-** ሻ/ባሻ ገዛኸኝ ድልነሣው - ቀረበ መልስ ሰጭ፡- ወ/ሮ ተዋበች ደመቀ - ቀረቡ; ባቀረቡት የሰበር አቤቱታ መነሻ ነው። ጉዲዩም ባጭሩ እንደሚከተለው ነው።; በሥር የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት ከፍቺ ውሣኔ ቀጥል የንብረት ክፍፍል ይደረግለ v. ነታቸው ቀርበው ይኸው ንብረት ከጋብቻ በፉት ከመጀመሪያ ባለቤታቸው ጋራ ያፈሩትና የግል ንብረታቸው የሆነውን በወረዲ 28 ቀበላ ዐ1 በቤት ቁጥር 419 በካርታ ቁጥር ኮ/ዐ1/152/73 የተመዘገበውን ቤት በመሸጥ በምትኩ ይኸው ክርክር ያስነ

ይህ የሰበር ጉዲይም የቀረበው በዚህ አኳኋን የፋ.ጠ.ፍ/ቤት የሰጠው የሕግ ትርጓሜ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈፀመበት ነው የሚለበትን ክርክር በማቅረብ በሰበር ሰሚው ችልት እንዱታረምላቸው አመልካች ዲኝነት በመጠየቃቸው ነው።

መልስ ሰጭም ጠ/ፍ/ቤቱ በይግባኝ አይቶ የሰጠው ውሣኔ ትክክለኛውን የሕግ ትርጉም መሰረት በማድረግ ስለሆነ ሉፀና ይገባል በማለት ተከራክረዋል።

እኛም ጉዲዩን አግባብነት ካላቸው የሕግ ድንጋጌዎች ጋር አገናዝበን ተመልክተናል።

በዚህ ጉዲይ ክርክር ያስነሣው በቤት ቁጥር 61ዐ የተመዘገበው ቤት በፉት የአሁን መልስ ሰጭ የወ/ሮ ተዋበች ደመቀ የግል ሀብት የነበረው የቤት ቁጥር 419 ተሸጦ በግዥ የተገኘ ስለመሆኑ የማያከራክር የፍሬ ጉዲይ ስለመሆኑ በየደረጃቸው የተሰጡት የውሣኔ ግልባጮች አስረጂ ናቸው። በዚህ ጉዲይ አከራካሪ ነጥብ ሆኖ የተገኘውና በዚህ ሰበር ሰሚ ችልት ትርጉም የሚያሰጥ ሆኖ የተገኘው ከጋብቻ በፉት የነበረ ሀብት በመሆኑ የተነሣ የነበረን የግል ሀብት በመሸጥ ላላ ቤት በግብይት በግዥ በተገኘ ጊዜ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አዋጅ ቁጥር 213/92 አንቀጽ 58/2/ በተደነገገው መሰረት አለመፈፀም የሚያስከትለው ውጤት ምንድን ነው? የሚለው ነው።

በመሰረቱ ባል ወይም ሚስት ጋብቻቸውን በሚፈጽሙበት ጊዜ በየግል የነበሯቸው ንብረቶች የግል ንብረቶቻቸው ሆነው እንደሚቀጥለ በዚሁ ሕግ አንቀጽ 57 ተደንግጓል። በዚህ አኳኋን የግል የነበረ ንብረት በግብይት የተነሣ ዓይነቱን ለውጦ በተገኘ ጊዜ የግል ሆኖ እንዱቆይ ለማድረግ በአንቀጽ 58 የተመለከተውን በመረዲት አስቀድሞ ሉፈፀም እንደሚገባ የሕጉ አደራደር ቅደም ተከተል ያስገነዝባል። በመርህ ደረጃ በአንቀጽ 58/1/ እንደተመለከተው ባልና ሚስት ከተጋቡ በኋላ አንደ የግል ሀብቱ በሆነ ንብረት ለውጥ ያገኘው ወይም በግል ገንዘቡ የገዛቸው ወይም የግል ንብረቱን ሸጦ የሚያገኘው ገንዘብ የግል ሀብቱ ይሆናል በሚል ከተቀመጠ በኋላ በዚህ ሁኔታ የተነሣ ንብረቱ የግል ይባልልኝ ብል 1ኛው ወገን ጥያቄ ሲያቀርብና ፍርድ ቤት ሲያፀድቀው ብቻ ነው በማለት በተለየ ሁኔታ አስቀምጧል። ይኸው በአንቀጽ 58/2/ መሰረት በስርዓቱ አለመፈፀሙ የሚያስከትለው ውጤት ምንድነው? ለሚለው ጥያቄ አንቀጽ 58 በእራሱ ገላጭ እንጂ ለትርጉም በር የከፈተ ሆኖ አይገኝም።

ድንጋጌው ግልፅነት ይጎድለዋል ከተባለም ድንጋጌዎችን እርስ በእርሣቸው አስተሳስረን ልንመለከት ይገባል ።

የአንቀጽ 57 እና 58 ርዔሰ ጉዲዮች ቁጥር 1 እና 2 በሚል የተያያዙ በመሆናቸው ከጋብቻ በፉት የነበረ ሀብት የግል ሆኖ የሚቀጥለው በማናቸውም ዓይነት ምክንያት ዓይነቱን ካልለወጠ እና ለውጦ ከተገኘም የግል ሀብት እንደሆነ ሉቀጥል እንደሚገባ፣ በዚህ መሰረት የግል ሀብት ሆኖ ሉቀጥል የሚገባው ግን በልዋጭ የተገኘው ሀብት የነበረውን የግልነት አቋም ይዞ እንዱቀጥል በፍ/ቤት ቀርቦ የፀደቀ እንደሆነ ብቻ ስለመሆኑ እነዚህ ተያያዥነት ያላቸው ድንጋጌዎች በግልጽ ያመለክታለ። ይህን በአንቀጽ 58/2/ የተመለከተውን ማሟያ አለመተግበር የሚያስከትለው ሕጋዊ ውጤት ወሰን በእነማን ላይ ያተኮረ ነው የሚለውም ቢሆን አሻሚ በመሆኑ ትርጉም ያስፈልገዋል፤ ለመተርጎምም የሕግ አውጭውን ሀሣብ መፈለግ ይበጃል ወደሚል መደምደሚያ የሚያደርስ አይደለም። በመሰረቱ ከትርጉም ዘዳዎች አንደ የሕግ አነጋገር ግልጽ ሆኖ በተገኘ ጊዜ ሕጉን እንዲለ ሥራ ላይ ማዋል እንጅ በትርጉም ሽፊን ከሕጉ ይዘት መራቅ የሚያስፈልግ አይደለም።

ይተርጎም እንኳ ቢባል የሕግ አውጭው ሀሣብ ምን ነበረ ከሚለው መነሻ ይልቅ የሕጉን ድንጋጌዎች እርስ በእርሣቸው አስተሳስሮ ማየቱ ለትክክለኛው ትርጓሜ የሚያደርስ ነው። በዚህም መሰረት በዚሁ ሕግ አንቀጽ 62/2/ "----በዚህ ሕግ አንቀጽ 58 ንዐስ አንቀጽ 2 መሰረት የአንደኛው ተጋቢ የግል ሀብት ነው ካልተባለ በቀር ባልና ሚስቱ ከተጋቡ በኋላ በግብይት የሚያገኙት ንብረት ሁለ የጋራ ሀብታቸው ይሆናል” በማለት የባልና ሚስትን የጋራ ሀብት በሚደነግገው ክፍል መጠቀሱ በአንቀጽ 58/2/ የተመለከተውን ሥርዓት አለመፈፀም የሚያስከትለው ውጤት የተጋቢዎች የጋራ ሀብት የቱ ነው ለሚለው ጉዲይ ተፈፃሚ መሆኑን በግልጽ የሚያመለክት ነው።

ስለሆነም የአሁን መልስ ሰጭ ከጋብቻ በፉት የነበራቸውን የግል ሀብት በቁጥር 419 የተመዘገበውን ቤት በጋብቻ ላይ እያለ በመሸጥ በቤት ቁጥር 61ዐ የተመዘገበውን ቤት ሲገዙ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አዋጅ ቁጥር 213/92 አንቀጽ 58/2/ ሆነ በጊዜው ለጉዲዩ ተፈፃሚነት በነበረው ሕግ መሰረት በግብይት የተገኘው ቤት የግል ሆኖ ይቀጥል ዘንድ አቅርበው በሚመለከተው ክፍል አለማፀደቃቸው እስከተረጋገጠ ድረስ ክርክር ያስነሣው እና በቁጥር 61ዐ የተመለከተው ቤት የባልና ሚስቱ የጋራ ሀብት ነው ብለናል።

ው ሣ ኔ 1/ በድሮው አጠራር በወረዲ 28 ቀበላ ዐ1 በአሁኑ አጠራር ደግሞ በየካ ክ/ከተማ ቀበላ 19 ክልል ውስጥ የሚገኘው እና በቤት ቁጥር 61ዐ የተመዘገበው ቤት የአመልካችና የመልስ ሰጭ/ የባልና ሚስት/ የጋራ ሀብት ስለሆነ እንደ ከፍተኛው ፍ/ቤት ውሣኔ እኩል ይካፈለ።

2/ የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት በኮ/መ/ቁ. 12164 ታህሣሥ 24 ቀን 1998 ከሰጠው ውሣኔ ይህንን ቤት በሚመለከት ብቻ የሰጠው ውሣኔ እና የፋዳራል ጠ/ፍ/ቤት በፍ/ብ/ይ/መ/ቁ. 27393 መጋቢት ዐ9 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም የሰጠው ውሣኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ ተሽረዋል።

3/ የከፍተኛው ፍ/ቤት በኮ.ቁ. 44232