በሽያጭ የተላለፈ መሆኑ የተገለጸ ቢሆንም የሽያጭ ውለ በማስረጃነት አልቀረበም፤ በቤቱ ማሕደር ውስጥ ያለት ሰነድች የሚያሳዩት ቤቱ በከሳሽ ስም የሚገኝ መሆኑን እንጂ አመልካቾች አድርገነዋል የሚለት የሽያጭ ውል የለም፤ ከሚመለከታቸው የአስተ v. -** ቃለአብ አብርሃ - ጠበቃ ሰለሞን ሀብተየስ - ቀረቡ; ተክተው የሚከራከሩላቸው ም/ኮ/ር አብርሃ እቁባይ ከሳሽ፤ የአሁን አመልካቾች ደግሞ ተከሳሾች በመሆን ተከራክረዋል። የስር ከሳሽ በቀን 20/03/2009 ዓ.ም የተጻፈ የክስ አቤቱታ

አመልካቾችም የሰበር አቤቱታቸውን በማጠናከር የመልስ መልስ ሰጥተዋል። የጉዲዩ አመጣጥ በአጭሩ ከላይ የተገለጸው ነው። ይህ ችልትም በሰበር አጣሪው ችልት ሉጣራ ይገባዋል ተብል የተያዖውን ነጥብ ከግራቀኙ ክርክር፤ ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና ለጉዲዩ አግባብነት ካላቸው ሕጎች ጋር በማገናዖብ እንደሚከተለው መርምሮታል።

በዘህ ችልት ትዔዙዛ መሰረት የቀረበውን የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የመ. የሆነውን መዛገብ እንደተመለከትነው፡-የሥር ከሳሽ የነበሩት ም/ኮ/ር አብርሃ እቁባይ በአሁን 1ኛ አመልካች ላይ ብቻ ክስ አቅርበው የነበሩት ሕዲር 20 ቀን 2009 ዓ.ም መሆኑን፤

ይህ ክስ በመጀመሪያ መጋቢት 05 ቀን 2010 ዓ.ም የተሻሻለ መሆኑን፤ የካቲት 21 ቀን 2011 ዓ.ም ደግሞ በድጋሚ ተሻሽል የቀረበ መሆኑን፤ አመልካቾች ለመጀመሪያ ጊዚ መጋቢት 05 ቀን 2010 ዓ.ም ተሻሽል ለቀረበው ክስ በየፉናቸው መልስ የሰጡት ሚያዛያ 05 ቀን 2010 ዓ.ም መሆኑን እና ከዘህ መልሳቸው ጋር 2ኛ አመልካች በአከራካሪው ቤት ላይ ተደርጓል የተባለውን የሽያጭ ውል እና ቤቱ በስማቸው የተመዖገበ መሆኑን የሚያሳይ የይዜታ ማረጋገጫ ማስረጃ ያቀረቡ መሆኑን፤ ለሁለተኛ ጊዚ የካቲት 21 ቀን 2011 ዓ.ም ተሻሽል ለቀረበው ክስ ደግሞ አመልካቾች በጋራ በመሆን መጋቢት 16 ቀን 2011 ዓ.ም መልስ የሰጡ መሆኑን እና ከዘሁ መልሳቸው ጋር በ2ኛ አመልካች ስም የተመዖገበ የይዜታ ማረጋገጫ የምስክርነት ወረቀት በማስረጃነት ያቀረቡ ሲሆን የሽያጭ ውለ ግን በማስጃነት ያልቀረበ መሆኑን፤ ፍርድ ቤቱም ለመጀመሪያ ጊዚ መጋቢት 05 ቀን 2010 ዓ.ም ተሻሽል የቀረበውን ክስ እና አመልካቾች ለዘሁ ክስ ሚያዛያ 05 ቀን 2010 ዓ.ም የሰጡትን መልስ መሰረት በማድረግ በጉዲዩ ላይ ውሳኔ የሰጠ መሆኑን መዛገቡ ያመለክታል።

በመሰረቱ አንድ ክስ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 91 መሰረት ተሻሽል እንድቀርብ ፍርድ ቤቱ ፈቅድ ክሱ ተሻሽል በቀረበ ጊዚ ቀድሞ የነበረውን ክስ ቀሪ የማድረግ ውጤት ያለው ሲሆን ፍርድ ቤቱም በጉዲዩ ላይ ውሳኔ ላሰጥ የሚችለው የተሻሻለውን ክስ እና ተሻሽል በቀረበው ክስ ላይ ተከሳሹ የሰጠውን መልስ መሰረት በማድረግ ስለመሆኑ ከፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 91 ድንጋጌ ይዖት መገንዖብ ይቻላል።

በያዛነው ጉዲይ የስር ፍርድ ቤት በጉዲዩ ላይ ውሳኔ የሰጠው ለመጀመሪያ ጊዚ መጋቢት 05 ቀን 2010 ዓ.ም ተሻሽል የቀረበውን እና ለዘሁ ክስ በየፉናቸው ሚያዛያ 05 ቀን 2010 ዓ.ም የሰጡትን መልስ መሰረት በማድረግ ነው። ሆኖም ተጠሪ ያቀረበው ክስ ለሁለተኛ ጊዚ የካቲት 21 ቀን 2011 ዓ.ም ተሻሽል የቀረበ እና ለዘሁ ክስ አመልካቾች በጋራ በመሆን መጋቢት 16 ቀን 2011 ዓ.ም መልስ የሰጡ በመሆኑ የሥር ፍርድ ቤት ክሱ ከመሻሻለ በፉት ቀርቦ በነበረው እና ክሱ ከተሻሻለ በኋላ ቀሪ የሆነውን የግራቀኙን ክርክር መሰረት በማድረግ ነው። ስለሆነም በዘሁ አግባብ የተሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሆነ የክርክር አመራር ሥርዓት ሥሕተት የተፈጸመበት ነው። በመሆኑም የስር ፍርድ ቤት በጉዲዩ ላይ ውሳኔ መስጠት የሚገባው ተጠሪ በድጋሚ የካቲት 21 ቀን 2011 ዓ.ም አሻሽለው ያቀረቡትን ክስ እና ለዘሁ ክስ አመልካቾች በጋራ በመሆን መጋቢት 16 ቀን 2011 ዓ.ም የሰጡትን መልስ መሰረት በማድረግ ላሆን ይገባል ብለናል።

በልላ በኩል የሥር ፍርድ ቤት አመልካቾች አከራካሪውን ቤት ለተጠሪ ሉያስረክቡ ይገባል ከሚል መደምደሚያ ላይ የደረሰ ቢሆንም 2ኛ አመልካች ቤቱ ከ1ኛ አመልካች በሽያጭ ተላልፍልኛል በማለት የሚከራከሩ ቢሆንም የሽያጭ ውለን በማስረጃነት አላቀረቡም በማለት ነው። ሆኖም አመልካቾች ምንም እንኳን በድጋሚ ተሻሽል ለቀረበው ክስ መጋቢት 16 ቀን 2011 ዓ.ም መልስ ሲሰጡ የሽያጭ ውለን በማስረጃነት ያላቀረቡት ቢሆንም መጋቢት 05 ቀን 2010 ዓ.ም ለመጀመሪያ ጊዚ ተሻሽል ለቀረበው ክስ 2ኛ አመልካች ሚያዛያ 05 ቀን 2010 ዓ.ም መልስ ሲሰጡ በቤቱ ላይ ተደርጓል የሚለትን የሽያጭ ውል እና በ2ኛ አመልካች ስም የተመዖገበ የይዜታ ማረጋገጫ የምስክርነት ወረቀት በማስረጃነት ያያዘት መሆኑን መዛገቡ የሚያመለክት በመሆኑ ፍርድ ቤቱ ለትክክለኛ ፍትሕ አሰጣጥ ሲል ይህን ማስረጃ መመልከት እና የማስጃውን ትክክለኛነት አግባብነት ያለውን ትዔዙዛ በመስጠት ማስረጃውን ከሰጠው አካል ተጣርቶ እንዱቀርብለት በማድረግ መወሰን ይገባው ነበር። ስለሆነም የስር ፍርድ ቤት ጉዲዩን በዘህ አግባብ በማየት መወሰን ሲገባው አመልካቾች የሽያጭ ውለን በማስረጃነት አላቀረቡም በማለት ቤቱን ለተጠሪ እንዱያስረክቡ ሲል የሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስሕተት የተፈጸመበት ሆኖ አግኝተነዋል። በዘህም ምክንያት ተከታዩን ውሳኔ ሰጥተናል።

ውሳኔ

1. የፋዳራል መጀመሪያ ደረጀ ፍርድ ቤት በመ. በቀን 26/06/2012 ዓ.ም የሰጠው ትዔዙዛ፤ ይህንኑ ውሳኔ በማጽናት የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመ. በቀን 11/03/2013 ዓ.ም የሰጠው ትዔዙዛ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348/1 መሰረት ተሽሯል።

2. የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በውሳኔ የዖጋውን መዛገብ እንደገና በማንቀሳቀስ ከላይ በፍርድ ሐተታው ላይ በተገለጸው መንገድ ጉዲዩን አጣርቶ ተገቢውን ውሳኔ እንዱሰጥ በማለት በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 343/1 መሰረት ጉዲዩ ተመልሶለታል።

3. በዘህ ችልት ለተደረገው ክርክር የወጣውን ወጪ ግራቀኙ የየራሣቸውን ይቻለ።

ት ዔ ዙ ዛ -የፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የመዛገብ የሆነው መዛገብ ወደመጣበት ይመለስ።

• መዛገቡ ውሳኔ ስላገኘ ተዖግቷል። ይመለስ

የማይነበብ የአምሰት ዳኞች ፊርማ አለበት