-** አማን ባርጌቾ -- ጠበቃ ታረቀኝ አበራ -- ቀረቡ; የካቲት 24 ቀን 2014 ዓ.ም ጽፈው ባቀረቡት የሰበር; ደግሞ ተከሳሽ በመሆን; ከአረብ አገር በላኩለት ገንዘብ ገዝቶልኛል፤ ከውጪ ሐገር ስመለስ የተለያዩ ዔቃዎችን በመያዝ በቤቱ v. -** ነጃት ባርጌቾ -- ቀረቡ; ው በቦላ ክፍለ ከተማ; በማስረጃነት ያቀረቡት የባለቤትነት ማስረጃ ሐሰተኛ ነው፤ ክስ ለማቅረብ የሚያስችል መብት እና ጥቅም የላቸውም በማለት የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ያቀረቡ; በተለያየ ጊዜ ከአረብ አገር

ተጠሪ ሚያዝያ 25 ቀን 2014 ዓ.ም የሰጡት መልስ ይዘት በአጭሩ፡- ጉዲዩ በድጋሚ ላታይ አይገባውም ነበር የሚለው መቃወሚያ እንደ አዱስ ማቅረብ የሥነ ሥርዓት ሕጉ አይፈቅድም፤ ማንሳት በነበረባቸው ጊዜ ባለማቅረባቸው ምክንያት የስር ፍርድ ቤት ይህን መቃወሚያ እንደ መጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ባለመቁጠር አልፍ ውሳኔ መስጠቱ ተገቢ ነው፤ ከዚህ በፉት የተከፈተው ፊይል ሉዘጋ የቻለው አመልካች እና በሀይማኖታችን ትልቅ ቦታ የምሰጣቸው የሀይማኖት አባቶች መዝገቡን ካላዘጋሽ እንረግምሻለን ብለው ጫና ስለፈጠሩብኝ መሆኑን ገልጫለሁ፤ ስለሆነም በስር ፍርድ ቤት የተሰጠው ውሳኔ ሉጸና ይገባል የሚል ነው። አመልካችም የሰበር አቤቱታቸውን በማጠናከር የመልስ መልስ ሰጥተዋል።

የግራ ቀኙ ክርክር እና በየደረጃው ባለ ፍርድ ቤቶች የተሰጠው ውሳኔ በአጭሩ ከላይ የተገለጸው ነው።

ይህ ችልትም በሰበር አጣሪው ችልት ሉጣራ ይገባዋል ተብል የተያዘውን ነጥብ ከግራ ቀኙ ክርክር፤

ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና ለጉዲዩ አግባብነት ካላቸው ሕጎች ጋር በማገናዘብ እንደሚከተለው መርምሮታል።

ከክርክሩ ሑደት መገንዘብ የተቻለው አመልካች ለቀረበባቸው ክስ መልስ ሲሰጡ ተጠሪ በማስረጃነት ያቀረቡት የባለቤትነት ማስረጃ ሐሰተኛ ነው፤ ክስ ለማቅረብ የሚያስችል መብት እና ጥቅም የላቸውም በማለት የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ያቀረቡ መሆኑን እና በፍሬ ነገሩ ላይ በሰጡት መልስ ደግሞ ቤቱን አስመልክቶ ከዚህ ቀደም በፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ቦላ ምድብ ችልት በመ. ክስ አቅርባ በእርቅ በስምምነት የተዘጋ መሆኑን እና ላልችንም መከራከሪያ ሐሳቦች በማቅረብ የተከራከሩ መሆኑን ነው። ይህም አመልካች በመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያው ላይ ባይገልጹትም በፍሬ ነገር ክርክራቸው ላይ ጉዲዩ ከዚህ በፉት በፍርድ ቤት ታይቶ እልባት ያገኘ መሆኑን በመግለጽ መከራከራቸውን የሚያሳይ ነው።

በመሰረቱ ማስረጃ ተቀብል ከመመርመሩ ወይም ምስክሮችን ከመስማቱ አስቀድሞ ፍርድ ቤቱ በመጀመሪያ ደረጃ ለቀረበለት እና ማናቸውም ተከራካሪ ወገን ላቀረበው መቃወሚያ ውሳኔ መስጠት ያለበት ስለመሆኑ፤ የነገርን ጭብጥ መያዝ የሚቻለውም የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ እንዲለ ከተወሰነ በኋላ ስለመሆኑ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 244/1 እና 246/1 ድንጋጌዎች ላይ በግልጽ ተመልክቷል።

በያዝነው ጉዲይ የሥር ከፍተኛው ፍርድ ቤት አመልካች ተጠሪዋ ክስ ለማቅረብ የሚያስችል መብት ወይም ጥቅም የላቸውም በማለት ያቀረቡትን የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ መርምሮ ሕዲር 17 ቀን 2013 ዓ.ም በሰጠው ብይን ውድቅ ያደረገው ቢሆንም አመልካች ተጠሪ ቤቱን አስመልክቶ ከዚህ ቀደም በፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ቦላ ምድብ ችልት በመ. ክስ አቅርባብኝ በእርቅ ተስማምተን ተዘግቷል በማለት ያቀረቡትን ክርክር በዝምታ አልፍታል። አመልካች ቤቱን በሚመለከት ከዚህ በፉት ተጠሪ ክስ አቅርባብኝ በስምምነት ተዘግቷል በማለት ያቀረቡትን ክርክር በመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያው ላይ ባይገልጹትም በፍሬ ነገር ክርክራቸው ላይ ቤቱን አስመልክቶ ከዚህ ቀደም በፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ቦላ ምድብ ችልት በመ. ተጠሪዋ ክስ አቅርባ በእርቅ በስምምነት ተዘግቷል በማለት በግልጽ እስከተከራከሩ ጊዜ ድረስ ይህ ክርክራቸው እንደ መጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ተቆጥሮ በቅድሚያ አልባት ሉሰጠው የሚገባ ነው። ስለሆነም ጉዲዩ የቀረበለት የስር ከፍተኛው ፍርድ ቤት ይህን ሳያደርግ ቤቱን አስመልክቶ በዋናው ጉዲይ ላይ የሰጠው ውሳኔ ከላይ የተመለከቱትን የፍትሐብሕር ሥነ ሥርዓት ሕጉን ድንጋጌዎች ያላገናዘበ እና መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስሕተት የተፈጸመበት ሆኖ ተገኝቷል። በዚህም ምክንያት ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ውሳኔ

1. የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ. ነሐሴ 12 ቀን 2014 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔ፤

ይህንኑ ውሳኔ በማጽናት የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመ.

የካቲት 15 ቀን 2014 ዓ.ም የሰጠው ትዕዛዝ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348/1 መሰረት ተሻሽሎል።

2. ከላይ በፍርድ ሐተታው ላይ በተገለጸው ምክንያት የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ. ነሐሴ 12 ቀን 2014 ዓ.ም ቤቱን አስመልክቶ የሰጠው የውሳኔ ክፍል፤ ይህንኑ ውሳኔ በማጽናት የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመ. የካቲት 15 ቀን 2014 ዓ.ም የሰጠው ትዕዛዝ ተሽሯል። ከዚህ ውጪ ያለው የውሳኔ ክፍል አልተነካም።

3. የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በውሳኔ የዘጋውን መዝገብ በማንቀሳቀስ ቤቱን አስመልክቶ ከዚህ ቀደም በፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ቦላ ምድብ ችልት በመ. ተጠሪዋ ክስ አቅርባ በእርቅ በስምምነት ተዘግቷል በማለት በፍሬ ነገር ክርክሩ ላይ የሰጡት መልስ የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ይዘት ያለው መሆኑን ተረድቶ በቅድሚያ በዚሁ ነጥብ ላይ ተገቢውን ብይን እንዱሰጥበት፤ የሚሰጠው ብይን ክርክሩን የማያስቆም ከሆነ በፍሬ ነገሩ ላይ ተገቢውን ውሳኔ እንዱሰጥበት በማለት በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 341/1 መሰረት ጉዲዩን መልሰንለታል።

4. በዚህ ችልት ለተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪ ግራ ቀኙ የየራሣቸውን ይቻለ።

5. መጋቢት 29 ቀን 2014 ዓ.ም በመዝገቡ የተሰጠው የዔግድ ትዕዛዝ ተነስቷል። ይጻፍ

ትዕዛዝ

• የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የመ. የሆነው መዝገብ ወደመጣበት ይመለስ።

• መዝገቡ ውሳኔ ስላገኘ ተዘግቷል። ይመለስ አ/መ የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት