-** የረር ኮንስትራክሽን ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር - ጠበቃ ጌታቸው ለማ - ቀረቡ; የጽሁፍ መልሱን እንዱያቀርብ በተያዘለት የ30/07/2005 ዓ.ም ቀነ ቀጠሮ መልሱን ባለማቅረቡ መልስ የመስጠት መብቱ የታለፈ መሆኑን፣ ክሱን ለመ v. -** አቶ ተስፊዬ ባልቻ - የቀረበ የለም; ውን ምስክሮች ለመስማት ለ19/10/2005 ዓ.ም ተለዋጭ; ው ምስክሮች እንዱመለሱ አድርጎ በቃለ; ውን የጽሁፍ አስተያየት ከተቀበለ በኃላ አቤቱታውን መርምሮ; ውን ምስክሮች ለመስማት ተለዋጭ ቀጠ

በዚህም መሰረት አንድ ተከሳሽ በክርክሩ ላይ ቀርቦ መልስ ሳይሰጥ ወይም ተገቢውን መከራከሪያ ሳያቀርብ በመቅረቱ በላለበት አንድ ውሳኔ ወይም ትእዛዝ የተሰጠ ሲሆን ውሳኔው ወይም ትእዛዙ መሰጠቱን በተረዲው በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ቀርቦ ትዕዛዙ ወይም ውሳኔው እንዱነሳለት ሉያመለክት እንደሚችል በፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 78 (1) ስር ተመልክቷል።

በተያዘው ጉዲይ ጉዲዩ አመልካች በላለበት እንዱታይ ትዕዛዝ የተሰጠው በ01/09/2005 ዓ.ም ሲሆን አመልካቹ ጉዲዩ በላለበት እንዱታይ የተሰጠበት ትዕዛዝ እንዱነሳለት የቃለ መሀላ አቤቱታ ያዘጋጀውም ሆነ በሬጅስትራር ጽ/ቤት ቀርቦ በተወካዩ አማካይነት የመሀላ ቃል የፈጸመው በ30/09/2005 ዓ.ም መሆኑ የተረጋገጠ እና የስር ፍርድ ቤትም የተቀበለው ጉዲይ ነው። ፍርድ ቤቱ ጥያቄው በቁጥር 78 (1) ድንጋጌ መሰረት በአንድ ወር የጊዜ ገደብ ውስጥ የቀረበ አይደለም ከሚል ድምዲሜ ላይ የደረሰው አመልካች አቤቱታውን ያዘጋጀውም ሆነ በሬጅስትራር ጽ/ቤት ቀርቦ በተወካዩ አማካይነት የመሀላ ቃል የፈጸመው በ30/09/2005 ዓ.ም ቢሆንም አቤቱታውን ለፍርድ ቤቱ (ለችልቱ) ያቀረበው ግን በ19/10/2005 ዓ.ም መሆኑን እና ከአንድ ወር የጊዜ ገደብ በኃላ የቀረበው አቤቱታ ሉስተናገድ የማይገባው መሆኑን በመግለጽ ነው። አመልካች በበኩለ የሚከራከረው በአቤቱታው ላይ በ30/09/2005 ዓ.ም በሬጅስትራር ጽ/ቤት ቀርቦ በተወካዩ አማካይነት መሀላ ከፈጸመ እና ቀኑን ጭምር የሚገልጽ ምልክት ካስደረገበት በኃላ የቃለ መሀላ አቤቱታውን ለችልቱ ያቀረበው በዚያኑ ዕለት መሆኑን እና የችልቱ ዲኛ የቃለ መሀላ አቤቱታውን ከተቀበለ እና ከመሩበት በኃላ በዕለቱ ስራ በዝቶባቸው ስለነበረ በ19/10/2005 ዓ.ም.

ለሆነው ቀጠሮ እንዱቀርቡ ነግረው ያሰናበቷቸው መሆኑን በመግለጽ ነው።የቃለ መሀላ አቤቱታው ከመዝገቡ ጋር ተያይዞ ለችልት እንዱቀርብ በቃለ መሀላ አቤቱታው ላይ በዲኛው በጽሁፍ የተመራበት እና የተፈረመበት መሆኑን እና የተመራበትን ቀን ግን ያልተገለጸበት መሆኑን አመልካች አቅርቦ በአጣሪው ችልት ካያያዘው የቃለመሀላው ቅጂ እና ቀርቦ በተያያዘው ዋናው መዝገብ ውስጥ ከሚገኘው የቃለመሀላው ቅጂ መገንዘብ ተችሎል።በመሰረቱ እያከራከረ ያለው የቃለ መሀላ አቤቱታው ለችልት የቀረበው መቼ ነው? የሚለው የጊዜ ጉዲይ ሲሆን የችልቱ ዲኛ የቃለመሀላ አቤቱታውን ተቀብለው ከመዝገቡ ጋር ተያይዞ እንዱቀርብ የመሩበትን ቀን በመሩበት ጽሁፍ ላይ ካልገለጹ ቃለመሀላው ለችልቱ ዲኛ የቀረበው በ19/10/2005 ዓ.ም መሆኑን ማረጋገጥ የሚቻልበት አግባብ አይኖርም። ይልቁንም አመልካች የቃለመሀላ አቤቱታውን በሬጅስትራር ጽ/ቤት ቀርቦ መሀላ የፈጸመው በ30/09/2005 ዓ.ም መሆኑ የተረጋገጠ እስከሆነ ድረስ አመልካች የቃለመሀላ አቤቱታውን ለችልቱ አቅርቧል ተብል ሉወሰድ የሚገባው ቀን ግንቦት 30 ቀን 2005 ዓ.ም ነው። ጉዲዩ አመልካች በላለበት እንዱታይ ትዕዛዝ የተሰጠው በ01/09/2005 ዓ.ም ሲሆን አመልካቹ ጉዲዩ በላለበት እንዱታይ የተሰጠበት ትዕዛዝ እንዱነሳለት የቃለ መሀላ አቤቱታውን ያዘጋጀውም ሆነ በሬጅስትራር ጽ/ቤት ቀርቦ በተወካዩ አማካይነት የመሀላ ቃል የፈጸመው እና ለችልቱም ያቀረበው በ30/09/2005 ዓ.ም. መሆኑ ከተረጋገጠ ደግሞ አቤቱታው የቀረበው በፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 78 (1) ስር የተመለከተው የአንድ ወር ጊዜ ከማለፈ በፉት በመሆኑ አመልካች አቤቱታውን ያቀረበው የጊዜ ገደቡ ካለፈ በኃላ ነው ልባል የሚችል ሆኖ አልተገኘም።

ሲጠቃለል አቤቱታ የቀረበበት የስር ፍርድ ቤቶች ትዕዛዝ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈጸመበት ሆኖ በመገኘቱ የሚከተለው ውሳኔ ተሰጥቷል።

ውሳኔ

1. በፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በመዝገብ በ01/11/2005 ዓ.ም.

ተሰጥቶ በፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመዝገብ በ21/09/2006 ዓ.ም.

በውሳኔ የጸናው ትዕዛዝ በፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 348 (1) መሰረት ተሽሮአል።

2. አመልካች የቃለ መሀላ አቤቱታውን ያቀረበው በፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 78 (1) ስር የተመለከተው የአንድ ወር ጊዜ ከማለፈ በፉት ነው በማለት ወስነናል።

3. አመልካች በክርክሩ ሉሰማ በተያዘው ቀጠሮ ቀርቦ መከራከሪያውን ያላሰማው ወይም መልስ ያልሰጠው በቂ በሆነ ምክንያት መሆን አለመሆኑን በፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 78 (2) መሰረት መርምሮ ተገቢውን ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ ይሰጥበት ዘንድ ጉዲዩ ለፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት እንዱመለስ በፍትሐብሕር ስነ ስርዓት ሕግ ቁጥር 341 (1) መሰረት ወስነናል።

4. የዚህ ውሳኔ ግልባጭ በውሳኔው መሰረት ተገቢውን መፈጸም ያስችለው ዘንድ ለፈዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት፣እንዱያውቀው ደግሞ ለፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይላክ።

5. የሰበር ክርክሩ ያስከተለውን ወጪና ኪሳራ ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ይቻለ።

6. ውሳኔ ያገኘ ስለሆነ መዝገቡ ተዘግቷል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።