-** የቀድሞ ወረዲ ዐ7 ቀበላ 32 አስተዲደር ጽ/ቤት - ነ/ፈጅ ደረጀ ይታገሱ - ቀረቡ።; ን አቤቱታ ውድቅ አድርጓል። በዚህ ብይን; ዲኝነት እንደገና እንዱታይለት ያቀረበው ጥያቄ በጉዲዩ ላይ ይግባኝ ስለተጠየቀበትና የቀረበው አዱስ ማስ v. -** ወ/ሮ ጆሮ ዋቅጅራ - ቀረቡ።; እንዱመለሱላቸው ውሣኔ ከሰጠ በኋላ ጥር 13 ቀን 1995 ዓ.ም. በተፃፈ አቤቱታ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 6 መሰረት ዲኝነት በድጋሚ እንዱታይለት; መብት የላቸውም ተብል ሉወስን ይገባል ሲለ ዲኝነት መጠ

የሰ/መ/ቁ 42871

ጥር 12 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም.

ዳኞች፡- ተገኔ ጌታነህ መንበረፀሐይ ታደሰ ሑሩት መለሰ አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ አመልካች፡- የቀድሞ ወረዲ ዐ7 ቀበላ 32 አስተዲደር ጽ/ቤት - ነ/ፈጅ ደረጀ ይታገሱ - ቀረቡ።

ተጠሪ፡- ወ/ሮ ጆሮ ዋቅጅራ - ቀረቡ።

**

መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል።

**

ፍርድ

ጉዲዩ ዲኝነት በድጋሚ እንዱታይ የሚቀርብ አቤቱታ መሰረት ያደረገ ነው። ክርክሩ የተጀመረው የአሁኑ አመልካች በተጠሪ በተመሰረተበት የቤት ይለቀቅልኝ ክርክር የአዱስ አበባ ከተማ የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት መጋቢት 18 ቀን 1994 ዓ.ም. በዋለው ችልት ቁጥራቸው 5ዐ8 እና 5ዐ9 የሆኑት ቤቶች ለአሁኑ ተጠሪ እንዱመለሱላቸው ውሣኔ ከሰጠ በኋላ ጥር 13 ቀን 1995 ዓ.ም. በተፃፈ አቤቱታ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 6 መሰረት ዲኝነት በድጋሚ እንዱታይለት ምክንያቱን ገልፆ ፍርደን በድጋሚ እንዱያየውና እንዱለውጠው የመጀመሪያውን ፍርድ ለሰጠው ለዚሁ ፍርድ ቤት አቤቱታውን አቅርቦ ፍርድ ቤቱም ግራ ቀኙን ካከራከረ በኋላ በመጀመሪያው ፍርድ ቤት ይግባኝ ከተባለ በኋላ ዲኝነት በድጋሚ እንዱታይ አቤቱታ ላቀርብ እንደማይችል፣ እንዱሁም አቤቱታው በቀረበበት ጉዲይ የመጀመሪያው ፍርድ የተሰጠበት አግባብ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 6 ሥር የተመለከቱትን ነገሮች ባለበት ስለመሆኑ በድጋሚ የቀረበው አቤቱታ እንደሚያሳይ ገልፆ ዲኝነቱ በድጋሚ ላታይ አይገባም በማለት የአመልካችን አቤቱታ ውድቅ አድርጓል። በዚህ ብይን አመልካች ባለመስማማት ይግባኙን ለከተማው ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት አቅርቦ ይህ ፍርድ ቤት በበኩለ ግራ ቀኙን ካከራከረ በኋላ በፍ/ብሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 6 መሰረት አቤቱታ ቀርቦ ከታየ በኋላ ብይኑ ይግባኝ የላለው በመሆኑ በይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት የማታይበት አግባብ የለም በማለት ዋናውን ጉዲይ ሳይመለከተው መዝገቡን ዘግቶታል። ከዚህም በኋላ አመልካች አቤቱታውን ለከተማው ሰበር ሰሚ ችልት አቅርቦ በይግባኝ ሰሚው ችልት የተሰጠው ትዕዛዝ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት የለበትም በሚል ውድቅ ሆኖበታል። የአሁኑ የሰበር አቤቱታ የቀረበውም ይህንኑ ውሣኔ ለማስቀየር ነው።

የአመልካች ነገረ ፈጅ ጥር 15 ቀን 2ዐዐ1 ዓ.ም. በፃፈት አራት ገጽ የሰበር አቤቱታ በበታች ፍርድ ቤቶች ውሣኔ ላይ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል የሚለበትን ምክንቶች ዘርዝረው አቅርበዋል። ይዘቱም ባጭሩ፡- ተጠሪ ለክርክሩ ምክንያት የሆኑትን ቤቶች በፍርድ ባለመብት የሆኑበት የባለቤትነት ደብተር ሐሰተኛ መሆኑ ተረጋግጦ በሚመለከተው የአስተዲደር አካል የተሰረዘ ስለመሆኑ በመግለጽ ዲኝነት እንደገና እንዱታይ ለሥር ፍርድ ቤት አቤቱታ ቀርቦለት ሳይቀበለው መቅረቱ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ስለሆነ ታርሞ ለረጅም ጊዜያት በመንግሥት ቁጥጥር ሥር የነበሩት ቤቶች ላይ ተጠሪ መብት የላቸውም ተብል ሉወስን ይገባል ሲለ ዲኝነት መጠየቃቸውን የሚያሳይ ነው።

የአመልካች አቤቱታ ተመርምሮም አመልካች ዲኝነት እንደገና እንዱታይለት ያቀረበው ጥያቄ በጉዲዩ ላይ ይግባኝ ስለተጠየቀበትና የቀረበው አዱስ ማስረጃ ተገቢ ባልሆነ መንገድ ስለመገኘቱ አልተረጋገጠም በሚለት ምክንያቶች ውድቅ የመደረጉ ሁኔታ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 6 ድንጋጌን በትክክል በመተርጎም መሆን ያለመሆኑን ለመመርመር ሲባል ጉዲዩ ለሰበር ችልት እንዱቀርብ ተደርጎ ተጠሪ ጥቅምት 19 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. በፃፈት ሦስት ገጽ ማመልከቻ መልሳቸውን ሰጥተዋል። የአመልካች ነገረ ፈጅ በበኩላቸው ታህሣሥ 27 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. በፃፈት ሦስት ገጽ ማመልከቻ የመልስ መልሳቸውን አድርገዋል።

የጉዲዩ አመጣጥ አጠር አጠር ባለ መልኩ ከላይ የተገለፀው ሲሆን ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሣኔ እና አግባብነት ካላቸው ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ በሚከተለው መልኩ መርምሮታል።

እንደመረመረውም የችልቱን ምላሽ የሚፈልገው አቢይ ነጥብ ለሰበር አቤቱታ መነሻ ከሆነው የመጨረሻ ውሣኔ ላይ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል ለማለት ይቻላልን የሚለው ነጥብ ሆኖ አግኝቶታል።

ከክርክሩ ሂደት መገንዘብ የተቻለው አመልካች ዲኝነት በድጋሚ እንዱታይለት አቤቱታ አቅርቦ የሥር ፍርድ ቤት ዲግመኛ ዲኝነት እንዱታይ የቀረበውን አቤቱታ ከመቀበለ በፉት የአቤቱታው ግልባጭ ለተጠሪ በመላክ አቤቱታው ሉሰማ የማይችልበትን መከራከሪያ እንዱያቀርቡ ትዕዛዝ ሰጥቶ ክርክሩን መስማቱን፣ ክርክሩን ከሰማ በኋላ የአመልካችን አቤቱታ በጉዲዩ ላይ ይግባኝ የተባለበት በመሆኑ ዲኝነት በድጋሚ እንዱታይ የተጠየቀበት ሰነድም በሐሰተኛ መንገድ የተገኘ ስለመሆኑ አልተረጋገጠም በማለት ዲኝነቱን በድጋሚ ላታይ አይገባውም ሲል ብይን መስጠቱን፣ በዚህ ብይን አመልካች ቅር በመሰኘት ይግባኙን ለይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት አቅርቦም ግራ ቀኙ ከተከራከሩ በኋላ ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤቱ በጉዲዩ ላይ ይግባኝ የሚባልበት አይደለም በሚል ምክንያት የአመልካችን ዋናውን ክርክር ሳይመለከተው መዝገቡን ከዘጋው ብኋላ አመልካች በዚህ የይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት ውሣኔ ላይ ቅር በመሰኘት የሰበር አቤቱታውን ለከተማው ሰበር ሰሚ ችልት አቅርቦ ተቀባይነት ማጣቱን ነው። ከዚህ በግልጽ መረዲት የሚቻለው ለዚህ ችልት ለቀረበው የሰበር አቤቱታ መሰረት የሆነው ውሣኔ በጉዲዩ ላይ ይግባኝ ልባል የሚችልበት አይደለም የተባለበትን ውሣኔ ነው። ከዚህ አንፃር ይህ ችልት ማየትና ተገቢውን ውሣኔ መስጠት ያለበት በዚህ የከተማው ሰበር ሰሚ ችልት በፀናው፣ በጉዲዩ ላይ የሰጠው ብይን ይግባኝ የለበትም ተብል በተሰጠው ውሣኔ ላይ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ተፈጽሟልን የሚለውን መሰረት በማድረግ ስለመሆኑ ተገንዝበናል።