-** የሟች አቶ ሰለሞን ሳሙኤል ወራሾች -ቀርቧል እነ ወ/ሮ ማረታ ሰለሞን(ሁለት ሰዎች) - ጠበቃ ታደሰ ጉርሙ ቀረቡ v. -** ኑረዱን መሐመድ መዝገቡ ተመርምሮ የሚከተለው ተወስኗል።; የሥር ከሣሽ ነበሩ።; በሥር ተከሣሾች በነበሩት አንደኛ ንግድ ኢንደስትሪና ቱሪዝም ቢሮ፣ ሁለተኛ የወረዲ 5 አስተዲደር፣ ሦስተኛ የኪራይ ቤቶች አስተዲደር ላይ ባቀረበው ክስ በ

የሰ/መ/ቁ 34788

ኀዲር 2 ቀን 2001 ዓ.ም ዳኞች፡- ዓብደልቃድር መሐመድ ሐጏስ ወልደ ሂሩት መለሰ ተሻገር ገ/ስላሴ ሱልጣን አባተማም አመልካች፡- የሟች አቶ ሰለሞን ሳሙኤል ወራሾች -ቀርቧል እነ ወ/ሮ ማረታ ሰለሞን(ሁለት ሰዎች) - ጠበቃ ታደሰ ጉርሙ ቀረቡ ተጠሪ፡- ኑረዱን መሐመድ መዝገቡ ተመርምሮ የሚከተለው ተወስኗል።

ፍርድ

ይህ ጉዲይ የተጀመረው በአዱስ አበባ ከተማ አስተዲደር በከተማው የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት ሲሆን የአሁን አመልካች የሥር ጣልቃ ገቦች ተጠሪ የሥር ከሣሽ ነበሩ።

የአሁን ተጠሪ በሥር ተከሣሾች በነበሩት አንደኛ ንግድ ኢንደስትሪና ቱሪዝም ቢሮ፣ ሁለተኛ የወረዲ 5 አስተዲደር፣ ሦስተኛ የኪራይ ቤቶች አስተዲደር ላይ ባቀረበው ክስ በድርጅት ቤት፤ የሆቴል ንግድ ሕጋዊ ፈቃድ አውጥቼ በየዘመኑ ፈቃዳን እያሳደስኩ ከኪራይ ቤቶች ተከራይቼ በምሰራው ሆቴል ቤት እየሰራሁ እያለሁ፤የሥር ተከሣሾች ቤቱን ያለአግባብ እንዲልሰራ አሽገውብኛል። ስለዚህ አንደኛ እና ሁለተኛ ተከሣሾች ቤቱን እንዱያስረክቡኝ ሦስተኛ የሥር ተከሣሽ ከእኔ (ተጠሪ) ጋር የነበረውን ውል ሣያቋርጥ(ሳያፈርስ) ላላ ውል በመፈፀም ያስገባቸውን ግለሰቦች እንዱያስወጣ ውላቸውንም እንዱሰርዝ፣ የቀረብኝን ጥቅምና የደረሰብኝ ጉዲት የመጠየቅ መብቴ ተጠብቆ ይወሰንልኝ በማለት ጠይቋል።

አንደኛ እና ሁለተኛ የሥር ተከሣሾች ለቀረበባቸው ክስ መልስ ሲሰጡ፡- የአሁን ተጠሪ ፍቃዲቸውን ያላደሱ በመሆኑ የጸና የንግድ ፍቃድ የላቸውም ፍቃዲቸው ተሰርዟል።

ከተጠሪ ጋራ ያለን ግንኙነት ስለተቋረጠ የሚጠይቁት ጥቅም ሆነ መብት የላቸውም ክሱ ውድቅ ላሆን ይገባል በማለት ሲመልስ፤ሁለተኛ የሥር ተከሣሽ በበኩለ የተባለውን ቤት በጋራም ሆነ በተናጥል አላሸግኩም ሲል መልሷል ሦስተኛ የስር ተከሳሽም በተመሣሣይ መልኩ ድርጊቱን እንዲልፈፀመ ክድ ተከራክሯል።

በዚሁ ጉዲይ የሥር ጣልቃ ገብ የአሁን ተጠሪ ይህን ቤት በሕጋዊ መንገድ ከኪራይ ቤቶች አስተዲደር ተረክበው በውላቸው መሰረት ይዘውት እንዲለ ገልጸው የቀረበው ክስ ውድቅ እንዱሆን በመቃወም ተከራክረዋል።

የከተማው የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤትም ጉዲዩን ከሕግ ጋር በማገናዘብ ከመረመረ በኋላ ተጠሪ የንግድ ፈቃድ ባለማደሳቸው እና በወቅቱ የቤት ኪራይ ክፍያ ባለመፈፀማቸው ምክንያት በኪራይ ይዘውት የነበረውን ቤት ሕግና ደንብ በሚያዘው መሰረት መብታቸውን አጥተዋል። ስለዚህ ይህን ቤት በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ቁ. 33(2) መሰረት የመክሰስ መብት የላቸውም ሲል ወስኗል።

የአሁን ተጠሪም በተሰጠው ውሳኔ ባለመስማማት ለከተማው ይግባኝ ሰሚ ፍ/ቤት ቅሬታውን አቅርቦ ፍ/ቤቱም ጉዲዩን አስቀርቦ በማከራከር ካየ በኋላ የሥር አንደኛ ተከሣሽ የአሁን ተጠሪን የንግድ ድርጅት ያሸገው ያለ አግባብ ነው፣ ሦስተኛ የሥር ተከሣሽ ከአሁን ተጠሪ ጋር ያደረገው የቤት ክራይ ውል ፀንቶ ባለበት ሁኔታ ከአሁን አመልካቾች ጋር በውል ላይ ውል በመፈፀም ቤቱን ያስረከባቸው በአግባቡ አይደለም፣ የአሁን ተጠሪ እና የሥር ሦስተኛ ተከሣሽ የኪራይ ውላቸውን መቀጠል ይገባል በማለት የሥር ውሳኔን በመሻር ውሣኔ ሰጥተዋል።

በዚህም መሰረት የአሁን አመልካቾች በከተማው ይግባኝ ሰሚ ፍ/ቤት የተሰጠውን ውሳኔ በመቃወም ለከተማው ሰበር ሰሚ ለሆነው ፍ/ቤት ቅሬታቸውን በማቅረባቸው ፍ/ቤቱም ግራ ቀኙን በማከራከር ጉዲዩን ከመረመረ በኋላ በፍ/ቤቱ ውስጥ ጉዲዩን የማየት ስልጣንን አስመልክቶ የሐሳብ ልዩነት በመፈጠሩ በልዩነት ውሳኔ ተሰጥቶበታል። በመሆኑም አብላጫው ድምጽ ምክንያቱን ሳያስቀምጥ “ምንም እንኳን የፋዳራል መንግስት አካል የሆነው የኪ.ቤ.አ.ድ በዚህ መዝገብ ተከራካሪ ቢሆንም ለክርክሩ መነሻ የሆነው ነገር የመስተዲድሩ አካላት በነበራቸው የአስፈፃሚነት ስልጣን በመሆኑና እነርሱ የወሰደትን እርምጃን ተከትል የኪ.ቤ.አ.ድ በወሰደው እርምጃ የተከሰሰና ይህም አንድ ድርጊት በመሆኑ ጉዲዩ የዚህ ፍርድ ቤት ሥልጣን ነው” በማለት በይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤት የተሰጠውን ውሣኔ በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ. 337 መሰረት ስህተት የለም በማለት የሰበር አቤቱታውን ሰርዞታል።

አነስተኛ ድምፁም በጉዲዩ የተለየበትን ሐሳብ ሲያስቀምጥ፡- “በክርክሩ ጭብጥ ውስጥ ይህንን ቤት በባለቤትነት የሚያስተዲድረው የኪራይ ቤቶች ድርጅት ቤቱን አላግባብ ለሦስተኛ ወገን አከራየብኝ የሚል በመሆኑ በአዋጅ 25/88 መሰረት መዲኘት የሚኖርበት በፋዳራል ፍርድ ቤት ከመሆኑም በላይ የክርክሩ መነሻ የሆነው ቤትም በአዋጅ 36/95 አንቀጽ 41/1/ረ ላይ መስተዲድሩ በባለቤትነት ከሚያስተዲድራቸው ሥር የማይሸፈን በመሆኑ በከተማው ፍ/ቤት መታየቱ ከሥልጣን አኳያ አግብብ አይደለም” ሲል ልዩነቱን አስፍረዋል።