-** መ/ር መኳንንት ወረደ- ወኪል ጌታቸው ወረደ - ቀርበዋል። v. ዎች፡-** 1/ መስከረም ዲኛው 2/ ሃይለየሱስ ዲኛው 3/ አዲነች ዲኛው ሞግዚት አቶ ጥጋቡ መኮንን - ቀርበዋል። 4/ ዙሪያሽወርቅ ዲኛው

ተጠሪዎችም በሞግዚታቸው በኩል የካቲት 14/2ዐዐዐ ዓ.ም. የተፃፈ መልስ ያቀረቡ ሲሆን አጭር ይዘቱም የአማራ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰጠው ፍርድ የሚነቀፍበት አንዲችም ምክንያት ባለመኖሩ እንዱፀናላቸው፤ አመልካች ለሟች አቶ ዲኘው አስፊው ብር 4ዐዐዐ /አራት ሺህ ብር/ በቤቱ ሽያጭ ምክንያት ከፍለው እንደነበር ባልተረጋገጠበት ሁኔታ ይህ ገንዘብ እንዱመለስላቸው መጠየቃቸው አግባብነት የለውም፤ ይልቁንስ አመልካች በኪራይ መልክ የያዙትን ቤት የ4 ዓመት ኪራዩን ብር 48ዐዐ /አራት ሺህ ስምንት መቶ ብር/ ስላልከፈለ እንዱከፍለ ሆኖ ፍርድ ይሰጠን፤ ወጪና ኪሣራችንም ይታሰብልን የሚል ነው።

አመልካችም መጋቢት 12/2ዐዐዐ ዓም በሰጡት የመልስ መልስ ተጠሪዎች እርስ በርሱ የሚምታታ የኪራይ ጥያቄ ሉያቀርቡብኝ አይችለም ያለ ሲሆን ቀሪው በአቤቱታቸው ውስጥ የዘረዘሯቸውን ሃሣቦች የሚያጠናክሩ በመሆናቸው ደግሞ መዘርዘር ሳያስፈልግ ታልፎል።

ይህ የሰበር ሰሚ ችልትም የግራ ቀኙን ወገኖች የክርክር አመጣጥ ከላይ እንደተቀመጠው ከተገነዘበ በኋላ፡-

1. በአመልካችና የተጠሪዎች ወላጅ አባት በሆኑት በአቶ ዲኛው አስፊው መካከል ሐምል ዐ4/1996 ዓ.ም. የተደረገው የቤት ሽያጭ ውል ሕጋዊ ነው ወይስ አይደለም?

2. ውለ በሕግ መሰረት ያልተደረገ ነው የሚባል ከሆነ አመልካች በውለ መፈፀም ምክንያት ለተጠሪዎች አባት /አውራሽ/ የከፈለት ብር 4ዐዐዐ /አራት ሺህ ብር/ ሉመለስላቸው ይገባል ወይስ አይገባም?

3. ተጠሪዎች በመልሳቸው አመልካች እንዱፍላቸው የጠየቁት የ4 ዓመታት የአከራካሪው ቤት ኪራይ ብር 48ዐዐ /አራት ሺህ ስምንት መቶ/ የሕግ መሰረት አለው ወይስ የለውም? የሚለትን ጭብጦች በመመስረት ጉዲዩን እንደሚከተለው መርምሯል።

የመጀመሪያውን ጭብጥ በተመለከተ የግራ ቀኙን ወገኖች እያከራከረ ያለው ጉዲይ የቤት ሽያጭ ውል በመካከላቸው መኖር ወይም ያለመኖር ሲሆን አመልካች ከተጠሪዎች አባት /አውራሽ/ ሐምል ዐ4/1996 ዓ.ም. በተደረገ ውል በብር 725ዐ /ሰባት ሺህ ሁለት መቶ ሃምሣ ብር/ ቤት እንደገዙ የሚያመለክተው ጽሁፍ ወደሚመለከተው ውል የማዋዋል ስልጣን ያለው አካል ወይም ወደ ፍርድ ቤት ቀርቦ የተመዘገበ አይደለም። ምንም እንኳ ሻጭና ገዢ እንዱሁም ምስክሮች በውለ የፈረሙ ቢሆንም ይህ የማይንቀሳቀስ ንብረት ሽያጭ ሕጋዊ ለመሆን ከላይ የተጠቀሱት አካላት ዘንድ ቀርቦ የመመዝገቡን አስገዲጅነት የፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1723 አስቀምጦታል። የምዝገባው ሂደት ባልተሟላበት ሁኔታ ደግሞ የማይንቀሳቀስ ንብረቱ ሽያጭ ሕጋዊ ልባል እንደማይችል የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በ

የሰ/መ/ቁ 21448

ሚያዝያ 3ዐ/1999 ዓ.ም. በሰጠው ፍርድ ግልጽ ትርጉም እንደሰጠበት ነው። የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የሚሰጣቸው የመጨረሻ ፍርድችም በፋዳራልም ሆነ የክልል ፍርድ ቤቶች ወይም የተለያዩ እርከኖቻቸው ተቀባይነት ሉያገኙ እንደሚገባ አዋጅ ቁጥር 454/1997 አስፍሯል። ከላይ የተጠቀሰው የሰበር ችልት ውሣኔ የፍ/ብ/ሕ/ቁ.

1723/1/ እና 2878 ያላቸውን ልዩነት አስፍሯል። ይኸውም የፍ/ብ/ሕ/ቁ 1723/1/ የማይንቀሳቀስ ንብረት ሽያጭ ውል በአዋዋይ አካል ወይም በፍርድ ቤት ፉት እንዱደረግ የማድረጉ አስፈላጊነት በተዋዋይ ወገኖቹ መካከል የሚፀና ውል መኖሩን ለማረጋገጥ ሲሆን በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 2878 የተመለከተው የማይንቀሳቀስ ንብረት ምዝገባ ዓላማ ደግሞ ውለ በሦስተኛ ወገኖች ላይ ውጤት ለማምጣት ሲባል ነው። ከዚህ የሕግ ይዘትና አተረገጓጎም አኳያ የአሁኑ አመልካች የሽያጭ ውለ በአዋዋይ አካል ወይም በፍርድ ቤት ፉት አለመፈፀሙ ከተጠሪዎች አባት /አውራሽ/ የገዛሁትን አከራካሪውን ቤት ውጤት የላለው አያደርግብኝም በማለት ያቀረቡት መከራከሪያ ነጥብ ተቀባይነት የለውም። ስለሆነም የአማራ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይህንን ጭብጥ በሚመለከት የሰጠው ትንታኔ ትክክለኛ በመሆኑ በአመልካች ጥያቄ ላይ የፈፀመው መሰረታዊ የሕግ ስህተት የለም።

ሁለተኛውን ጭብጥ በተመለከተ ደግሞ ከላይ እየተጠቀሰ የመጣውን አከራካሪ ውል መሰረት በማድረግ አመልካች የተጠሪዎች አባት ለሆኑት ለአቶ ዲኛው አስፊው ብር 4ዐዐዐ /አራት ሺህ/ እንደሰጧቸውና ብር 325ዐ /ሦስት ሺህ ሁለት መቶ ሃምሳ ብር/ ቀርቷቸው እንደነበር የደቡብ ጎንደር ከፍተኛ ፍርድ ቤት በሰነድና በሰው ምስክር እንዲረጋገጠው ከመዝገቡ መረዲት ይቻላል። ይሁን እንጂ የአማራ ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት አከራካሪው ውል ሕጋዊ አይደለም የሚል ውሣኔ ሲሰጥ አመልካች ለተጠሪዎች አባት የከፈለት ከላይ የተጠቀሰው ብር 4ዐዐዐ /አራት ሺህ ብር/ እንዱመለስላቸው አብሮ መወሰን አልነበረበትም ወይ? የሚለውን ነጥብ በተመለተ የፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1815 እንዲስቀመጠው ተዋዋይ ወገኖቹን ወደ ነበሩበት የመመለስ ተግባር መከናወን እንዲለበት ነው። ከዚህ ድንጋጌ አኳያ የአማራ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አመልካች ለተጠሪዎች አባት በአከራካሪው ውል ምክንያት የከፈለትን ብር 4ዐዐዐ /አሪት ሺህ ብር/ ተጠሪዎች እንዱመልሱላቸው አለመወሰኑ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ነው።

በመጨረሻም የተቀመጠውን ጭብጥ በተመለከተ ደግሞ ተጠሪዎች በዚህ ሰበር ችልት በሰጡት መልስ አመልካች ያልከፈለትን የ4 ዓመት የቤት ኪራይ በጠቅላላ ብር 48ዐዐ /አራት ሺህ ስምንት መቶ ብር/ ሕጋዊ አግባብነቱ ሲታይ ተጠሪዎቹ ይህንን ነጥብ በተመለከተ የስር ፍርድ ቤቱ የሰጠውን ውሣኔ በመቃወም ያቀረቡት ይግባኝ የለም። ይህንን ጥያቄ እያቀረቡ ያለት አመልካች ባቀረቡት የሰበር አቤቱታ መነሻነት እየተካሄደ ባለው ክርክር ነው። ይግባኝ ወይም አቤቱታ ባላቀረቡበት ሁኔታ የቤቱ ኪራይ እንዱከፈላቸው ተጠሪዎች መጠየቃቸው ሕጋዊ አካሄድን የተከተለ ባለመሆኑ ከዚህ አኳያ የተፈፀመ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የለም ብለናል።

ው ሣ ኔ

1. የአማራ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በፍ/ይ/መ/ቁ. 13114 ጥቅምት 2ዐ/2ዐዐዐ ዓ.ም. የሰጠው ፍርድ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት በአብላጫ ድምጽ ተሻሽሎል፤ ይፃፍ።

2. በአመልካችና የተጠሪዎች አባት /አውራሽ/ በሆኑት በአቶ ዲኛው አስፊው መካከል ሐምል ዐ4/1996 ዓ.ም.

የተደረገው የቤት ሽያጭ ውል ከፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1723 አኳያ ሲታይ ውል ለማዋዋል ስልጣን ከተሰጠው አካል ያልተመዘገበ ወይም በፍርድ ቤት ፉት ያልተፈፀመ በመሆኑ አመልካች ውለ እንዱጸናላቸው ያቀረቡት ጥያቄ ተቀባይነት የለውም። ነገር ግን በሽያጭ ውለ ምክንያት አመልካች ለተጠሪዎች አባት የከፈለትን ብር 4ዐዐዐ /አራት ሺህ ብር/ በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1815 መሰረት ተጠሪዎች ሉመልሱላቸው ይገባል።

3. ተጠሪዎች ይግባኝ ወይም አቤቱታ ሳያቀርቡ በመልሳቸው የጠየቁት የቤት ኪራይ ጥያቄ አግባብ ያለው የክርክር ሂደት ያልተከተለ በመሆኑ ውድቅ ሆኗል። ወጪና ኪሣራ ይቻቻለ።

መዝገቡ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የአራት ዳኞች ፊርማ አለበት።