-** የኢትዮጵያ ልማት ባንክ - ነ/ፈጅ ታምራት አባተ; ከተበዲሪው ላይ ተረክቦ በማስተዲደር ላይ እያለ ተከሣሽ ከዚሁ ባለዕዲ ላይ ለሚፈልጉት ገንዘብ ይሄው ንብረት እንዱሸጥ ጠይቀው በሐራጅ ባለመሸጡ ምክንያት ንብረቱን እንዱረከቡ በፍ/ቤት v. -** ባላንባራስ ተስፊዬ ገ/እየሱስ - ጠበቃ ገ/እግዚአብሄር ተስፊዬ; ላይ በትግራይ ብ/ክ/መ/በመቀላ ዞን ማዕከላዊ ፍ/ቤት ባቀረበው አቤቱታ ለአቶ ተስፊዬ ፍትዊ ለሰጠው ብድር መያዣ የሆነ በመቀላ ከተማ ደቡብ ወረዲ ኩሃ ቀበላ የሚገኝ በ

የሰ/መ/ቁ 38666

ሐምል 9 ቀን 2ዐዐ1 ዓ.ም.

ዳኞች፡- ዓብደልቃድር መሐመድ ታፈሰ ይርጋ ፀጋይ አስማማው አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ አመልካች፡- የኢትዮጵያ ልማት ባንክ - ነ/ፈጅ ታምራት አባተ ተጠሪ፡- ባላንባራስ ተስፊዬ ገ/እየሱስ - ጠበቃ ገ/እግዚአብሄር ተስፊዬ መዝገቡ ተመርምሮ ቀጥል የተመለከተው ፍርድ ተሰጥቷል።

ፍርድ

ይህ ጉዲይ የፍርድ አፈፃፀምን የሚመለከት ሲሆን አመልካች በተጠሪ ላይ በትግራይ ብ/ክ/መ/በመቀላ ዞን ማዕከላዊ ፍ/ቤት ባቀረበው አቤቱታ ለአቶ ተስፊዬ ፍትዊ ለሰጠው ብድር መያዣ የሆነ በመቀላ ከተማ ደቡብ ወረዲ ኩሃ ቀበላ የሚገኝ በ35259 ካሬ ሜትር ቦታ ላይ የሰፈረ መጋዘንን ዕዲው ሳይከፈል በመቅረቱ ምክንያት በአዋጅ ቁጥር 97/9ዐ፣ 98/9ዐ እና 216/92 መሰረት አመልካች ከተበዲሪው ላይ ተረክቦ በማስተዲደር ላይ እያለ ተከሣሽ ከዚሁ ባለዕዲ ላይ ለሚፈልጉት ገንዘብ ይሄው ንብረት እንዱሸጥ ጠይቀው በሐራጅ ባለመሸጡ ምክንያት ንብረቱን እንዱረከቡ በፍ/ቤት ትዕዛዝ በመስጠቱ ንብረቱን መረከባቸው ተገቢ እንዲልሆነ በመጥቀስ ይመለስልኝ በማለት ጠይቋል።

ተከሳሽም ቀርበው በሰጡት መልስ ንብረቱን የተረከቡት ዕዲው ሳይከፈል በመቅረቱ ምክንያት የተጠቀሰው መሬትና መጋዘን ባለዕዲው በባለይዞታነት የሚጠቀምበት መሆኑን በመግለጽ ይሄው ንብረት እንዱሸጥ ተጠይቆ ሁለት ጊዜ የሐራጅ ሽያጭ ማስታወቂያ ወጥቶ ገዢ ባለመገኘቱ በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ/428/2/ መሰረት የፍርድ ባለመብቱ እንዱረከበው ፍ/ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቶ በዚሁ መሰረት የተረከብኩት ስለሆነ አቤቱታው ውድቅ ላደረግ ይገባል በማለት ተከራክረዋል።

የግራ ቀኙ ክርክር በዚህ መልኩ የቀረበለትም የዞኑ ከፍተኛ ፍ/ቤት ከሣሽ የብድር ዕዲው ሳይከፈለው በመቅረቱ ምክንያት ንብረቱን ተረክቤያለሁ ቢልም ንብረቱን ስለመረከቡ በፍ/ብ/ሕ/ቁ/1723/1/ መሰረት ውል ለማዋዋል ሥልጣን በተሰጠው አካል ፉት ያልተደረገ ከመሆኑም በላይ ተከሣሽ ንብረቱን በሐራጅ የሚገዛ በመጥፊቱ የፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ/428/1/ በሚፈቅደው መሰረት የተረከበ ስለሆነ ንብረቱን ሉመልስ አይገባም በማለት የከሣሽን አቤቱታ ሳይቀበለው ቀርቷል።

ከሣሽ በዚህ ውሣኔ ቅር በመሰኘት ለትግራይ ብ/ክ/መንግስት ጠቅላይ ፍ/ቤት የይግባኝ አቤቱታ ያቀረበ ቢሆንም የሥር ፍ/ቤት ውሣኔ ጉድለት የላለው ነው ሲል በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ/337 መሰረት ይግባኙን ሰርዟል።

የሰበር አቤቱታውም የቀረበው ይህንኑ ውሣኔ በመቃወም ሲሆን ይህ ሰበር ችልትም አቤቱታውን መርምሮ አመልካች በመያዣ ይዞት የነበረውን ንብረት አግባብ ባለው አካል ከማስመዝገብ አልፍ በስሙ በርስት መዝገብ አላስመዘገበም ተብል በመያዣ የያዘውን የተረከበውን ንብረት ለተጠሪ እንዱያስረክብ መባለ ለሰበር ቀርቦ ሉመረመር እንደሚገባው በማመኑ ተጠሪን በመጥራት ግራ ቀኙን አከራክሯል።

በአጠቃላይ የክርክሩ አመጣጥና ይዘት ከፍ ብል የተመለከተው ሲሆን በበኩላችንም አቤቱታው ለሰበር ይቅረብ ከተባለበት ነጥብ አኳያ እንደሚከተለው መርምረነዋል።

አመልካች አቶ ተስፊዬ ፍትዊ የተባለ ግለሰብ የተበደሩትን ገንዘብ ባለመክፈላቸው ምክንያት በመያዣ የያዘውንና ለዚህ ክርክር ምክንያት የሆነውን መሬትና መጋዘን አዋጅ ቁጥር 97/9ዐ፣ 98/90 እና 216/92 በሚፈቅደው መሰረት ገዢ በመጥፊቱ ምክንያት ተረክቦት እንደነበር መረጋገጡን ተገንዝበናል በልላ በኩልም የአሁን ተጠሪ በዚሁ ባለዕዲ በአቶ ተስፊዬ ፍትዊ ላይ አስፈርደው አመልካች በመያዣ ይዞት የነበረውና በኋላም የተረከበው መጋዘን በሐራጅ እንደሸጥ ፍ/ቤቱ ትዕዛዝ ሲሰጥ አመልካች ንብረቱን በመያዣ ይዞት እንደነበረና ዕዲው ባለመከፈለ ምክንያትም ንብረቱ በሐራጅ ለመሸጥ ተሞክሮ ገዢ በመጥፊቱ ምክንያት ከፍ ብል በተጠቀሱት አዋጆች መሰረት ንብረቱን እንደተረከበ በመግለጽና በንብረቱም ላይ መብት እንዲለው በመጥቀስ በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ/444 መሰረት ሽያጩን በመቃወም አመልካች አቤቱታ አቅርቦ እንደነበረና ፍ/ቤቱም አቤቱታው የቀረበው ዘግይቶ ስለሆነ ተቀባይነት የለውም በማለት ውድቅ ማድረጉንም ከመዝገቡ ተረድተናል።

በዚህ መልኩ አቤቱታው ተቀባይነት ሳያገኝ ከቀረ አመልካች በዚህ ጉዲይ ላይ ክስ ከማቅረብ እንደማይታገድ በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ/421 እና 455 ላይ ተመልክቷል።

አመልካች በዚሁ መሰረት አቤቱታውን ሲያቀርብ የከፍተኛው ፍ/ቤት አቤቱታውን ሳይቀበለው የቀረው ከፍ ብል እንደተጠቀሰው ንብረቱን ስለመረከቡ በፍ/ብ/ሕ/ቁ/1723/1/ መሰረት ውል ለማዋዋል ሥልጣን በተሰጠው አካል ፉት ስላልተደረገ ተቀባይነት የለውም በማለት ነው።