጅነትና ተፈፃሚነት ያለው በመሆኑ በዚህ ዕርቅ ውል ተካፊይ ያልሆነ መብቴ ተነክቷል የሚለው አንደኛ ተጠሪ የዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የዕርቅ ውለን በማፅደቅ የሰጠውን ትዕዛዝ በመቃወም በፍ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 358 እና ተከታይ ድንጋጌዎች መሰረት ፤የፍርድ መቃወሚያ ማመልከቻ ማቅረቡና የዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የአንደኛ ተጠሪን የፍርድ መቃወሚያና ማመልከቻን ማስረጃ በመቀበል የዕርቅ ውለ የመንግስት ደን የሚያስተዲድረውን የአንደኛ ተጠሪን መብትና ጥቅም የሚነካ በመሆኑ ፈራሽ ነው በማለት የሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሥነ ሥርዓት ሕግ ግድፈት ያለበት ሆኖ አላገኘነውም ።

8. የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት አንደኛ ተጠሪ የፍርድ መቃወሚያ ለማቅረብ መሰረትና ማስረጃ የሆነውንና አመልካችዎች ከሁለተኛው ተጠሪ ጋር የዕርቅ ሥምምነት የፈፀሙበት የፈረንጅ ፅድ ጫካ የመንግስት ደን መሆኑን የሚያረጋግጠውን የቴክኒክ ኮሚቴ ሪፓርትና ማስረጃ ያለበቂ ምክንያት ውድቅ በማድረግ አከራካሪው የፈረንጅ ፅድ ዛፍ ጫካ በጨረታ ለአመልካችዎች ከመሸጡ በፉት የተያዘውን ቃለ ጉባኤ ነው መያዝ ያለበት በማለት አከራካሪው የፅድ ዛፍ የሁለተኛ ተጠሪ ሀብት ነው በማለት የሰጠው ውሳኔ የማስረጃ አመዛዘን መርህን ያልተከተለና መሰረታዊ የማስረጃ ህግ ድንጋጌዎችን የፍ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 250 እና የፍ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 136(1) ያልተከተለና መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት መሆኑን በመገንዘብ የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰበር ችልት የሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ሆኖ አላገኘነውም ። በመሆኑም የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት አመልካችዎች እና አንደኛ ተጠሪ የዕርቅ ሥምምነት ያደረጉት የአንደኛ ተጠሪ መብትና ጥቅም ባለበት የመንግስት ደን ላይ መሆኑን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ቀርቦለት እያለ አንደኛ ተጠሪ የዕርቅ ሥምምነቱን መቃወምና ፈራሽ ለማስደረግ የሚያስችል ህጋዊ ምክንያት የለውም በማለት የዞኑን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ውሣኔ መሻሩ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ነው በማለት ይግባኝ ሰሚው ችልት የሰጠውን ውሣኔ ሽሮ የዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ ማፅናቱ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የለበትም በማለት ወስነናል።

ውሳኔ

1. የኦሮሚያ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት በመዝገብ መጋቢት 14 ቀን 2007ዓ.ም የሰጠው ውሣኔ ፀንቷል።

2. በዚህ ፍርድ ቤት ያወጡትን ወጭና ኪሣራ ግራቀኙ ለየራሳቸው ይቻቻለ ።

መዝገቡ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።