-** መሐመድ ሰዓዲይ ረጃ - ጠበቃ አበራ ጣሰው ቀርበዋል; መጋቢት ዐ9 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም በተፃፈ አቤቱታቸው የትግራይ; ደግሞ ተከሣሽ የነበሩ ሲሆን ስር ከሣሾቹ ጥቅምት 28 ቀን 1999 ዓ.ም የተፃፈ ክስ ያቀረቡ ሲሆን አጭር ይዘቱም ሰ v. ዎች፡-** 1/ አቶ ዓብደልቃድር መሐመድ ፈረጅ - ቀርበዋል 2/ የህፃን ፉልሚያጀላኒ ሞግዚት ሻ/ሸዋነሽ አሰጋኸኝ - አልቀረቡም 3/ አቶ ሙክታር መሐመድ ፈረጅ - አልቀረቡም 4/ የአቶ ማሕሙድ መሐመድ ፈረጅ ወራሾች - አልቀረቡም 5/ ወ/

መጋቢት 24 ቀን 2ዐዐ1 ዓ.ም ዳኞች፡- ዓብደልቃድር መሐመድ ታፈሰ ይርጋ ፀጋዬ አስማማው አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ አመልካች፡- መሐመድ ሰዓዲይ ረጃ - ጠበቃ አበራ ጣሰው ቀርበዋል ተጠሪዎች፡- 1/ አቶ ዓብደልቃድር መሐመድ ፈረጅ - ቀርበዋል 2/ የህፃን ፉልሚያጀላኒ ሞግዚት ሻ/ሸዋነሽ አሰጋኸኝ - አልቀረቡም 3/ አቶ ሙክታር መሐመድ ፈረጅ - አልቀረቡም 4/ የአቶ ማሕሙድ መሐመድ ፈረጅ ወራሾች - አልቀረቡም 5/ ወ/ሮ ጀሚላ ጁሃር መሐመድ - አልቀረቡም 6/ ወ/ሮ ዘምዘም መሐመድ ፈረጅ - አልቀረቡም 7/ ወ/ሮ አለማ መሐመድ ፈረጅ - አልቀረቡም ፍርድ ቤቱ ጉዲዩን ከመረመረ በኋላ የሚከተለውን ፍርድ ሰጥቷል።

ፍርድ

ይህ የሰበር ክርክር ላቀርብ የቻለው አመልካች መጋቢት ዐ9 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም በተፃፈ አቤቱታቸው የትግራይ ብሕራዊ ክልላዊ መንግሥት ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ችልት በሰ/መ/ቁ. 22ዐ79፣ ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም የሰጠው ፍርድ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈፀመበት ስለሆነ ይሻርልኝ በማለታቸው ነው።

ክርክሩ የተጀመረው በመቀላ ከተማ፣ የደቡብ ወረዲ ፍርድ ቤት ሲሆን በዚሁ ፍ/ቤት በተካሄደው ክርክር የአሁኑ ተጠሪዎች ከሣሾች የአሁኑ አመልካች ደግሞ ተከሣሽ የነበሩ ሲሆን ስር ከሣሾቹ ጥቅምት 28 ቀን 1999 ዓ.ም የተፃፈ ክስ ያቀረቡ ሲሆን አጭር ይዘቱም ሰኔ 15 ቀን 1998 ዓ.ም የተደረገው ውል ሕጋዊ ስላልሆነ እንዱፈርስና በተከሣሾቹ እጅ በዚሁ ምክንያት የገቡትን ቤቶች ይመለሱልን የሚል ነው።

ተከሣሹም ባቀረቡት ተቃውሞ እርሣቸውም ሆነ ከሣሾቹ በኢትዮጵያ በተለያዩ ክልልች እንዱሁም በውጭ አገር የምንኖር ስለሆነ በአዋጅ 25/88 ዓንቀፅ 5/2/ መሰረት ክርክሩን የመዲኘት ስልጣን ያለው የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት እንጂ የከተማው ወረዲ ፍ/ቤት ጉዲዩን የማየት ስልጣን የለውም ብለዋል።

ከሣሾችም በጠበቃቸው በኩል ከላይ ለሰፈረው ተቃውሞ ታህሣሥ 23 ቀን 1999 ዓ.ም የተፃፈ መልስ የሰጡበት ሲሆን ይዘቱም ምንም እንኳ ከሣሾች በተለያዩ ክልልች የሚኖሩ ቢሆንም ውለ የተፈፀመው እና አከራካሪው የማይንቀሣቀስ ንብረት የሚገኘው በመቀላ ከተማ በመሆኑ ፍ/ቤቱ ጉዲዩን የማየት ስልጣን አለው፤ አዋጅ ቁ. 25/1988 ዓንቀፅ 5/2/ በውል ላይ በተመሰረተ ክርክር አይደለም፤ ተቃውሞው ውድቅ ላሆን ይገባል የሚል ነው።

የሥር ወረዲ ፍርድ ቤቱም የቀረበው ተቃውሞና መልስ ከላይ ከተመለከተው የአዋጁ ይዘት በማገናዘብ ጉዲዩ የፋዳራል ፍ/ቤቶች ስልጣን ስለሆነ ክርክሩን የማካሄድ ስልጣን የለኝም በማለት ጥር 14 ቀን 1999 ዓ.ም በዋለው ችልት ብይን ሰጥቷል።

ስር ከሣሾቹ ከላይ በሰፈረው ብይን ቅሬታ በማሣደር ወደ መቀላ ከፍተኛ ፍ/ቤት ይግባኝ አቅርበው ክርክር ከተካሄደ በኋላ ፍ/ቤቱ ሚያዚያ ዐ5 ቀን 1999 ዓ.ም በሰጠው ብይን ክርክር የተነሣበት ቤት በመቀላ ከተማ የሚገኝ በመሆኑ እንዱሁም ውለ የተፈፀመው በዚሁ ከተማ በመሆኑ የስር ፍ/ቤቱ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 24/1/ እና 25/1/ሀ/ መሰረት ስልጣን አለው በማለት የስር ፍ/ቤት ብይን በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ሽሮታል።

ጉዲዩ በስር ተከሣሹ ይግባኝ አቅራቢነት በትግራይ ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት የታየ ሲሆን ይህ ፍ/ቤትም በፍ/ይ/መ/ቁ. 2ዐ127፣ ጥቅምት 15 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም በሰጠው ፍርድ የወረዲ ፍ/ቤቱ ስልጣን የለኝም የሚል ብይን ከሰጠ በኋላ ስር ከሣሾቹ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 245/3/ መሰረት ክሣቸውን አሻሽለው ወደ ወሰነው ፍ/ቤት ወይም ወደላላ ፍ/ቤት ማቅረብ የሚፈቅድ ሆኖ እያለ ከፍተኛ ፍ/ቤቱ የወረዲውን ብይን መሻሩ ተገቢነት የለውም በማለት የወረዲ ፍ/ቤቱ የሰጠውን ብይን በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ሽሮታል።

በዚህ የጠቅላይ ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ውሣኔ ቅሬታ በማሣደርም ስር ከሣሾቹ ጉዲዩን ወደ ትግራይ ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ችልት ያቀረቡት ሲሆን ፍ/ቤቱም ግራ ቀኙን ወገኖች ካከራከረ በኋላ በመ.ቁ. 22ዐ79፣ጥር 27 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም በሰጠው ፍርድ ይግባኝ ሰሚው ጠቅላይ ፍ/ቤቱ የከፍተኛ ፍ/ቤቱን ብይን ለመሻር የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 245/3/ አጣቅሶ ከሣሾቹ ክሣቸውን አስተካክለው ለሚመለከተው ፍ/ቤት ያቀርባለ እንጂ ይግባኝ ማለት አልነበረባቸውም ማለቱ መሰረታዊ የሕግ ስህተት እንደሆነና ስር ከሣሾቹ ይግባኝ ከማቅረብ በሕግ አይከለከለም በማለት የጠቅላይ ፍ/ቤቱን ውሣኔ ሙለ በሙለ በመሻር የከፍተኛ ፍ/ቤቱን ብይን አጽንቷል።

የአሁኑ አመልካችም ከላይ የሰፈረውን የትግራይ ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ችልት የሰጠው ፍርድ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈፀመበት ስለሆነ ይታረምልን በማለት መጋቢት ዐ9 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም የተፃፈ አቤቱታ አቅርበዋል፤