-** ወ/ሮ ምህረት መኮንን - የቀረበ የለም; ሀምላ 26 ቀን 2015 ዓ.ም የተጻፈ የሰበር አቤቱታ ስላቀረቡ ነው።; የሰበር አቤቱታ ይዘት በአጭ v. -** 1. ወ/ሮ ትርሲት መኮንን - ጠበቃ ዘላለም አበበ - ቀረበ 2. አቶ ታላቅ ሰው መንገሻ - ከጠበቃ ሀብተማሪያም ፀጋዬ ጋር - ቀረቡ; ቀጠሮ ተሰብሮ ይታይልኝ በማለት መጋቢት 3 ቀን 2016 ዓ.ም በመጠየቃቸው ቀጠሮ ተሰብሮ ለዛሬ እ

የጉዲዩ አመጣጥና የክርከሩ ይዘት በአጭሩ ከላይ የተመለከተው ሲሆን ይህ ችልትም አቤቱታ የቀረበበት ውሳኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈፀመበት መሆን ያለመሆኑን ለክርክሩ ከተያዘው ጭብጥ እና ከተገቢው ህግ ጋር አገናዝበን መርምረናል።

እንደመረመርነው በመሰረቱ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህግ ቁጥር 441 ላይ ለፍርድ አፈጻጸም ሲባል ንብረት በሀራጅ እንዱሸጥ ሲታዘዝ በሀራጅ የተሸጠው ንብረት ዋጋ በሙለ የሚከፈለው ገዢው ንብረቱን መግዛቱ ከተረጋገጠበት ጊዜ ጀምሮ በ15 ቀን ውስጥ እንደሆነ ተደንግጎ ይገኛል። በተጨማሪም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 442 ላይ እንደተመለከተው ከላይ በተገለጸው ጊዜ ውስጥ የንብረቱ ዋጋ ሳይከፈል የቀረ እንደሆነ ገዢው አስይዞት ከነበረው ገንዘብ ውስጥ ለሽያጩ ስርአት እና ለማናቸውም ጉዲይ ውጭ የተደረገው ገንዘብ ተቀንሶ የቀረው ገንዘብ ለመንግስት ገቢ እንዱሆን ፍርድ ቤቱ ለማዘዝ ይችላል ንብረቱም እንደገና እንዱሸጥ ትዕዛዝ ይሰጣል እንዱህ በሆነ ጊዜ ግዳታውን ሳይፈጽም የቀረው ገዢ በሽያጭ ገንዘቡ ወይም በተሸጠው ንብረት ላይ ምንም መብት አይኖረውም በማለት ደንግጎ ይገኛል።

የጨረታ ማስታወቂያውም ክፍያው በ15 ቀን ውስጥ እንደሚከፈል የሚገልጽ መሆኑን ግራ ቀኙን አላከራከረም። አከራካሪው ጉዲይ በሥ/ሥ/ህጉ የተደነገገው እና በሃራጅ ማስታወቂያ ላይ የተገለጸው የ15 ቀን መክፈያ ጊዜ በዳኞች ትእዛዛ ሉሻሻል ይገባል አይገባም የሚለው ነው።

ይህንን አከራካሪ ጭብጥ ለመወሰን የድንጋጌዎቹ ይዘት ህጉ ለወጣበት አላማ አንጻር ማየቱ ተገቢ ሆኖ አግኝተነዋል። በመሆኑም የድንጋጌዎቹን ይዘት ስንመለከት በፍ/ሥ/ሥ/ህግ ቁጥር 441 ላይ ለፍርድ አፈጻጸም ሲባል ንብረት በሀራጅ እንዱሸጥ ሲታዘዝ በሀራጅ የተሸጠው ንብረት ዋጋ በሙለ የሚከፈለው ገዢው ንብረቱን መግዛቱ ከተረጋገጠበት ጊዜ ጀምሮ በ 15 ቀን ውስጥ ነው በማለት ሲደነገግ፡ በፍ/ሥ/ሥ/ህግ ቁጥር 442 ላይ እንደተመለከተው ከላይ በተገለጸው ጊዜ ውስጥ የንብረቱ ዋጋ ሳይከፈል የቀረ እንደሆነ ገዢው አስይዞት ከነበረው ገንዘብ ውስጥ ለሽያጩ ስርዓት እና ለማናቸውም ጉዲይ ወጭ የተደረገው ገንዘብ ተቀንሶ የቀረው ገንዘብ ለመንግስት ገቢ እንዱሆን ፍርድ ቤቱ ለማዘዝ ይችላል ንብረቱም አንደገና እንዱሸጥ ትእዛዝ ይሰጣል፤ እንዱህ በሆነ ጊዜ ግጌታውን ሳፈጽም የቀረው ገዢ በሽያጭ ገንዘቡ ወይም በተሸጠው ንብረት ላይ ምንም መብት አይኖረውም በማለት ደንግጎ ይገኛል።

የድንጋጌዎቹ አገላለጽ በመጀመሪያ ደረጀ በ15 ቀን ውስጥ የሽያጩ ገንዘብ መከፈል እንዲለበት በአስገዲጅ ሁኔታ ሲደነግግ ቀጥል ያለው ድንጋጌ በ15 ቀን ውስጥ ክፍያው ያለመፈጸሙ ገዢው አስይዞት ከነበረው ገንዘብ ላይ ለሽያጩ ስርአት እና ለማናቸውም ጉዲይ ወጪ የተደረገ ገንዘብ ሉቀነስበት እንደሚገባ በአስገዲጅ ሁኔታ ደንግጎ የቀረው ገንዘብም ለመንግስት ገቢ እንዱሆን ፍርድ ቤቶች ለማዘዝ እንደሚችለ ከደነገገ በኋላ ንብረቱም እንደገና እንዱሸጥ ትእዛዝ ይሰጣል በማለት በአስገዲጅነት በመግለጽ የተቀመጠው የህጉ ድንጋጌ ገዢ ጨረታ ያሸነፈበትን ገንዘብ በህጉ በተመለከተው ጊዜ ካልከፈለ ላላ ሃላፉነት የሚጥልበት መሆኑን በአስገዲጅ ሁኔታ እና በጥብቅ የደነገገ መሆኑን ከድንጋጌው አገላለጽ መረዲት የሚቻል ጉዲይ ነው።

ህጉ በዚህ አግባብ መደንገጉም አላማው ንብረት በጨረታ ለመግዛት የሚመጣ ሰው ጨረታውን ቢያሸንፍ ክፍያውን ወዱያው ከፍል ንብረቱን መረከብ የሚችል ሰው መሆኑን በመገመት እና ወይም ጨረታውን ቢያሸነፍም ያሸነፈበትን ገንዘብ ለመክፈል የሚችል ሰው ጨረታውን አስቀድሞም አይወዲደርም ብል በማሰብ እና የተባለው ንብረት በተባለው ጊዜ ካልተሸጠ የሚያስከትለውን የገበያ ውጣ ውረድ ሃላፉነት ለመቀነስ በማሰብ የ 15 ቀን ጊዜውን በጥብቅ አገላለጽ የደነገገው።

ከዚህ የድንጋጌ አላማ ስንነሳ ጨረታ አሸናፉው በ15 ቀን ውስጥ ክፍያውን ካልከፈለ ንብረቱ እንዱሸጥ እና ገዢው ላይ ተጨማሪ ሃላፉነት በሚጥልበት ሁኔታ በጥብቅ ድንጋጌ የተቀመጠን ሥነ-ሰርአት ዳኞች እንደፈለጉ ሉለውጡት የሚችለበት የህግ ምክንያት የለም።

ስለሆነም የስር ፍርድ ቤቶች የአሁን 2ኛ ተጠሪ በጨረታ ያሸነፈበትን ገንዘብ በ15 ቀን ውስጥ ያለመክፈላቸውን ካረጋገጡ በህጉ አግባብ በድጋሚ ጨረታ ንብረቱ እንዱሸጥ ማዘዝ ሲገባቸው ይህንን ካለማድረጋቸው በተጨማሪ 2ኛ ተጠሪ ንብረቱን በሀራጅ የገዙበትን ዋጋ ለመክፈል በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህግ ቁጥር 441 ላይ ከተመለከተው በተጨማሪ የ15 ቀን ጊዜ እንዱጨመርላቸው ያቀረቡት ጥያቄ የስነ ስርዓት ህጉን ያልተከተለና ሕጋዊ ዔውቅና እና ውጤት ሉሰጠው የሚገባው ባልሆነበት ሁኔታ 2ኛ ተጠሪ ያቀረቡትን የ15 ቀን ተጨማሪ ጊዜ በመፍቀድ የስር መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የሰጠውን ትዕዛዝ በማጽናት የስር ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠው ውሳኔ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 441፣ እና 442 ድንጋጌዎች ያላገናዘበና መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት የተፈጸመበት ሆኖ አግኝተነዋል በመሆኑም ተከታዩ ውሳኔ ተሰጥቷል።

ውሳኔ

1. የፍደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ. ሰኔ 25 ቀን 2015 ዓ.ም በዋለው ችልት የፍደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የሰጠውን ትዕዛዝ በማጽናት የሰጠው ውሳኔ በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348/1/ መሰረት ተሽሯል።

2. ንብረቱ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ ቁጥር 442 መሰረት በድጋሚ ጨረታ ሉሸጥ ይገባል ብለናል።

3. የፍደራል መጀመሪያ ደራጅ ፍርድ ቤት መዝገቡን በማንቀሳቀስ ገዢው (2ኛ) ተጠሪ አስይዘውት ከነበረው ገንዘብ ውስጥ ለሽያጩ ስርአት እና ለማናቸውም ጉዲይ ውጪ የተደረገው ገንዘብ የሚቀነስበትን ሁኔታ እና ስለቀሪው ገንዘብ ተገቢውን ትዕዛዝ እንዱሰጥ እንዱሁም ንብረቱ እንደገና በ2ኛ ሀራጅ ሽያጭ እንዱሰጥ ተገቢውን ትዕዛዝ እንዱሰጥ ጉዲዩ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 343(1) መሰረት ተመልሶለታል።

4. በዚህ ፍርድ ቤት ለተደረገው ክርክር ወጪና ኪሳራ ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ይቻለ ብለናል።

5. በዚህ ችልት ነሀሴ 5 ቀን 2015 ዓ.ም የተሰጠው እግድ ተነስቷል። ይጻፍ።

መዝገቡ ተዘግቷል። ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት