-** የደ/ብ/ብ/ክ/መንግስት ብልጽግና ፓርቲ (ብልጽግና ፓርቲ)፡- ጠበቃ ካላብ ተስፊዬ ቀረቡ; በቀን 06/10/2014 ዓ.ም በተጻፈ አቤቱታ የፍደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት v. ዎች፡-** 1ኛ. የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ፡- ተወካይ ወንጌል አባተ ቀረቡ 2ኛ. የቁጫ ህዝብ ዱሞክራሲያዊ ፓርቲ (ቁህዳፓ)፡- ጠበቃ ጳውልስ ቀረቡ; ዕጮዎች) በምክር ቤቱ ተገኝተው የክልላቸው ህዝብ ህጋዊ ወኪል ሆነው እንዱያገለግለ

የአሁን አመልካች በዚህ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለከፍተኛው ፍ/ቤት በቀን 13/04/2014 ዓ.ም ባቀረበው ይግባኝ ቦርደ የምርጫ አዋጁን እና አዋጁን ለማስፈፀም የወጡ ደንብና መመሪያዎችን ሳይከተል በቁጫ ምርጫ ክልል የአንድ ዕጩ ፍቶ በምርጫ ወረቀት ላይ ባለማስቀመጡ የምርጫ ሥርዓት ግድፈት ፈጽሟል ተብል ቅሬታ ለፋ/ጠ/ፍ/ቤት ቀርቦ በመ/ በቀን 21/12/2013 ዓ.ም በተሰጠ ውሳኔ የምርጫ ክልለ ውጤት እንዱሰረዝና ድጋሚ ምርጫ እንዱደረግ ተወስኗል። በውሳኔው መሰረት 1ኛ ተጠሪ በቁጫ ምርጫ ክልል መስከረም 20/2014 ዓ.ም ድጋሚ ምርጫ ለማድረግ ቀጠሮ ይዞ ምርጫውን ለማስፈጸም ዝግጅት ተጀምሮ የነበረ ቢሆንም በላልች ምርጫ ክልልች ምርጫ ተደርጎ በቁጫ ምርጫ ክልል ምርጫ ሳያደርግ ቀርቷል። 1ኛ ተጠሪ ጥቅምት 26/2014 ዓ.ም በሰጠው አስተዲደራዊ ውሳኔ የፋ/ጠ/ፍ/ቤት በቂ በሆኑ ህጋዊ ምክንያቶች ተሰርዟል ያለው ውሳኔ እያለ በተሰረዘው ውጤት ምርጫውን አሸንፈው የነበሩ የፓርቲ እጩዎች ህዝብን ወክለው ምክር ቤት ይግቡ በማለት የፍ/ቤቱን ውሳኔ የሚቃረን አስተዲደራዊ ውሳኔ ሰጥቷል። የ1ኛ ተጠሪ ውሳኔ የህግ የበላይነትና የፍ/ቤቶችን የዲኝነት ስልጣን ያላከበረ ነው። ማንኛውም ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ በህግ አግባብ እስካልተለወጠ ድረስ የጸና ነው የሚለውን መርህ ያልተከተለ ከመሆኑ በተጨማሪ የህዝብ ለአላዊነትን ያላከበረ ነው። ቦርደ የፍ/ቤቱን ውሳኔ ለማስፈጸም አለመቻለን የገለጸበት ምክንያት በጠቅላይ ፍ/ቤት ውሳኔ ረቺ የነበረው ኢዜማ ፓርቲ ሁለት እጩዎች ራሳቸውን ከምርጫ በማግለላቸው እና አንድ እጩ ፓርቲውን ወክለው እንዲይወዲደሩ የወረዲ ጽ/ቤት ያገዲቸው መሆኑን ተከትል ነው። ምንም እንኳ የምርጫ ውጤት እንዱሰረዝ ጥያቄ ያቀረበው ፓርቲ ኢዜማ ቢሆንም የተፈጠረው ስህተት በምርጫ ክልለ የሚወዲደሩ ተፍካካሪ ፓርቲዎችን በቀጥታ የሚመለከት በመሆኑ ኢዜማ ራሱን ከውድድሩ ማግለለ ምርጫ ቦርድ በፍ/ቤት ውሳኔ መሰረት ከመፈጸም አያግደውም። በመሆኑም ምርጫው ተሰርዞ ዲግም ምርጫ እንዱደረግ የጠቅላይ ፍ/ቤት የሰጠውን ውሳኔ በመሻር 1ኛ ተጠሪ (ቦርደ) የሰጠው አስተዲደራዊ ውሳኔ ቀሪ እንዱሆን ይወሰንልኝ በማለት ዲኝነት ጠይቋል።

1ኛ ተጠሪ በ20/04/2014 ዓ.ም በሰጠው መልስ ባቀረበው የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ በምርጫ ቦርድ የፖለቲካ ፓርቲ ተብል የተመዘገበው ብልጽግና ፓርቲ እንጂ የደ/ብ/ብ/ሕ/ክልል ብልጽግና ፓርቲ ባለመሆኑ ክስ የማቅረብ መብት ያለው ዋናው ብልጽግና ፓርቲ ነው እንጂ ይግባኝ ባይ አይደለም፤ በዋናው ጉዲይ በፋ/ጠ/ፍ/ቤት ተከራካሪ የነበረው ኢዜማ እንጂ ይ/ባይ ባለመሆኑ የፍርደ ተጠቃሚ ያልተደረገው ይ/ባይ ለላላ አካል የተሰጠውን ውሳኔ መነሻ በማድረግ ተጠቃሚ የሚሆንበት አግባብ ባለመኖሩ ቅሬታ ለማስቀረብ የሚያስችል መብት የለውም፤ የቦርደ የመጨረሻ አስተዲደራዊ ውሳኔ የምርጫ ውጤትን የሚመለከት ሲሆን የምርጫ ውጤትን በተመለከተ የሚቀርብን ክርክር አይቶ ለመወሰን የሚያስችል ስልጣን ያለው የፋ/ጠ/ፍ/ቤት ነው እንጂ የፍደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ባለመሆኑ ፍርድ ቤቱ ጉዲዩን ለማየት የሚያስችል የስረ ነገር ስልጣን የለውም፤ የምርጫ ውጤትን በተመለከተ ቦርደ በሰጠው የመጨረሻ አስተዲደራዊ ውሳኔ ላይ ለፋደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት የሚቀርብ ይግባኝ ውሳኔ በተሰጠ 10 ቀን ውስጥ መቅረብ ያለበት በመሆኑ ይግባኝ ባይ ያቀረበው ይግባኝ በይርጋ ቀሪ ሆኗል በማለት ተከራክረዋል።

የአሁን 2ኛ ተጠሪ ወደ ክርክሩ ጣልቃ ገብቶ በ28/08/2014 ዓ.ም በተጻፈ አቤቱታ ድጋሚ ምርጫ ይደረግ ተብል በፋደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት፣ ኢዜማ እና ምርጫ ቦርድ ተከራካሪ ሆነው ውሳኔ የተሰጠ በመሆኑ አስቀድሞ በፍርድ ባለቀ ጉዲይ ላይ በድጋሚ ክስ ላቀርብ አይገባም የሚል እና ላልች በ1ኛ ተጠሪ የቀረቡ የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያዎችን እንዱሁም በፍሬ ነገሩ ዝርዝር መከራከሪያውን አቅርቧል።

ክርክሩ በዚህ መልኩ የቀረበለት የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ጉዲዩን ለማየት የዲኝነት ስልጣን ያለው መሆን አለመሆኑን መርምሮ ውሳኔ ሰጥቷል። በሰጠው ውሳኔ በአዋጅ ቁጥር 1162/2011 አንቀጽ 10(1)(ሀ) መሰረት ድጋሚ ምርጫ እንዱደረግ ውሳኔ መስጠት የሚችለው የፍደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት መሆኑ ተመልክቷል። በዚህ መሰረት ቦርደ የሰጠው አስተዲደራዊ ውሳኔ ተገቢ ባለመሆኑ ድጋሚ ምርጫ ይደረግ ወይም ቦርደ ድጋሚ ምርጫ አላደርግም ማለቱ ተገቢ ነው የሚለው ክርክር ታይቶ ውሳኔ ላሰጥበት የሚገባው በፋደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት እንጂ በፋደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት አይደለም። አስቀድሞም የምርጫ ክልለን በተመለከተ ድጋሚ ምርጫ ይደረግ የሚል ውሳኔ የሰጠው የፋ/ጠ/ፍ/ቤት ሆኖ እያለ በዛው ምርጫ ክልል ላይ የተነሳውን ተመሳሳይ ጥያቄ የከፍተኛው ፍርድ ቤት አይቶ ለመወሰን የሚያስችል ስልጣን ያልተሰጠው በመሆኑ ፍርድ ቤቱ ጉዲዩን ለማየት የሚያስችል የስረ ነገር ዲኝነት ስልጣን የለውም በማለት በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 244(2) እና 245(2) መሰረት በአብላጫ ድምጽ ውሳኔ ሰጥቷል።

የሰበር አቤቱታው የቀረበው በዚህ ነው። አመልካች በ06/10/2014 ዓ/ም ባቀረበው ማመልከቻ በአዋጅ ቁጥር 1133/2011 አንቀጽ 17(1) መሰረት ቦርደ በሚሰጠው የመጨረሻ አስተዲደራዊ ውሳኔዎች ላይ በፋደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በይግባኝ እንደሚታይ በግልጽ ተደንግጓል። ከዚሁ ድንጋጌ ጋር በተጣጣመ መልኩ በፋዳራል የአስተዲደር ሥነ ሥርዓት አዋጅ 1183/2012 አንቀጽ 49(1) መሰረት የአስተዲደር ውሳኔ እንዱከለስ አቤቱታ የሚቀርበው ለፋደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ሆኖ ፍ/ቤቱም የመጨረሻ ውሳኔ እንደሚሰጥ በግልጽ ተደንግጓል። አመልካች በስር ፍ/ቤት ያቀረብነው ይግባኝ የቁጫ ምርጫ ክልልን አስመልክቶ የፋ/ጠ/ፍ/ቤት በመ/ የሰጠውን ውሳኔ የኢትዮጵያ ብሓራዊ ምርጫ ቦርድ በአስተዲደራዊ ውሳኔ በመሻሩ ይኸው ውሳኔ እንዱከለስ የቀረበ ይግባኝ ነው። በመሆኑም በይግባኙ የተጠየቀው ዲኝነት 1ኛ ተጠሪ የፍርድ ቤቱን ውሳኔ በራሱ በመሻር የሰጠው አስተዲደራዊ ውሳኔ ይከለስ የሚል በመሆኑ ላሰጥ የሚችለው ውሳኔ ከተጠየቀው ዲኝነት አንጻር ብቻ በመሆኑ የስር ፍ/ቤት በውሳኔው እንደገለጸው ምርጫው ዲግመኛ ይደረግ ወይም አይደረግ ብል ውሳኔ ላሰጥበት የሚያስችለው የህግ አግባብ የለም። አመልካች እንደ ስር ፍ/ቤት አገላለጽ የአፈጻጸም ወይም ያንን መሰል ዲኝነት ፈጽሞ አልተጠየቀም። በመሆኑም የስር ፍ/ቤት በዚህ ረገድ የደረሰበት መደምደሚያ ተቀባይነት የላለው ነው። አመልካች ለስር ፍ/ቤት ካቀረበው ጉዲይ አንፃር አዋጅ ቁጥር 1162/2011 አንቀጽ 10 ተገቢነት የላለው እና ይኸው ድንጋጌም ከአዋጁ አንቀጽ 155(1-4) እና አዋጅ ቁጥር 1133/2011 አንቀጽ 17(1) ጋር ተዲምሮ መተርጎም ያለበት ነው። የምርጫ ሂደትና ውጤትን አስመልክቶ የነበሩ ቅሬታዎች በጠቅላይ ፍ/ቤት ታይተው ውሳኔ ተሰጥቶባቸዋል፤ለይግባኝ መንስኤ የሆነው የምርጫ ውጤት ተገልጾ በሂደቱ ላይ ቅሬታ ቀርቦ፣ ምርጫው በፍ/ቤት ከተሰረዘ በኋላ በተሰጠ አስተዲደራዊ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ነው። ስለሆነም የስር ፍርድ ቤት ስልጣን የለኝም በማለት የሰጠው ውሳኔ የህግ ስህተት የተፈፀመበት በመሆኑ ይሻርልን በማለት ቅሬታውን አቅርቧል።

ቅሬታው በሰበር አጣሪ ችልት ተመርምሮ አመልካች ለፋደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ያቀረበው አቤቱታ የፍደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ድጋሚ ምርጫ እንዱካሄድ ወስኖ እያለ 1ኛ ተጠሪ ይህን ውሳኔ ወደ ጎን በማድረግ ቀደም ሲል በፍ/ቤት በተሻረው ምርጫ ያሸነፈት እጩዎች ወደ ምክር ቤት እንዱገቡ አስተዲደራዊ በሆነ መልኩ ወስኗል የሚል ሆኖ እያለ አቤቱታው የቀረበለት ፍ/ቤት ጉዲዩን የማየት የስረ ነገር ስልጣን የለኝም በሚል የአመልካችን አቤቱታ ውድቅ ያደረገበት አግባብ ከምርጫ ቦርድ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 1133 አንቀጽ 17(1) እና ከፋደራል ፍ/ቤቶች ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 1234/2013 አንቀጽ 13(2) አኳያ ለመመርመር ሲባል ጉዲዩ ለዚህ ሰበር ችልት እንዱቀርብ እና ተጠሪዎች መልስ እንዱሰጡበት ተደርጓል።

1ኛ ተጠሪ በቀን 17/10/2014 ዓ.ም ባቀረበው መልስ በድምጽ መስጫ ወረቀት ላይ የኢዜማ አንድ እጩ ካለመውጣቷ ውጭ ነጻና ፍትሀዊ በነበረው ምርጫ ተሳትፈው በተወካዮቻቸው አማካኝነት በመንግስት አስተዲደር የመሳተፍ መብታቸውን ያረጋገጡ ዜጎችን መብት ለመጠበቅ ተገቢ ነው የሚለውን መፍትሓ ተጠሪ ሰጠ እንጂ የሻረው ምንም አይነት የፍ/ቤት ውሳኔ የለም። የፋ/ጠ/ፍ/ቤት የሰጠውን ውሳኔ የሻረ አስተዲደራዊ ውሳኔ በ1ኛ ተጠሪ ባልተሰጠበት ሁኔታና የተሰጠ ውሳኔ ስለመኖሩም ማረጋገጫ ሳይቀርብ የፍ/ቤትን ውሳኔ የሻረ አስተዲደራዊ ውሳኔ በ1ኛ ተጠሪ ተሰጥቷል በሚልና ላልችም ተያያዥ ምክንያቶች በማንሳት በአመልካች በስር ፍርድ ቤት የቀረበውን ክርክር ተመልክቶ ፍርድ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ የምርጫ ሂደትና ውጤት ብልም ድጋሚ ምርጫ ማድረግ አለማድረግን የሚመለከት እንደመሆኑ ከፍተኛው ፍርድ ቤት ስልጣኑ የእኔ ሳይሆን የፋ/ጠ/ፍ/ቤት ነው በማለት የአመልካችን አቤቱታ ውድቅ ማድረጉ ምንም አይነት የህግ ስህተት የለውም። በመሆኑም ወደ ፍሬ ጉዲዩ ቢገባ የሚሰጠው ውሳኔ በውጤት ደረጃ የምርጫ ሂደትንና ውጤትን ብልም ድጋሚ ምርጫ ማድረግን የሚመለከት እንደሆነ ፍርድ ቤቱ አረጋግጦ ጉዲዩን የማየት የስረ ነገር ስልጣን የለኝም በሚል በአመልካች ከህግ አግባብ ውጭ የቀረበውን ይግባኝ የፍደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ውድቅ በማድረግ የሰጠው ውሳኔ የሚነቀፍበት ምክንያት ባለመኖሩ የአመልካች አቤቱታ ውድቅ ተደርጎ ውሳኔው እንዱጸና በማለት ተከራክሯል። 2ኛ ተጠሪ በበኩለ በቀን 17/10/2014 ዓ.ም ባቀረበው መልስ የከፍተኛው ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ ጉድለት ስለላለበት ውሳኔው እንዱጸና በማለት ጠይቋል።