-** አቶ አማረ መጃ - ቀርበዋል; ሐምል ዐ2 ቀን 1999 ዓ.ም በተፃፈ አቤቱታቸው የፋዳራል; ከሣሽ v. -** የድሬዲዋ ለጋር ጉምሩክ - ነ/ፈጅ አቶ ታደሰ ጎለንዳ ቀርበዋል; ደግሞ ተከሣሽ በመሆን ተከራክረዋል። ስር ከሣሹ ሐምል 21 ቀን 1997 ዓ.ም የተፃፈ ክስ ያቀረቡ ሲሆን ይዘቱም የሰላዲ ቁጥሯ 3-ዐ5884 የሆነች ኢሮቶዮታ መኪናዬ ኮ

ተጠሪም ጥቅምት 11 ቀን 2ዐዐ1 ዓ.ም የተፃፈ መልስ ያቀረበ ሲሆን ይዘቱም አመልካች መኪናው በልላ ሹፋር ይሽከረከር ነበር ከማለት ውጭ የዛ ሹፋር ማንነት በስር ፍ/ቤትም ሆነ በይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤት አልጠቀሱም መኪናው ሲያሽከረክሩ የነበሩት ራሣቸው አመልካች ናቸው፤ ኮንትሮባንድ ጭኖ የተገኘን መኪና ችግሩ እልባት እስኪያገኝ ድረስ በቁጥጥር ስር አድርጌ ማቆየት እንደምችል አዋጅ ቁጥር 6ዐ/89 ዓንቀጽ 6/5/፣ 58/1/ለ/፣61 እና 78 ይፈቅድልኛል፤

መኪናዋ ኮንትሮባንድ ጭና መገኘቷ አያከራክርም፤ ስለሆነም የጠቅላይ ፍ/ቤት የፈፀመው የሕግ ስህተት ስለላለ ፍርደ ይጽናልኝ የሚል ነው።

የግራ ቀኙ ወገኖች ክርክር አመጣጥ ከላይ እየተገለፀ እንደመጣው ሆኖ ይህ ፍርድ ቤትም ተጠሪው የአመልካችን መኪና ይዞ በማቆየቱ የተቋረጠ ገቢ ሉከፍል ይገባል ወይስ አይገባም? የሚል መሰረታዊ ጭብጥ በመያዝ ጉዲዩን እንደሚከተለው መርምሮታል።

ከክርክር አመጣጥ መረዲት የሚቻለው የአመልካቹ መኪና በሕጋዊ መንገድ ጭናው ከነበር 19ዐ ጣቃ ጨርቅ ውስጥ አንድ ቦንዲና 1ዐ ሜትር ብትን የመጋረጃ ጨርቅ ሕግን ባልተከተለ መንገድ ተደብቆ እንደተገኘና በዚህ ምክንያም መኪናዋ በተጠሪ በቁጥጥር ስር እንደዋለች ነው በወቅቱ መኪናዋ በአመልካች ሣይሆን በልላ ሾፋር ትሽከረከር እንደነበር ነው። በግራና ቀኙ ክርክር ጉዲይ የከፍተኛ ፍርድ ቤቱ እና ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ለውሣኔያቸው መሰረት ያደረጉት ጭብጥ ልዩነት ያለው ይመስላል የኸውም የከፍተኛ ፍርድ ቤቱ አስተሳሰብ በኮንትሮባንድ ጭና የተገኘት መኪና በአዋጅ ቁጥር 6ዐ/89 መሰረት በቁጥጥር ማዋልና ችግሩ መፍትሄ እስኪያገኝ ድረስ ይዞ ማቆየት አይቻልም የሚል አይደለም። ከፍተኛ ፍርድ ቤቱ በውሣኔው ያሰመረበት መሰረታዊ ነገር መኪናዋ በልላ ሾፋር ስትሽከረከር ከላይ የተጠቀሱት ንብረቶች ይዛ መገኘቷ ታውቆ መኪናዋ መለቀቅ እንዲለባት የኢትዮጵያ ጉምሩክ ባለሥልጣን የበላይ አመራሮች ወደ ተጠሪው በተደጋጋሚ ደብዲቤዎች ጽፈው እያለ /በቁ.ዘ4ዐ/ቀ64/64ዐ/ዐ5/15 መጋቢት ዐ9/1996፣ በቁ.ዘ3ዐ/ቀ64-16/ዐ6 መስከረም 28/1997 ዓ.ም፣ በቁጥር ዘ4ዐ/ቀ 64-6/ዐ3 ነሐሴ 27/1997 ዓ.ም/ ተጠሪው ይህንን ትእዛዝ ወደጎን በመተው የአመልካችን መኪና ጉዲዩን ለማጣራት ከሚገባው ጊዜ በላይ በቁጥጥር ስር አውል አመልካችን ለተጨማሪ ወጪ ዲርጓል የሚል ሲሆን፣ የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ውሣኔ ደግሞ ከላይ የተመለከተውን የደብዲቤዎች ልውውጥ ግምት ውስጥ ባለማስገባት በአጠቃላይ በኮንትሮባንድ የተጠረጠረች መኪና በቁጥጥሩ ሥር አድርጎ የማቆየት ስልጣን በአዋጅ ቁጥር 6ዐ/1989 መሰረት ያለው መሆኑን ነው። ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ የጠቀሰው አሰራር በሕጉ የተመለከተ ሃቅ ቢሆንም ሁኔታውን በሚባ ተገንዝቦና የጉምሩክ መመሪያን መሰረት በማድረግ የባለስልጣኑ የበላይ አመራሮች መኪናዋ በወቅቱ ትሽከረከር የነበረው በልላ ሹፋር እንጂ የመኪናዋ ባለቤት በሆኑት በአመልካች ባለመሆኗ በአስቸኳይ እንድትለቀቅ በተደጋጋሚ እያዘዙት ተጠሪው መኪናዋን በወቅቱ ወይም ተገቢ በሆነ ጊዜ ውስጥ ሣይለቅ በቀረበት ሁኔታ ከላይ የተጠቀሰው አዋጅ የያዘው ዓላማ ተግባራዊ ለማድረግ ነው ማለቱ ተገቢነት ያለው ሆኖ አልተገኘም። በተጠሪው ጥፊት ምክንያት በአመልካቹ ላይ የገቢ መቋረጥ ሲደርስ አዋጅ ቁጥር 6ዐ/1989 ሽፊን በማድረግ ኃላፉነት የለብኝም በማለት ተጠሪው ያቀረበው ክርክር መሰረት ያለው አይደለም፤ አዋጁ የጉምሩክ ባለስልጣን ሰራተኞች ወይም ቅርንጫፍቻቸው በጥፊታቸው ምክንያት በባለንብረቶች ላይ ለሚያደርሱት ጉዲት ተጠያቂ እንዲይሆኑ ሽፊን የመስጠት ዓላማ የለውም፤

ስለሆነም በአሁኑ ጉዲይ መኪናዋ ስትሽከረከር የነበረው በሹፋር እንጂ በአመልካቹ አለመሆኗ ተገልፆለትና እንዱህ በሆነ ጊዜም መኪናዋ በቁጥጥር ስር አድርጎ ለረጅም ጊዜ ማቆየት በጉምሩክ መመሪያ መሰረት እንደማይፈቀድ ተጠሪው በግልጽ እያወቀ ሆን ብል መኪናዋን አለቅም በማለት በአመልካቹ ላይ ጉዲት ማድረሱ የተረጋገጠ ስለሆነ በፍ/ብ/ሕ/ቁ.

2ዐ28፣2ዐ31/1/ መሰረት ለደረሰው የገቢ መቋረጥ ጉዲት ኃላፉነት አለበት ብለናል። የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በሰጠው ፍርድ ተጠሪው በተጠቀሰው አዋጅ መሰረት መኪናዋን በቁጥጥር ሥር አውል የማቆየት ስልጣን ስላለው ሉጠየቅ አይገባም በማለት የደረሰበት ድምዲሜ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈፀመበት ነው ብለናል፤ ሥለሆነም የሚከተለውን ውሣኔ ሰጥተናል።

ው ሣ ኔ 1/ የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በፍ/ይ/መ/ቁ. 24665፣ ግንቦት 1ዐ/1999 ዓ.ም የሰጠው ፍርድ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ተሽሯል፤ ይፃፍ።

2/ የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የድሬዲዋ ምድብ ችልት በመ.ቁ. ዐ1735፣ መጋቢት 2ዐ ቀን 1998 ዓ.ም የሰጠው ፍርድ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ፀንቷል፤ ይፃፍ።

3/ ተጠሪው ጥፊት መፈፀሙ ስለተረጋገጠ በአመልካቹ ላይ ለደረሰው የገቢ መቋረጥ ኃላፉነት አለበት፤ ሥለሆነም ብር 36,111.11 /ሰላሣ ስድስት ሺህ አንድ መቶ አስራ አንድ ብር ከአስራ አንድ ሣንቲም/ ለአመልካቹ ይክፈል ብለናል።

4/ ግራ ቀኙ ወገኖች በዚህ ችልት ላካሄደት ክርክር ወጪና ኪሣራ ይቻቻለ።

ጉዲዩ በውሣኔ የተቋጨ በመሆኑ መዝገቡ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።