** አቶ ኃይለ ምትኩ - አልቀረቡም; በህብረት ስምምነት መሰረት በእድገት; በተመደቡበት ቦታ ላይ ተገኝተው ሪፖርት; በህጉ አግባብ ስለተሰናበቱ የሚከፈላቸው ክፍያ የለም በማለት ክሱ ውድቅ እንዱደረግ መከራከሩን መዛገቡ ያሳያል።; ን የስራ v. -** ሪዬስ ኢንጂነሪንግ አክሲዮን ማህበር ጠ. አብደላ አሉ - ቀረቡ; ድርጅት ከህዲር 6 ቀን 1978 ዓ.ም ጀምሮ እስከ ጥር 09 ቀን 2010 ዓ.ም በሲኒየር; ያለፍቃዳ በመቀለ ቅርንጫፍ ስራ አስኪያጅ አድርገው ሲሾሙኝ ሹመቱን እንዲልተቀ

በተጠሪ ጠበቃ በኩል የቀረበው መልስ ባጭሩ የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት በሰጠው ውሳኔ ላይ በአመልካች ስም ተቀማጭ የተደረገው የመጠባበቂያ ክፍያ (ፕሮቪደንት ፈንድ) ታስቦ ወጪ ተደርጎ እንዱከፈል ተወስኗል።ስለዘህ አመልካች የስር ፍ/ቤት የፕሮቪደንት ፈንድ እንዱከፈለኝ አልወሰነልኝም ብል ያቀረበው ክርክር ከፍርድ ቤቱ ውሳኔ ጋር የሚቃረን ነው።የከፍተኛ ፍ/ቤትም አመልካች የፕሮቪደንት ፈንድ የሚከፈላቸው በመሆኑ የስራ ስንብት ክፍያ ሉፈፀም አይገባም ሲል የጠቀሰው የፕሮቪደንት ፈንድ እንዱከፈላቸው መወሰኑ ነው።የስራ ስንብት ክፍያን በተመለከተ የፋዳራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በተለያዩ መዛገቦች ላይ የፕሮቪደንት ፈንድ ሽፊን ያለው ሰራተኛ የስራ ስንብት ክፍያ የማግኘት መብት የላለው መሆኑን አስገዲጅ ውሳኔ ሰጥቶበታል።ስለዘህ ከፍተኛ ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ የሚነቀፍ ባለመሆኑ አመልካች ያቀረበው አቤቱታ ውድቅ ተደርጎ ወጪና ኪሳራ እንዱወሰንልኝ በማለት ተከራክሯል። አመልካች አቤቱታውን የሚያጠናክር የመልስ መልስ አቅርቦ ከመዛገቡ ጋር ተያይዝል።

የጉዲዩ አመጣጥ እና የግራቀኙ ክርክር አጠር አጠር ባለመልኩ ከላይ የተመለከትነው ሲሆን የስር ፍርድ ቤት ውሳኔ አግባብነት ካላቸው ድንጋጌዎች ጋር በማገናዖብ መርምረናል።መዛገቡን መርምረን እንደተገነዖብነዉ በተጠሪ አነሳሽነት የተደረገዉ የሥራ ዉል ማቋረጥ ዉሳኔ ህገ ወጥ ነዉ ተብል በይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት የተሰጠ ዉሳኔ በበላይ ፍርድ ቤት የተለወጠ ስለመሆኑ የቀረበ ክርክር የለም።ስንብቱ ህገ ወጥ ነዉ መባለን ተከትል ልዩ ልዩ ክፍያዎች ማለትም ካሳ እና የማስጠንቀቂያ ጊዚ ክፍያ እንዱከፈል በስር ፍርድ ቤት መወሰኑን መዛገቡ ያሳያል።የአመልካች የሰበር አቤቱታ በስር ፍርድ ቤት ከተወሰነዉ በተጨማሪ የስንብት ክፍያ እና የፕሮቭደንት ፈንድ ያለአግባብ ታልፎል የሚል ሲሆን ሰበር አጣሪ ችልቱ የያዖዉ ጭብጥ የፕሮቭደንት ፈንድ በሚመለከት ብቻ ቢሆንም የአመልካች የሰበር አቤቱታ እንደሚያሳየዉ እና ተጠሪም አጥብቆ የተከራከረዉ አመልካች የፕሮቪደንት ፈንድ ተጠቃሚ ስለሆነ የስንብት ክፍያ አይገባዉም የሚል በመሆኑ የስንብት ከፍን በሚመለከት በስር ፍርድ ቤት ዉድቅ መደረጉ ተገቢ መሆን አለመሆኑም ጭምር የዘህ ሰበር ችልት ዉሳኔ የሚያሻዉ ነጥብ ሆኖ አግኝተናል። በአሰሪና ሰራተኛ መካከል በህግ አግባብ የተቋቋመ የስራ ዉል የሚቋረጥባቸው መንገድች በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 23 ስር የተደነገገ ሲሆን ዉለ በአሰሪዉ ወይም በሰራተኛው አነሳሽነት ወይም በህግ በተደነገገው መሰረት ወይም በህብረት ስምምነት ወይም በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ሉቋረጥ እንደሚቻል የሚያመለክት ነዉ።አሰሪዉ ወይም ሰራተኛዉ ከእነዘህ ምክንያቶች ወይም ሁኔታዎች በአንደ ወይም በልላ ምክንያት የስራ ዉል ለማቋረጥ ሲፈልግ ህጉ ያስቀመጣቸዉን ቅድመ ሁኔታዎች ማሟላት ወይም ሂደቱን መከተል አስፈላጊ መሆኑን የህጉ ዛርዛር ይዖት ያስገነዛባል። ይህም እንደነገሩ ሁኔታ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ወይም ያለማስጠንቀቂያ የስራ ዉል ሉቋረጥ የሚችልባቸዉ ሁኔታዎችን መኖሩን ያመለክታል።በአሰሪዉ አነሳሽነት ስራ ዉል ከሚቋረጥባቸዉ ሁኔታዎች አንደ ሰራተኛዉ በስራ ላይ በሚፈጽመዉ ጥፊት ነዉ።የአዋጁ አንቀጽ 27/1/ እንደሚያመለክተዉ በህብረት ስምምነት በልላ አኳኋን ካልተወሰነ በስተቀር የሥራ ዉልን ያለማስጠንቀቂያ ማቋረጥ የሚቻለዉ በዘህ ድንጋጌ ስር ከተዖረዖሩት ጥፊቶች ወይም ምክንያቶች ዉስጥ አንድ ወይም ከዘያ በላይ የሆነ ድርጊት በሰራተኛዉ መፈጸሙ ሲረጋገጥ ነዉ። የሥራ ውል በተለያዩ ምክንያቶች ሲቋረጥ የሚኖረው ውጤትም እንደዘሁ በሕጉ በዛርዛር ተመልክቷል።በተለይም ለሰራተኛው ሉጠበቁ የሚገቡ የተለያዩ ጥቅማ ጥቅሞችና መብቶች በአዋጅ ቁ/ 337/96 በምእራፍ ሦስት በዛርዛር ተመልክተዋል። ከነዘህም ውስጥ የሥራ ስንብት ክፍያ በሚመለከት የተቀመጠው ድንጋጌ አንቀጽ 39 ጠቅላላ ሁኔታን የሚዖረዛር ሲሆን ከዘህም ዛርዛር ሁኔታዎች መረዲት የሚቻለው የሥራ ስንብት ክፍያን የማግኘት ጉዲይ የሁለም የሥራ ውል መቋረጥ ውጤት ሳይሆን ለውስንና የተገደቡ ምክንያቶች ብቻ መሆኑን ያስገነዛባል።

ከላይ ለመግለጽ እንደተሞከረው በዘህ መዛገብ የቀረበው ጉዲይ በአሰሪ አነሳሽነት የተደረገዉ የስራ ዉል ማቋረጥ ህገ ወጥ ነዉ መባለን ተከትል የስራ ስንብት ክፍያ የማግኘት መብትን የሚመለከት ነው።በአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 39 ስር እንደተመለከተዉ የስራ ስንብት ክፍያ ለሰራተኛዉ ከሚከፈልባቸዉ ሁኔታዎች አንደ በህግ ከተደነገገዉ ዉጭ በአሰሪዉ አነሳሽነት የስራ ወል ሲቋረጥ ለሰራተኛዉ የስራ ስንብት ክፍያ በአሰሪዉ የሚከፈለዉ ስለመሆኑ በንኡስ አንቀጽ 1/ለ/ስር ተመልክቷል።የአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/96 በአዋጅ ቁጥር 494/98 ተሻሽል አንቀጽ 39(1) ስር ተጨማሪ ሁኔታዎችን ያካተተ መሆኑ እና አሁን በስራ ላይ ያለዉ አዋጅ ቁጥር 1156/11 አንቀጽ 39/1/ለ/ ተመሳሳይ ይዖት ያለዉ መሆኑ ልብ ይለዋል።

ከእነዘህ ድንጋጌዎች ይዖት መገንዖብ የሚቻለዉ በአስሪዉ አነሳሽነት የተደረገዉ የስራ ዉል ማቋረጥ ከህግ አግባብ ዉጪ መሆኑ ከተረጋገጠ አስሪዉ የስራ ስንብት ክፍያ ለሰራተኛዉ የመክፈል ግዳታ ያለበት መሆኑን ነዉ።ስለዘህም ህገ ወጥ የሥራ ዉል መቋረጥን ተከትል የሚከፈል የስራ ስንብት ክፍያ ጋር ተይይዜ ላላ ተጨማሪ ቅድመ ሁኔታ በህጉ አልተመለከተም።ይሁንና የስር ፍርድ ቤቶች የስንብት ክፍያ ለአመልካች አይገባዉም በማለት ዉሳኔ የሰጡት ይህ ሰበር ችልት በመ/ቁ/35197 ላይ የሰጠዉን የህግ ትርጉም በመመርኮዛ ስለመሆኑ ከዉሳኔዉ ይዖት መገንዖብ ይቻላል። የሰበር ችልቱ ዉሳኔ ይዖት የሚያሳየዉ ሰራተኛዉ ከዓምስት ዓመት ያላነሰ አገልግልት ኖሮት ነገር ግን ስራዉን በራሱ ፈቃድ ከለቀቀ እና የፕሮቪደንት ፈንድ ተጠቃሚ መሆኑ ከተረጋገጠ የስራ ስንብት ከፍያ በተደራቢነት ሉከፈለዉ አይገባም የሚል ነዉ።(ሰበር መ/ቁ/ 35197 ቅጽ 8 ይመለከቷል)።የሰበር ችልቱ ዉሳኔ መሰረት ያደረገዉ አዋጅ ቁጥር 494/98 አንቀጽ 2/ ሰ እና ሸ/ ድንጋጌ አተገባበር ላይ የተነሳ ክርክር ለመፍታት ያለመ ነዉ።በዘህ መዛገብ የቀረበዉ ጉዲይ ህገ ወጥ ስንብት ዉጤት የሚመለከት በመሆኑ ተጠቃሹ የሰበር ችልቱ ዉሳኔ ለተያዖዉ ጉዲይ አግባብነት የለዉም።

በመሆኑም አመልካች የፕሮቪደንት ፈንድ ተጠቃሚ ነዉ በሚል ምክንያት የስራ ስንብት ክፍያ አይገባዉም የሚለዉ የተጠሪ ክርክርም ሆነ የስር ፍርድ ቤቶች ዉሳኔ የስራ ዉለ ከህግ አግባብ ዉጪ መቋረጡን ተከትል የሥራ ስንብት ክፍያ እንደሚከፍል በግልጽ የሚደነግገዉን የአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 39/1/ለ/ ድንጋጌ ይዖት ያላገናዖበ ስለሆነ ሉታረም ይገባል ብለናል።

ሁለተኛዉ የአመልካች ቅሬታ ነጥብ የፕሮቪደንት ፈንድ ክፍያን የሚመለከት ሲሆን የሥር ፍርድ ቤቶች በዛምታ አልፈዉታል የሚል ነዉ።የሥር ፍርድ ቤቶች ዉሳኔ ይዖት ሲታይ ለአመልካች የፕሮቪደንት ፈንድ ክፍያ ሉከፈለዉ እንደሚገባ ያሳያል።ነገር ግን መጠኑ ምን ያህል ነዉ የሚለዉን አጣርተዉ አሃዘን በግልጽ አላስቀመጡም።ይህ መሆኑ ደግሞ ለአፈጻጸም አስቸጋሪና በአፈጻጸም መዛገብ ላይ ላላ የፍሬ ነገር ክርክር እንዱደረግ የሚጋብዛ ስለሚሆን ስነ ስርዓታዊ አይደለም።ስለሆነም ፕሮቪደንት ፈንድ ክፍያን አስመልክቶ የሥር ፍርድ ቤቶች የሰጡት ዉሳኔ በመጠን ረገድ ግልጽነት የላለዉ በመሆኑ ተገቢዉ ማጣራት ተደርጎ የማያሻማ ዉሳኔ ላሰጥበት ይገባል ብለናል።በዘሁ አግባብ ተከታዩን ዉሳኔ ሰጥተናል።

ዉሳኔ

1ኛ/የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ/ቁ/222095 ላይ 08/08/2012ዓ.ም የሰጠዉ ዉሳኔ በፍ/ብ/ስ/ስ/ህግ ቁጥር 348/1/ መሰረት ተሻሽሎል።

2ኛ/ በተጠሪ አነሳሽነት የተደረገዉ የሥራ ዉል ማቋረጥ ከህግ ዉጭ ነዉ ተብል ካሳ፣ የማስጠንቀቂያ ጊዚ እና ፕሮቪደንት ፈንድ ክፍያ ለአመልካች እንዱከፈል በስር ፍርድ ቤት የተሰጠዉ ዉሳኔ ጸንቷል።በተጨማሪም ተጠሪ የስንብት ክፍያ ለአመልካች ሉክፍለዉ ይገባል ብለናል።

3ኛ/የስንብት እና የፕሮቪደንት ፈንድ ክፍያ መጠን በተመለከተ ተገቢዉን ማጣራት አድርጎ ዉሳኔ እንዱሰጥ በማለት መዛገቡን በፍ/ብ/ስ/ስ/ህግ ቁጥር 343/1/ መሰረት ለፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት መልሰናል።ይጻፍ።

4ኛ/በዘህ ሰበር ሰሚ ችልት የተደረገው ክርክር ላስከተለው ወጭና ኪሣራ የየራሳቸውን ይቻለ።

መዛገቡ ተዖግቷል ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት