-** - ፀሀይ ኢንሹራንስ አ/ማ ነ/ፈ ቀሮሚሳ ፍላ - ቀረቡ።; ሐምል 10 ቀን 2010 ዓ.ም በተፃፈ አቤቱታ የፍደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ/ ሚያዛያ 17 ቀን 2010 ዓ/ም በዋለው ችልት የሰጠው ትእዙዛ እና የፍደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ v. -** - የኢትዮጵያ መድን ድርጅት - የቀረበ የለም ።; ህንጻ ላይ የወደቀ ፍራሽ የደንበኛዬ መኪና ላይ ወድቆ በመኪናው ላይ ጉዲት አድርሷል በሚል ሲሆን የውል ወይም ከውል ወጪ የሚል ነገር ሉነሳ አይችልም። በውል ምክንያት ነው ክስ የሚቀ

የአሁን አመልካችም ይህን ውሳኔ በመቃወም ቀርቧል። መዛገቡም ተመርምሮ የስር ፍ/ቤት ጉዲት የደረሰበት መኪና ባለቤት ለጉዲቱ መንስኤ ከሆነው የህንጻው ባለቤት ጋር የኪራይ ውል ግንኙነት ያለው መሆኑ ከተረጋገጠ በፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 2088(2) ከውል የመነጨ ክስ የማቅረብ መብት ያለው በመሆኑ የአሁን አመልካች በዘህ መብት በመዲረግ ከግራ ቀኙ የኪራይ ውል ስምምነት አድማስ እና ተፈጻሚነት ካላቸው ህጎች አንጻር ክርክሩ ሉመራ ይገባ ነበር ወይስ አልነበረም? ከዘህ አንጻር አመልካች ደንበኛው ባለው ከውል የመነጨ ግዳታ ክስ የማቅረብ መብት ሉዲረግ ይገባል ወይስ አይገባም ከሚለው ነጥብ አንጻር ለመመርመር ሲባል ቀርቧል። መልስና የመልስ መልስም ተሰጥቶበታል። ተጠሪ ጥቅምት 14 ቀን 2011 ዓ/ም በተጻፈ መልስ የስር ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት እንዲልተፈጸመበት በማንሳት ይጽናልኝ ሲል ተከራክሯል። አመልካችም ህዲር 13 ቀን 2011 ዓ/ም በተጻፈ የመልስ መልስ አቤቱታቸውን በማጠናከር ተከራክረዋል።

የጉዲዩ አመጣጥ ከላይ የተመለከተውን ሲሆን፣ እኛም የቀረበውን አቤቱታ፣ መልስ እና የመልስ መልሱን እንዱሁም የስር ፍርድ ቤት ውሣኔዎችን እና ከጉዲዩ ጋር አግባብነት ያላቸውን የሕግ ድንጋጌዎችን መሰረት በማድረግ በጉዲዩ ላይ የተሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት መኖር አለመኖሩን መርምረናል። እንደመረመርነውም በስር ፍ/ቤት በተደረገው ክርክር የአሁን አመልካች ደንበኛ የሆነው በአሁን ተጠሪ ህንጻ ላይ ተከራይቶ የነበረ መሆኑ፣ የአሁን አመልካች ደንበኛ መኪና ቆማ ባለችበት ከተጠሪ ህንጻ ላይ የወደቀው የህንጻው ፍርስራሽ ወድቆባት ጉዲት ያደረሰበት መሆኑ አላከራከረም። የስር ፍ/ቤቶች በአሁን አመልካች ደንበኛ እና በተጠሪ መሀከል የቤት ኪራይ ውል ያለ በመሆኑ በፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 2088(2) ድንጋጌ መሰረት የአመልካች ደንበኛ ተጠሪን ሉጠይቀው የሚችለው በመሀላቸው ባለው የገቡት የውል ግዳታ መሰረት በመሆኑና የአሁን አመልካችም በደንበኛው ተዲርጎ ክስ ማቅረብ የሚችለው ደንበኛው ባለው መብት ልክ በመሆኑ አመልካች በተጠሪ ላይ ያቀረበው ከውል ውጪ ኃላፉነት ተቀባይነት የለም በሚል ክሱን ውድቅ አድርገውታል። የፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 2088(1) ጉዲቱን ካደረሰው አደገኛ ኢንደስትሪ፣ ወይም እንስሳ፣ ወይም ሕንጻ ወይም ላላ ነገር ግንኙነት ያለውና በሕግ በኩልም ለነዘሁም ሃላፉ ከተባለው ሰው ጋራ ተዋውያለሁ የሚለው ሰው አሥጊ የሆኑ ነገሮቸን በመፍጠር ወይም በእንስሳዎች ወይም በሕንጻዎች ወይም በልላ ነገሮች ለሚደርሱ ጉዲቶች የኃላፉነትን ደንቦች በመጥቀስ ከኃላፉነት ለመዲን እንደማይቻል ይደነግጋል። በዘህ ጉዲይ ህንጻን በተመለከተ ከሚደርስ ጉዲት ጋር በተገናኘ ጉዲቱን ያደረሰው ህንጻ ኃላፉ ከሆነው ሰው ጋር የውል ግንኙነት ባለው ሰው ምክንያት ለሚደርሱ ጉዲቶች ይሄው ሰው ከኃላፉነት መዲን እንደማይችል የሚደነግግ ሲሆን በዘህ ጊዚ ጉዲቱን ያደረሰው ሰው ኃላፉነት የሚመራው በፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 2088(2) በሚደነግገው መሰረት በመሀላቸው ባለው ውል መሰረት እንደሆነ የሚደነግግ ነው። የፍ/ብ/ህግ ቁጥር 2077(2) ድንጋጌም ይህንኑ የሚያስገነዛብ ነው። በመሆኑም የፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 2088 ድንጋጌ የሚያመለክተው ከህንጻ ባለቤት ወይም ኃላፉ ከሆነው ሰው ጋር ውል ባደረገው ሰው ምክንያት የሚመጣ የጉዲት ሃላፉነት የሚመራው ባደረገው ውል መሰረት መሆኑን እንጂ ስለ ህንጻው ባለቤት ወይም ኃላፉ የሆነው ሰው የሚያወራ አይደለም። በፍ/ብ/ህግ ቁጥር 2077(1) ያንድ ሕንጻ ባለሀብት ወይም ባለይዜታ ሕንጻው ሉያደርስ ይችላል ተብል ያልታሰበ ድንገተኛ ነገር ቢያደርስም፣ ይህ ሕንጻ በሚያደርሰው ጉዲት ኃላፉ እንደሆነ ደንግጎ ይገኛል። በዘህ ጉዲይ የአሁን ተጠሪ ጉዲት ያደረሰው ሕንጻ ባለቤት መሆኑን እና ከህንጻው ላይ የወደቀው ፍርስራሽ በአመልካች ደንበኛ መኪና ላይ ጉዲት ያደረሰ መሆኑን አያስተባብልም። እንዱሁም የጉዲቱን መጠን በተመለከተ አመልካች የጠየቀው የመኪናዋ ማስጠገኛ ዋጋ በጨረታ የተደረገ ጥገና ባለመሆኑ ይጎዲኛል ከማለት ውጪ፣ ጉዲት የደረሰባት መኪና የተጠገነችው ከጨረታ ወጪ ስለመሆኑና ከተጠየቀው የማስጠገኛ ዋጋ አነስተኛ ዋጋ የቀረበ ስለመሆኑም ያቀረበው ክርክርና ማስረጃ የለም። በፍ/ብ/ህግ አንቀጽ 2077(1) ድንጋጌ መሰረት የአሁን ተጠሪ ሕንጻው ለሚያደርሰው ጉዲት ከውል ወጪ ኃላፉነት ያለበት ሲሆን የአሁን አመልካችም ከደንበኛው ጋር ካለው የኢንሹራንስ ውልና ከንግድ ህጉ አንቀጽ 683 ድንጋጌ የመነጨ ተተክቶ የአሁን ተጠሪን ለመጠየቅ መብት አለው። ይህ ሆኖ እያለ የስር ፍ/ቤቶች የፍሬ ነገር ክርክሩን ካለመገንዖብ ከህጉ ድንጋጌ ትርጉም ውጪ የሰጡት ውሳኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ሆኖ ተገኝቷል።

ውሳኔ

1. የፍደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ/ ሚያዛያ 17 ቀን 2010 ዓ/ም በዋለው ችልት የሰጠው ትእዙዛ እና የፍደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት በመ/ ጥቅምት 8 ቀን 2011 ዓ/ም በዋለው ችልት የሰጠው ውሳኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህግ ቁጥር 348(1) መሰረት ተሽሯል።

2. የአሁን ተጠሪ ከህንጻው ላይ የወደቀው ፍርስራሽ በአሁን አመልካች ደንበኛ መኪና ላይ ላደረሰው ጉዲት ከውል ውጪ ኃላፉነት አለበት። የተጠሪ ህንጻ ላደረሰው ጉዲት የአሁን አመልካች በደንበኛው ተተክቶ የጉዲት ካሳ መጠየቅ ይችላል። የተጠሪ ህንጻ በአመልካች ድንገተኛ መኪና ላይ ላደረሰው ጉዲት ለመኪና ማስጠገኛ የወጣውን ወጪ .19 ተጠሪ ለአሁን አመልካች ይክፈለው። ተጠሪ አመልካች እንዱከፍለው ከጠየቀበትና ሉከፍለው ፍቃደኛ ካልሆነበት ከ16/6/2007 ዓ/ም ጀምሮ ከ9 % ወለድ ጋር ክፍያውን እስኪፈጽም ድረስ ታስቦ እንዱከፍለው ብለናል።

3. በዘህ መዛገብ ክርክር ወጪና ኪሣራ ግራ ቀኙ የየራሣቸውን ይቻለ።

4. የዘህ ውሳኔ ትክክለኛ ግልባጭ ለስር ፍ/ቤት ይድረሳቸው ብለናል።

5. መዛገቡ ተዖግቶ ወደ መ/ቤት ተመልሷል።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።