-** ወ/ሮ ላዋይ መሃሪ - አልቀረቡም; በሽያጭ ዉለ የተቀበለት ነዉ ያለትን ብር 112,500.00 እና በይዞታዉ ላይ ያፈሩት ንብረት ግምት ነዉ ያለትን; እንዱከፍለ እንዱወሰንላቸዉ ዲኝነት ጠይቀዋል።; የተቀበለትን ገንዘብ ለማስከፈል ያቀ v. -** አቶ ባወቀ አምባዉ - አልቀረቡም መዝገቡ ለዛሬ የተቀጠረዉ መርምሮ ተገቢዉን ትእዛዝ ለመስጠት በመሆኑ ተመርምሮ ተከታዩ ዉሳኔ ተሰጥቷል። ### ዉሳኔ; ክስ የመሰረቱት አስቀድሞ በመ/ ላይ ክርክር ተደርጎ ዉሳኔ የተሰጠበትን ቤትና አት

ይህ ሰበር ሰሚ ችልት ጉዲዩን በኢፋዱሪ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 80(1/ሀ) ፣ በፋዳራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ ቁጥር 1234/2013 አንቀጽ 4(1/ሀ፣ለ እና ሸ)፣ 2/5 እና አንቀጽ 10(1/ሐ እና መ) እንዱሁም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 320 ስር ከተደነገጉት መመዘኛዎች አንጻር መርምሯል።በኢፋዱሪ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 80(3/ሀ) እና በፋዳራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ ቁጥር 1234/2013 አንቀጽ 2(4/ሀ፣ለ እና ሸ)፣10(1/ሐ እና መ) መሰረት በክልል ጉዲይ ላይ በተሰጠ ዉሳኔ ላይ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል በሚል ለፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የሰበር አቤቱታ ላቀርብ የሚችለዉ በዚሁ አዋጅ አንቀጽ 2/5 ስር እንደተመለከተዉ በጉዲዩ ላይ የመጨረሻ ዉሳኔ ከተሰጠበት ብቻ ነዉ።

በኢፋዱሪ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 80(3/ለ) ስር እንደተመለከተዉ በክልል ጉዲዮች ላይ በክልለ ፍርድ ቤቶች በተሰጠ የመጨረሻ ዉሳኔ ላይ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል በሚል የሚቀርብ አቤቱታ የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ተቀብል በሰበር ችልት የማየትና የማረም ሥልጣን ተሰጥቶታል።

በተጨማሪም የመጨረሻ ዉሳኔ ምንነት የበለጠ ለመገንዘብ በፍትሐ ብሓር ሥነ ሥርዓት ሕጉ ቁጥር 320 ስር የተዘረጋዉን ሥነ ሥርዓታዊ ደንቦች መመልከት ያስፈልጋል።ይህ ደንብ እንደአግባብነቱ በፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በወጣዉ የሰበር ሥነ ሥርዓት መመሪያ ቁጥር 17/2015 አንቀጽ 20/1 መሰረት ለሰበር ክርክርም ተፈጻሚነት አለዉ።በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 320/1 መሰረት ይግባኝ ወይም የሰበር አቤቱታ ማቅረብ የሚቻለዉ በመጨረሻዉ ዉሳኔ ላይ ሲሆን አንድ ዉሳኔ የመጨረሻ ዉሳኔ ነዉ የሚባለዉ ደግሞ በዚሁ ሕግ በቁጥር 320(3 እና 4) ጣምራ ንባብ መሰረት ማንም ሰዉ እንዱታሰር ወይም በማረፉያ ቤት ተይዞ እንዱቆይ የተሰጠ ትእዛዝ ካልሆነ በስተቀር እንዱሁም ከሥረ ነገሩ ፍርድ በፉት አንድ ተከራካሪ ወገን በእጁ ያለዉን ንብረት ለላላዉ ወገን እንዱያዘዉር የተሰጠ ዉሳኔ ካልሆነ በስተቀር በሥረ ነገሩ ላይ የመጨረሻ ፍርድ ከመሰጠቱ በፉት ጊዜያዊ አገልግልት ባለዉ ትዕዛዝ ላይም ሆነ በሥረ ነገሩ ላይ የመጨረሻ ፍርድ ከመሰጠቱ በፉት በመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያነት በሚቀርብ መከራከሪያ ላይ በሚሰጥ ዉሳኔ ላይ ብቻ ይግባኝ ማቅረብ አይቻልም።

በያዝነዉ ጉዲይ የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት የስር የዞኑ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠዉን ዉሳኔ በከፉል በማጽናት በከፉል ደግሞ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 341/1 መሰረት ለስር ከፍተኛ ፍርድ ቤት መልሷል።በዚህ መልኩ ከተሰጠዉ ዉሳኔ የጸናዉ ክፍል ለአመልካች የሚጠቅም በመሆኑ ለክልለ ሰበር ሰሚ ችልት አመልካች የሰበር አቤቱታ የሚያቀርቡበት ስርዓት የለም።አመልካች ለክልለ ሰበር ሰሚ ችልት የሰበር አቤቱታ ሉያቀርቡ የሚችለት የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 341/1 መሰረት በሰጠዉ ዉሳኔ ላይ ሲሆን በዚህ መልኩ ያቀረቡትን የሰበር አቤቱታ የክልለ ሰበር ሰሚ ችልት ገና የመጨረሻ ዉሳኔ ባልተሰጠበት ጉዲይ ላይ የቀረበ የሰበር አቤቱታ ነዉ በማለት ሰርዞታል።ለዚህ ሰበር ሰሚ ችልት አመልካች የሰበር አቤቱታ ያቀረቡትም የክልለ ሰበር ሰሚ ችልት በዚህ መልኩ በሰጠዉ ትእዛዝ ላይ ጭምር ነዉ።

የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልትም ሆነ ሰበር ሰሚ ችልት የሰጡት ዉሳኔ እና ትእዛዝ አመልካች ክስ የቀረበበትን ገንዘብ ለተጠሪ ሉከፍለ ይገባል በማለት የመጨረሻ ዉሳኔ የሰጡበት አይደለም። ዉሳኔዉ ከዉጤት አንጻር ሲታይ አመልካች ያቀረቡት የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ዉድቅ ተደርጎ የተወሰነበት ነዉ። ጉዲዩ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 341/1 መሰረት ከተመለሰ በኋላ የመጨረሻ ዉሳኔ ሲያገኝ አመልካች በመጨረሻዉ ዉሳኔ ካልተስማሙ አቅርበዉ የነበረዉ የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ዉድቅ መደረጉን በተመለከተ ጭምር በሥነ ሥርዓት ሕጉ እና አግባብ ባለዉ ላላ ሕግ መሰረት ይግባኝና የሰበር አቤቱታ ማቅረብ የሚችለበት መብት አላቸዉ። በተገለጸዉ መሰረት በጉዲዩ ላይ በክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልትም ሆነ በይግባኝ ሰሚዉ ችልት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 80(3/ለ) ፣ በአዋጅ ቁጥር 1234/2013 አንቀጽ 2/5 እንዱሁም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 320/3 ስር በተደነገገዉ መሰረት የመጨረሻ ዉሳኔ ስላልተሰጠ በዚህ ሰበር ሰሚ ችልት ታይቶ ሉመረመር የሚችል የመጨረሻ ዉሳኔ የለም። በመሆኑም የአመልካች የሰበር አቤቱታ በሰበር ችልቱ ለመታየት ብቁ ስላልሆነ ተጠሪን መጥራት ሳያስፈልግ ተሰርዟል። በዚህ መዝገብ ላይ የተሰጠዉ የዔግድ ትአዛዝ ተነስቷል።ይጻፍ።መዝገቡ ተዘግቷል፤ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

ፍ/ደ የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት