-** አቢሲኒያ ባንክ (አ.ማ) - ነ/ፈጅ ደላ መራራ; ባንክ በዝግ ሂሳብ እንዱቀመጥ የተደረገው ገንዘብ ወጭ ሆኖ እንዱከፈለን ይታዘዝልን በማለት ጠይቀው; ም ቀርቦ በፍ/ቤት የእግድ ትእዛዝ የተሰጠባቸው የተለያዩ ተሽከርካሪዎች ለብድር አከ v. -** እነ አብደ አህመድ (266 ሰዎች) - ጠበቃ ምትኩ በዚህ መዝገብ የቀረበው አቤቱታ በመ/ ከቀረበው አቤቱታ ጋር በስረ ነገርም ሆነ በጭብጥ ረገድ; ዎችን በመጥራት ግራ ቀኙን በጽሁፍና በቃል አከራክሯል። በአጠቃላይ የክርክሩ ይዘት ከፍ

የሰ/መ/ቁ 40921

የካቲት 26 ቀን 2001 ዓ.ም ዳኞች፡- ዓብደልቃድር መሐመድ ታፈሰ ይርጋ ፀጋዬ አስማማው አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ አመልካች፡- አቢሲኒያ ባንክ (አ.ማ) - ነ/ፈጅ ደላ መራራ ተጠሪ፡- እነ አብደ አህመድ (266 ሰዎች) - ጠበቃ ምትኩ በዚህ መዝገብ የቀረበው አቤቱታ በመ/ ከቀረበው አቤቱታ ጋር በስረ ነገርም ሆነ በጭብጥ ረገድ ተመሳሳይ በመሆኑ ሁለቱም መዛግብት ጏን ለጏን ተመርምረው ቀጥል የተመለከተው ፍርድ ተሰጥቷል።

ፍርድ

በዚህ መዝገብ የቀረበውም ሆነ በመዝገብ የቀረበው የሰበር አቤቱታ ከፍርድ አፈፃፀም ጋር የተያያዘ ሲሆን በዚህ መዝገብ የፍርድ ባለመብቶች የሆኑት የአሁን ተሰጠሪዎች በፍርድ ባለእዲ ጣና ትራንስፖርት ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ላይ በፋዳራል መ/ደ/ፍ/ቤት የፍርድ አፈፃፀም ማመልከቻ አቅርበው የፍርድ ባለእዲው ንብረት ተሸጦ በአመልካች ባንክ በዝግ ሂሳብ እንዱቀመጥ የተደረገው ገንዘብ ወጭ ሆኖ እንዱከፈለን ይታዘዝልን በማለት ጠይቀው የአሁን አመልካችም ቀርቦ በፍ/ቤት የእግድ ትእዛዝ የተሰጠባቸው የተለያዩ ተሽከርካሪዎች ለብድር አከፊፈል በዋስትና የያዛቸው ስለሆነ በአዋጅ ቁጥር 97/90 እና በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 2857 መሰረት ከማናቸውም ገንዘብ ጠያቂ በፉት በተሽከርካሪዎቹ ላይ የቅድሚያ መብት ስላለኝ በእነዚህ ተሽከርካሪዎች ላይ የፍርድ አፈፃፀሙ ሉቀጥል አይገባም በማለት መቃወሚያ ማቅረቡን ተገንዝበናል። በተመሳሳይም በመ/ቁ. 42832 ተጠሪዎች የሆኑት እነ አቶ አበራ መለሰ በፍርድ ባለእዲው አበባው ደስታ የግል ትራንስፖርት ላይ የፍርድ አፈፃፀም ማመልከቻ አቅርበው የባለእዲው ተሽከርካሪዎች ተሽጠው በአመልካች ባንክ በዝግ ሂሳብ እንዱቀመጥ የተደረገው ገንዘብ ወጭ ሆኖ እንዱከፈለን ይታዘዝልን በማለት አመልክተው በዚህ መዝገብም አመልካች በአዋጅ ቁጥር 97/90 እና በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 2857 መሰረት ከማናቸውም ገንዘብ ጥያቄ በፉት የቅድሚያ መብት እንዲለው መቃወሚያውን አቅርቦ ፍ/ቤቱም ጉዲዩን መርምሮ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 167 መሰረት በቅጥር ላይ ከተመሰረተ ግንኙነት የሚመነጭ ማንኛውም የሰራተኛ ክፍያ ጥያቄ ከማናቸውም የክፍያ ወይም የእዲ ጥያቄ ቅድሚያ እንደሚኖረው ስለተመለከተ የአመልካች አቤቱታ ተቀባይነት የላለው ስለሆነ በአመልካች ባንክ በዝግ ሂሳብ እንዱቀመጥ የተደረገው ገንዘብ ወጭ ሆኖ ለፍርድ ባለመብቶች እንዱከፈል በማለት ትእዛዝ ሰጥቷል።

አመልካች በዚሁ ትእዛዝ ቅሬታ አድሮበት የይግባኝ ቅሬታውን ለፋደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ያቀረበው ቢሆንም የስር ፍ/ቤት ትእዛዝ ጉድለት የላለው ነው በማለት ፍ/ቤቱ በፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ. 337 መሰረት ይግባኙን ሰርዟል።

የሰበር አቤቱታውም የቀረበው ይህንኑ በመቃወም ሲሆን ይህም ችልት አቤቱታውን መርምሮ አመልካች በዋስትና በያዛቸው ንብረቶች ላይ የቅድሚያ መብት ሳያገኝ መቅረቱ ከአዋጅ ቁጥር 97/90 እና ከፍ/ብ/ሕ/ቁ/ 2857 እንደዚሁም ከአዋጅ ቁጥር 377/96 አኳያ አግባብነቱ ለሰበር ቀርቦ ሉመረመር እንደሚገባው በማመኑ በሁለቱም መዛግብት ተጠሪዎችን በመጥራት ግራ ቀኙን በጽሁፍና በቃል አከራክሯል።

በአጠቃላይ የክርክሩ ይዘት ከፍ ብል የተሰጠው ሲሆን በበኩላችንም የሰበር አቤቱታው ያስቀርባል ከተባለበት ነጥብ አኳያ መርምረነዋል። በፋዳራል መጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት የፍርድ አፈፃፀሙ ሲቀጥል ለፍርድ ባለመብቶች የአሁን ተጠሪዎች ፍርድ ማስፈጸሚያነት እንዱሸጡ ትእዛዝ የተሰጠባቸው የተለያዩ ተሽከርካሪዎች አመልካች በአዋጅ ቁጥር 97/90 መሰረት ለብድር በዋስትና የያዛቸው ተሽከርካሪዎች እንደሆኑ ተረጋግጧል። ባንክ መያዣ የያዛቸውን ንብረቶች እዲው ሳይከፈለው በቀረ ጊዜ የ30 ቀን ማስጠንቀቂያ ለተበዲሪው በመስጠት ያለማንም ጣልቃ ገብነት በመያዣ የያዘውን ንብረት በመሸጥ ገንዘቡን ገቢ ማድረግ እንደሚችል በአዋጅ ቁጥር 97/90 አንቀጽ 3 ላይ ተመልክቷል። ከዚህም ላላ መያዣ የተቀበለ ባለገንዘብ ከመያዣው ሽያጭ ዋጋ ከላልች ባለገንዘቦች ቀድሞ የመቀበል መብት እንዲለውም በፍ/ብ/ሕ/ቁ.

2857/1/ ላይ ተደንግጓል። ከእነዚህ ድንጋጌዎች አንጻር አመልካች ከብድር አከፊፈል በመያዣነት በያዛቸው ንብረቶች ላይ የቀደምትነት መብት እንዲለው መገንዘብ ይቻላል።

በልላ በኩልም የአሰሪና ሰራተኛን ጉዲዩ በሚመለከተው በአዋጅ ቁጥር 377/96 መሰረት በቅጥር ላይ ከተመሰረተ የስራ ግንኙነት የሚመነጭ ማንኛውም የሰራተኛ የክፍያ ጥያቄ ከማናቸውም የክፍያ ወይም የእዲ ክፍያ ጥያቄ ቅድሚያ እንደሚኖረው በአንቀጽ 167 ላይ ተመልክቷል። አመልካች የዚህ ድንጋጌ ተፈፃሚነት በአሰሪው ላይ ላልች ገንዘብ ጠያቂዎች ክስ አቅርበው ያሰፈረደ ባለ ገንዘቦች በሚኖሩበት ጊዜ በፍርደ መሰረት ለነዚህ ባለገንዘቦች ክፍያ ከመፈጸሙ በፉት ሰራተኖች በአሰሪያቸው ላይ ክስ መስርተው ካስፈረደ ለሰራተኞቹ ቅድሚያ ክፍያ እንደሚፈጽም የሚያመለክት እንጂ ከዚህ አልፍ ባንኩ ለሰጠው ብድር በመያዣ የያዘውን ንብረት ሕጉ በሰጠው ስልጣን መሰረት ሸጦ ለብድሩ እዲ እንዱውል ከሚያደርግ በስተቀር ከተቀበለው የመያዣ ንብረት ሽያጭ ላይ ለባለእዲው ሰራተኞች በቅድሚያ እንዱከፈል ተደርጏ ሉተረጏም የሚገባው አይደለም በማለት ተከራክሯል።