-** ወ/ሮ ላይላ ረዱ - ቀረቡ።; በታህሣሥ ወር 2ዐዐዐ ዓ.ም. ለ28 ቀናት በመደዲው ቀርተው ማስረጃ ባለማቅረባቸው ደመወዝ ያልተከፈላቸው መሆኑን፣ ወደ ሥራም በሀዘኔታ የመለሳቸው መሆኑን፣ ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ; ስራቸውን በፈቃዲቸው መ v. -** ድሬ ኢንደስትሪዎች ኃ/የተ/የግል ማኀበር - በላለበት የሚታይ; ጋር የነበራቸው የሥራ ውል ከሕግ ውጪ መቋረጡን ገልፀው የካሣ ክፍያ፣ የስንብት ክፍያ፣ የማስጠንቀቂያ ጊዜ ክፍያ፣ ክፍያ የዘገየበት ክፍያ፣ የታህሣሥ ወር 2ዐዐዐ ዓ.ም.

የሰ/መ/ቁ. 4441ዐ ኀዲር ዐ1 ቀን 2ዐዐ2 ዳኞች፡- አቶ ሐጎስ ወልደ ወ/ት ሑሩት መለሰ አቶ ታፈሰ ይርጋ አቶ አልማው ወላ አቶ ዓሉ መሐመድ አመልካች፡- ወ/ሮ ላይላ ረዱ - ቀረቡ።

ተጠሪ፡- ድሬ ኢንደስትሪዎች ኃ/የተ/የግል ማኀበር - በላለበት የሚታይ **

መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል።

**

ፍርድ

ጉዲዩ የአሰሪና ሰራተኛ አዋጅን መሰረት ያደረገ ሲሆን ክርክሩ የተጀመረው የአሁኗ አመልካች ከተጠሪ ጋር የነበራቸው የሥራ ውል ከሕግ ውጪ መቋረጡን ገልፀው የካሣ ክፍያ፣ የስንብት ክፍያ፣ የማስጠንቀቂያ ጊዜ ክፍያ፣ ክፍያ የዘገየበት ክፍያ፣ የታህሣሥ ወር 2ዐዐዐ ዓ.ም. ደመወዝ፣ ያልተጠቀሙት የ29 ቀናት የዓመት እረፍት በገንዘብ ተለውጦ እንዱከፈላቸው እንዱሁም የሥራ ልምድ ምስክር ወረቀት እንዱሰጣቸው ይወሰንላቸው ዘንድ ዲኝነት ጠይቀዋል። የአሁኑ ተጠሪም በተከሳሽነቱ ቀርቦ አመልካች በታህሣሥ ወር 2ዐዐዐ ዓ.ም. ለ28 ቀናት በመደዲው ቀርተው ማስረጃ ባለማቅረባቸው ደመወዝ ያልተከፈላቸው መሆኑን፣ ወደ ሥራም በሀዘኔታ የመለሳቸው መሆኑን፣ ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም. አመልካች ለተጠሪ የስንብት ደብዲቤ ጽፈው ሥራቸውን በራሳቸው ፈቃድ ለቀው መሄዲቸውንና በዚህም ምክንያት ሉከፈላቸው የሚገባ ካሣ አለመኖሩን፣ የሥራ ስንብት ክፍያም አገልግልታቸው ከአምስት ዓመት በታች በመሆኑ ሉያገኙ እንደማይችለ፣ የማስጠንቀቂያ ጊዜ ክፍያም በገዛ ፈቃዲቸው ሥራውን ስለለቀቁ እንደማይገባቸው፣ የዓመት እረፍትም በወቅቱ መውሰዲቸውንና ያልወሰደት ካለም ቀርበው መተሳሰብ እንደሚችለ ክፍያው ለዘገየበት ለተባለው ሉከፈላቸው የሚገባ ክፍያ ኖሮ ያልተከፈላቸው ባለመሆኑ ጥያቄው ተቀባይነት እንደላለው፣ እንዱሁም የሥራ ልምድ ምስክር ወረቀት ለመስጠት ዝግጁ መሆኑን በመግለጽ የአመልካች ክስ ውድቅ ላሆን ይገባል ሲል ተከራክሯል። የሥር ፍርድ ቤትም የግራ ቀኙን የቃል እና የጽሁፍ ክርክር መርምሮ አመልካች ስራቸውን በፈቃዲቸው መልቀቃቸው ተረጋግጧል፣ የታህሣሥ ወር 2ዐዐዐ ዓ.ም. ደመወዝም አመልካች ሥራውን ያልሰሩ መሆኑ ተረጋግጦ ከሥራ ላይ የቀረበትን ሕጋዊ ምክንያት ተገቢውን የሕክምና ማስረጃ በማቅረብ አላስረደም በማለት በአመልካች የተጠየቁትን ክፍያዎችን ውድቅ አድርጎ አመልካች ያልወሰደችው የዓመት ፈቃድ ከጥቅምት 1999 ዓ.ም. እስከ ጥር 29 ቀን 1999 ላለው ጊዜ ታስቦ በገንዘብ ተለውጦ ተጠሪ እንዱከፍላቸው፣ የሥራ ልምድ ምስክር ወረቀትም እንዱሰጣቸው ብቻ ወስኗል። አመልካች በዚህ ውሣኔ ባለመስማማት ይግባኛቸውን ለፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቢያቀርቡም ይግባኛቸው በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 337 መሰረት ተሰርዞባቸዋል። የአሁኑ የሰበር አቤቱታ የቀረበውም ይህንኑ ውሣኔ ለማስቀየር ነው።

አመልካች በበታች ፍርድ ቤቶች ውሣኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል የሚለበትን ምክንያት መጋቢት 14 ቀን 2ዐዐ1 ዓ.ም. በፃፈት አምስት ገጽ የሰበር አቤቱታ ዘርዝረው አቅርበዋል። ይዘቱም ባጭሩ የሥር ፍርድ ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም. ተፃፈ የተባለውን ደብዲቤ ይዘቱም ባግባቡ ሳያገናዝብ አመልካች የሥራ ውላቸውን በገዛ ፈቃዲቸው መልቀቃቸው ተረግጧል ወደሚለው ድምዲሜ የደረሰው በስህተት በመሆኑ ታርሞ ሕጋዊ ክፍያዎች እንዱከፍሎቸው ዲኝነት መጠየቃቸውን የሚያሳይ ነው። አቤቱታቸው ተመርምሮም ለሰበር ችልት ቀርቦ ላታይ ይገባዋል ተብል ለተጠሪ መጥሪያ ተልኮለት የቃል ክርክር ሉሰማ ቀነ ቀጠሮ በተያዘበት ዕለት መጥሪያ ደርሶት ባለመቅረቡ ጉዲዩ በላለበት እንዱታይ ተደርጓል።

የጉዲዩ አመጣጥ አጠር ባለ መልኩ ከላይ የተገለፀው ሲሆን እኛም የአመልካችን ክርክር ለሰበር አቤቱታ መነሻ ከሆነው ውሣኔ እና አግባብነት ካላቸው ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ በሚከተለው መልኩ መርምረናል።

እንደመረመርነውም የችልቱን ምላሽ የሚያስፈልገው ጭብጦችንም አመልካች ሥራቸውን የለቀቁት በገዛ ፈቃዲቸው ነው /ባግባቡ ነው/? ወይስ አይደለም? አይደለም ከተባለስ አመልካች ሉከፈላቸው የሚገባቸው ክፍያዎች የትኞቹ ናቸው?

የሚለት ናቸው።

ከክርክሩ ሂደት መገንዘብ የተቻለው የሥር ፍርድ ቤት አመልካች ስራውን በገዛ ፈቃዲቸው መልቀቃቸው ተረጋጋጧል ወደሚለው ድምዲሜ የደረሰው የአመልካችን የምስክሮች ቃል እና በተጠሪ በኩል የቀረበውን አመልካች ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም. ፃፈ የተባለውን ደብዲቤ በመመርኮዝ ስለመሆኑ መሆኑን ነው። አመልካች አጥብቀው የሚከራከሩትም የምስክሮች ቃልም ሆነ የደብዲቤው ይዘት ሥራውን በገዛ ፈቃዲቸው የለቀቁ መሆኑን የማያሳይ ሳይሆን በተጠሪ ድርጅት የአመልካች የቅርብ ኃላፉያቸው በተደጋጋሚ በሚደርስባቸው በደል እና ከሥራቸውም እንዱወጡ በቃል በታዘዙት ምክንያት ከሥራቸው የወጡ መሆኑን ገልፀው ተገቢ ክፍያ እንዱፈፀምላቸው ጥያቄ ማቅረባቸውን የሚያሳይ ነው በማለት ነው። ይህ ችልትም ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም. በአመልካች ተፃፈ የተባለውን ደብዲቤ ይዘት ተመልክቶታል።