-** ኃብተሚካኤል ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማሕበር - ሥራ አስኪያጅ አቶ ተካልኝ ሁንዳ ቀረቡ; ሆነው ተከራክረዋል።; )ድርጅት ጋር በሰራተኝነት ተቀጥሮ ሲሰራ ተከሳሽ ከሕግ አግባብ ውጭ የሥራ ውለን ያቋረጠው መሆኑን ገልፆ በአሰሪና ሰራተ v. -** አቶ ታመነ ታደሰ ቀረቡ; /ከሳሽ/ አለቃውን አልታዘዘም ማለቱንና መስደቡ የተረጋገጠ በመሆኑ የሥራ ውለ; /ከሳሽን/ ክስ ውድቅ አድርጎታል ።; አለቃውን ሰብዓዊ መብቱን በሚነካ መልኩ ስለሰደበው; ው ለፈፀመው ለዚህ ጥፊት ማስጠንቀቂያ

አመልካች የካቲት 24 ቀን 2007 ዓ.ም በተፃፈ የሰበር አቤቱታ ተጠሪ የቅርብ ኃላፉውን አንድ ሰራተኛ ወደላላ ቦታ ሄድ እንዱሰራ ትዕዛዝ ሲሰጥ ትዕዛዙን ከመቃወም አልፈው የቅርብ አለቃውን አንተ ሀሽሻም በማለት የተሳደበና አምባጓሮ የፈጠረ፤ በዚህ ምክንያት የምርት ሥራው እንዱገታ ያደረገ መሆኑን በማስረጃ ተረጋግጧል ። ይህ የተጠሪ አድራጎት የአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀፅ 27/1/ረ መስፈርት አያሟላም በማለት የልዩ ዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤትና የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰጡት የሕግ ትርጉም መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ስለሆነ በሰበር ታይቶ እንዱታረምልኝ በማለት አመልክቷል ።ተጠሪ በበኩላ ሚያዚያ 6 ቀን 2007 ዓ.ም በተፃፈ መልስ እኔ አለቃዬን አልተሳደብኩም ። ሁከትም አልፈጠርኩም ። ስለዚህ ስንብቱ ህገ ወጥ ነው ተብል የተሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የለበትም በማለት መልስ ሰጥቷል ። አመልካች ሚያዝያ 20 ቀን 2007 ዓ/ም የተፃፈ የመልስ መልስ አቅርቧል።

ከሥር የክርክሩ አመጣጥና በሰበር ግራቀኙ ያቀረቡት የፅሐፍ ክርክር ከላይ የተገለፀው ሲሆን እኛም ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤትና የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰበር ችልት አመልካች የተጠሪን የሥራ ውል ያቋረጠው ከሕግ አግባብ ውጭ ነው በማለት የሰጡት ውሣኔ የሕጉን ድንጋጌዎች መሰረት ያደረገ ነው ወይስ አይደለም ? የሚለውን ጭብጥ በመያዝ ጉዲዩን መርምረናል።

ጉዲዩን እንደመረመርነው ከላይ የተያዘውን ጭብጥ ለመወሰን በመጀመሪያ ተጠሪ ህዲር 25 ቀን 2006 ዓ.ም በሥራ ቦታ ያሳየውን ባህሪይና የፈፀመውን አድራጎት በተመለከተ ፍሬጉዲይ የማጣራትና ማስረጃ የመመዘን ሥልጣን ያላቸው የወረዲው ፍርድ ቤትና የልዩ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት የደረሱበትን የፍሬ ጉዲይና የማስረጃ ምዘና ድምዲሜ መመርመር አስፈላጊ ሆኖ አግኝተነዋል ። ህዲር 25 ቀን 2006 ዓ.ም ተጠሪና ላልች አራት ሰራተኞች ሥራ እየሰሩ እያለ የቅርብ አለቃቸው ከእነሡ መካከል አንድ ሰራተኛ ወደ ላላ የሥራ ክፍል እንዱሄድና ቀሪዎች አራቱ ቀሪውን ሥራ እንዱያከናውኑ ትዕዛዝ የሰጠ መሆኑ በዚህ ጊዜ ተጠሪ የቅርብ አለቃውን የሥራ ትእዛዝ ከመቃወም አልፍ ሀሽሻም ሀሽሽ አጭስህ መጥተህ ትናገረናለህ በማለት የተሳደበ መሆኑ በማስረጃ የተረጋገጠ መሆኑንና የተጠሪ ማስረጃ ይህንን በአመልካች ማስረጃ የተረጋገጠውን ፍሬ ጉዲይ ያላስተባበለ መሆኑን የወረዲው ፍ/ቤት በውሣኔው በግልፅ አስፍሮታል ።

አመልካች ተጠሪን ከስራ ያሰናበተው ተጠሪ የሥራ ትዕዛዝ ባለመቀበለና የቅርብ አለቃውን ክብረ ነክ የሆነ ስድብ በመሳደቡ ምክንያት ነው በማለት የወረዲው ፍርድ ቤት የደረሰበትን የፍሬ ጉዲይ ማጣሪትና የማስረጃ ምዘና መደምደሚያ ሙለ በሙለ ትክክል ነው በማለት የልዩ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት የተቀበለው መሆኑን የዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመዝገብ ሀምላ 10 ቀን 2006 ዓ.ም በሰጠው ውሣኔ በአራተኛው ገፅ የግራቀኙን ክርክርና ማስረጃ ይዘት ከተነተነ በኃላ ‹‹ በአጠቃላይ የመልስ ሰጭ ድርጅት ይግባኝ ባይን ከሥራ ያባረረው እሱ አለቃውን ሰብዓዊ ክብሩን መንካቱን በሚነካ መልኩ ስለሰደበው እንደሆነ ከመዝገቡ ውስጥ የምንረዲው ጉዲይ ነው በማለት በመጨረሻው ፓራግራፍ ካሰፈረው የፍሬ ጉዲይና የማስረጃ ምዘና መደምደሚያ ለመረዲት ይቻላል።

ከዚህ አንፃር ሲታይ ተጠሪ ህዲር 25 ቀን 2006 ዓ.ም በቅርብ አለቃው የተሰጠውን የሥራ ትዕዛዝ ከመቃወም አልፍ የቅርብ አለቃውን አንተ ሀሽሽ አጭሰህ መጥተህ አትናገረን “በማለት የተሣደበ መሆኑን ፍሬጉዲይ ያማጣራትና ማስረጃ የመመዘን ሥልጣን ባላቸው የወረዲው ፍርድ ቤትና የዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልዩነት የላቸውም። የወረዲው ፍርድ ቤትና የዞኑ ከፍተኛ ፍ/ቤት የተለያዩት ይኸ የተጠሪ አድርጎት አመልካች ህዲር 26 ቀን 2006 ዓ.ም ከተጠሪ ጋር ያለውን የሥራ ውል ያለማስጠንቀቂያ በማቋረጥ ለወሰደው እርምጃ በቂና ህጋዊ ምክንያት ነው ወይስ አይደለም ? የሚለው የህግ ጥያቄ በሚመረምሩበትና መዝነው ውሣኔ በሰጠበት ጊዜ እንደሆነ ከውሣኔያቸው ለመረዲት ችለናል ።

ሰራተኛው ከሥራ ውል የተመለከተውን ሥራ ራሱ የመሥራትና የሥራ ውለና ደንቡ መሰረት በአሰሪው የሚሰጠውን ትዕዛዝ የመፈፀም ግዳታ ያለበት መሆኑ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀፅ 13 ንዐስ አንቀፅ 1(1)እና ንዐስ አንፅ 2 ተደንግጓል ።ከዚህ በተጨማሪ አንድ ሰራተኛ እንደጥፊቱ ክብደት በስራው ቦታ አንባጓሮ ወይም ጠብ አጫሪነት ጥፊት በፈፀመ ጊዜ አሰሪው ሰራተኛውን ያለማስጠንቀቂያ ከስራ ሲያሰናብተው የሚችል መሆኑን የአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀፅ 27 ንዐስ አንቀፅ(1)ተደንግጓል። ተጠሪ የቅርብ አለቃው ከተጠሪ ጋር ከሚሰሩት አምስት ሰራተኞች አንድ ሰራተኛ ወደ ላላ ሥራ ክፍል ለማሰማራት የሰጠውን ትዕዛዝ የተቃወመና በአዋጅ አንቀፅ 13 ንዐስ አንቀጽ 2 አሰሪው በሥራ ውለና ደንቡ መሰረት የሰጠውን የሥራ ትዕዛዝ የመፈፀም ግዳታውን ያልተወጣ መሆኑን ና አሰሪው ላልች ሰራተኞች የሥራ ትዕዛዝና ስምሪት የመስጠት መብት በመጋፊት የቅርብ አለቃውን “አንተ ሀሽሻም ሀሽሽ አጭሰህ መጥተህ አትናገረን “በማለት የተሳደበ መሆኑ ተረጋግጧል።

አመልካች የቅርብ አለቃው ላይ የስድብና ማዋረድ ተግባር የፈፀመው በወንጀል ሕግ ማንም ሰው እንዲይዘውና እንዲይጠቀም ክልከላ የተደረገበትን ሀሽሽ አጭሰህ መጥተህ ነው የምትናገረን በማለት እንደሆነ ተረጋግጧል ። ተጠሪ በቅርብ አለቃው ላይ የፈፀመው የስድብና ማዋረድ ተግባር፣በህግ የተከለከለ ተግባር ፈጽመሀል በማለት ብቻ ሳይሆን ህብረተሰቡም የሚያወግዘውንና የሚጠየፈውን ተግባር የቅርብ አለቃው ፈጽሞ መጥቶ ሰራተኞችን እንደሚበጠብጥ አድርጎ ላልች ሰራተኞች እየሰሙ በመግለፅ እንደሆነና ይህም የተጠሪ አድርጎትና ተግባር የአሰሪው ወኪል የሆነውን የቅርብ አለቃውን ሰብዓዊ ክብር በሚነካ ሁኔታ ተጠሪ የስድብና ማዋረድ ተግባር የፈፀመና በዚህ ምክንያት የተጠሪ የቅርብ አለቃ ስሜት ውስጥ እንደገባና ለጠብና ለድብድብ እንዱነሳሳ ለማድረግ አስቦና መርጦ የተናገረው መሆኑን ከግራቀኙ ክርክርና ከሥር ፍርድ ቤት ውሳኔ ለመረዲት ይችላል ።