-** አቶ በላይ አየለ - ከጠበቃ ዮሴፍ አስምሮ ጋር - ቀረቡ; ክስ ይዘት በአንበሳ ግቢ ውስጥ የሚገኘውን ቦታ ገንዘብ እና ንብረት በማፍሰስ የተለያየ የልጆች መጫወቻ የተከለበት መሆኑን፤ ስራውን ሲሰሩ የነበረው ብር 3300 /ሦስት ሺህ v. -** በአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር ከንቲባ ጽ/ቤት አዱስ ዙ ፓርክ ማዕከል - ነ.ፈጅ አብይ አስናቀ - ቀረቡ; ለቀረበበት; ው ጥር 9 2006 ዓ.ም; በተሰጠው ስልጣን

የአመልካች የሰበር አቤቱታ መሰረታዊ ይዘትም፡- አመልካች በአዱስ አበባ አስተዲደር ከንቲባ ጽ/ቤት መጋቢት 9 ቀን 2005 ዓ.ም በተፃፈው የውል ማሻሻያ ሰነድ ተቀብዬ በሰነደ ላይ የተገለጸውን የዋጋ ማሻሻያ ስከፍል ቆይቻለሁ፤ በሰነደ ላይ የኪራይ ውለ ቆይታ ጊዜ በስድስት ኪል የሚገኘው የአዱስ ዙ ፕሮጀክት ጽ/ቤት አዱስ እያሰራ ወዲለው ፒኮክ ፕሮጀክት ጽ/ቤት እስኪዛወር ድረስ የሚቆይ መሆኑ ተመልክቷል፤ በድጋሚ ተጽፎል የተባለው ደብዲቤም የጸና ውል እያለኝ ድጋሚ የኪራይ ውል ለማድረግ የሚያስገድደኝ አይደለም። በመሆኑም ይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤት ይህን በማለፍ የሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሕግ ሥሕተት የተፈጸመበት ስለሆነ ሉታረም የሚገባው ነው የሚል ነው። የአመልካች አቤቱታ ተመርምሮ በዚህ ችልት እንዱታይ የተደረገ በመሆኑ ለተጠሪ ጥሪ ተደርጎ ግራ ቀኙ በጽሐፍ እንዱከራከሩ ተደርጓል።

የጉዲዩ አመጣጥ አጠር አጠር ባለ መልኩ ከላይ የተመለከተው ሲሆን ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና ለጉዲዩ አግባብነት ካላቸው ሕጎች ጋር በማገናዘብ መርምሮታል። እንደመረመረውም በሰበር የተያዘው ጭብጥ ከመወሰኑ በፉት ከመነሻውም ቢሆን የሥር ፍ/ቤቶች ክርክሩን ሁከት ይወገድልኝ በማለት በተጠየቀው ዲኝነት መምራት ነበረባቸው? ወይስ አልነበረባቸውም? የሚለውን ጭብጥ ማየቱ አስፈላጊ ሆኖ አግኝተነዋል።

አመልካች በሥር ፍ/ቤት ያቀረቡት ክስ ርዕስ ሁከት እንዱወገድ እና በሁከቱ ምክንያት የተቋረጠ ጥቅም ለማስከፈል በሚል የቀረበ ቢሆንም ዝርዝር ይዘቱ ሲታይ ከኪራይ ውል አፈፃፀም ጋር የተገናኘ ነው። በግራ ቀኝ ወገኖች የሚቀርብ የክርክር ይዘት ፍ/ቤቱ ለሚይዘው ጭብጥ መሰረት ነው። በአግባቡ ያልቀረበን ክስ መነሻ በማድረግ በፍ/ቤቶች የሚሰጥ ፍርድም ፍትሐዊ ላሆን አይችልም። በተያዘው ጉዲይ ክሱ የቀረበለት ፍ/ቤት አመልካች ያቀረቡትን ክስ በመቀበል የተጠሪ ተግባር ሁከት ነው? ወይስ አይደለም? የሚለውን ጭብጥ በመያዝ ውሳኔ ከመስጠቱ ውጪ የክሱን ዝርዝር ይዘት በማየት ክርክሩ ከኪራይ ውል አፈጻጸም ጋር የተገናኘ መሆኑን ተገንዝቦ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 91/1 በሚፈቅደው መሰረት ክሱ እንዱሻሻል አላደረገም።

የፍ/ቤቶች ዋነኛ ሚና ክርክሮች በተገቢው የሕግ ሥርዓት እንዱመሩ ማድረግ ነው። ጉዲዩ የቀረበለት ፍ/ቤት በክርክሩ ላይ ባለው የመሪነት ሚና ክሱ እንዱሻሻል ማድረግ ሲገባው የቀረበውን ክስ አከራክሮ ውሳኔ መስጠቱ እና ይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤትም የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ.

182/2 በሚደነግገው መሰረት ጉዲዩ የሚመራበትን ሂደት ማረም ሲገባው ይህንኑ ሳያርም ተጠሪ የፈጠረው ሁከት የለም በማለት የሥር ፍ/ቤት የሰጠውን ውሳኔ መሻሩ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ሆኖ ስላገኘነው ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ው ሣ ኔ

1. የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት በመ.ቁ. 46548 ጥር 6 ቀን 2007 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔ፤ የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ.ቁ. 166197 ጥቅምት 25 ቀን 2008 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔ፤ የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመ.ቁ. 120477 ታህሳስ 05 ቀን 2008 ዓ.ም የሰጠው ትዕዛዝ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1 መሰረት ተሽሯል።

2. የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት አመልካች ያቀረቡት ክስ በሁከት ይወገድልኝ የሚታይ ሳይሆን ከውል አፈጻጸም ጋር የተገናኘ መሆኑን አውቆ አመልካች ክሱን እንዱያሻሽለ እና ተገቢውን ዲኝነት እንዱከፍለ በማድረግ ግራ ቀኙን አከራክሮ የመሰለውን እንዱወስን ጉዲዩ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 343/1 መሰረት ተመልሶለታል።

3. በዚህ ችልት ለተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪ እና ኪሳራ ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ይቻለ።

ትዕዛዝ

• የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት የመ.ቁ. 46548 የሆነው መዝገብ ወደ መጣበት ይመለስ። መዝገቡ ተዘግቷል። ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ ብለናል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።