Unknown v. -** የምክር በሪሁን - ጠበቃ አቶ ጌትነት የሻነህ ቀረቡ።; በአመልካቾች እና በላልች ሁለት ሰዎች እንደዚሁም በአዱስ አበባ ሥራና ከተማ ልማት ቢሮ ላይ ክስ መስርቶ ሕጋዊ ውሣኔ አሰጥቻለሁ በማለት ያቀረበው የአፈፃፀም ክስና ክርክር ነው።

ከዚህ አንፃር ስንመረምረው ተጠሪ በእነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ ላይ አስወስኛለሁ በሚል ፍርድ መነሻ አመልካቾችን በአፈፃፀም ለማስገደድ ይችላል ወይስ አይችልም? የሚለው ነጥብ መመርመር ያስፈልጋል። ተጠሪ እነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ ለእሱ ቤት የሸጡለት መሆኑን በፍርድ ቢያረጋግጥ እንኳን የቤቱ ስመ ንብረት እና ይዞታ በአመልካቾች ስም በመሆኑ በፍርድ ሉያስፈጽመው የሚችል ውሣኔ የለም። ምክንያቱም በእነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ እና በተጠሪ መካከል የቤት ሽያጭ ውል አለ መባለ ብቻውን ተጠሪ ገዝቸዋለሁ የሚለውን ቤት ለመረከብ እና ስመ ንብረቱን ለማዛወር የሚያስችል መብት አያሰጠውም። ተጠሪ የቤቱ ስመ ንብረት እና ይዞታ እንዱዛወር ለማድረግ የሚችለው እነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ የሽጡለት የራሳቸው ንብረት የሆነ ቤት ከሆነ ብቻ ነው።

በያዝነው ጉዲይ ተጠሪ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬና አቶ ጉልላት ሞላ ለእኔ ሸጠውልኛል የሚለው ቤት ስመ ንብረቱም ሆነ ይዞታው በአመልካቾች ስም ያለ ነው። ተጠሪ እነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ ቤቱን የሸጡልኝ ከአመልካቾች ገዝተውት ነው የሚል ክርክር እና ክስ ቢያቀርብም በአመልካቾች እና በእነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ መካከል በሕግ የፀና የቤት ሽያጭ ውል የለም በማለት አመልካቾች ክደው ተከራክረዋል። በዚህ ጭብጥ ላይ ቤቱን ገዝተዋል የተባለት በላይነሽ ካሣዬና አቶ ጉልላት ሞላ በአመልካቾች ላይ የውል ይፈፀምልን ክስ አቅርበው በፍርድ የተረጋገጠ መብት አላገኙም።

በመሆኑም በመጀመሪያ በአመልካቾችና በእነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ መካከል በሕግ የሚፀናና አመልካቾች የባለቤትነትና የይዞታ መብታቸውን እንዱለቁ የሚያስገድድ ውል ያለ ስለመሆኑ ውሣኔ ባላገኘበት ሁኔታ ተጠሪ እነ በላይነሽ ካሣዬ ከአመልካቾች የገዙትን ቤት ለእኔ ስለሸጡልኝ በውለ መሰረት ይፈፀምልኝ የሚል ክርክር በማቅረቡ ብቻ አመልካቾች ንብረታቸውን ለተጠሪ ለቅቀው እንዱወጡ ትእዛዝ የሚሰጥበት ምክንያት የለም።

ይህንንም ነጥብ የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በፍትሀብሕር ይግባኝ መዝገብ ሚያዝያ 25 ቀን 1999 ዓ.ም ውሣኔ ሰጥቶበታል። የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በውሣኔው አመልካቾች ከእነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ ጋር አድርገውታል ስለተባለው የቤት ሽያጭ ውል በተመለከተ የፋዳራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠው ውሣኔ አግባብነት የላለው መሆኑን በግልጽ ካሰፈረ በኋላ አመልካቾች ተጠሪ ካቀረበባቸው ክስ ጋር ተያይዞ እንደውለ እንዱፈጽሙ አይገደደም በማለት ውሣኔ ሰጥቷል።

ተጠሪ በይግባኝ እልባትና ውሣኔ ያገኘውን ጉዲይ የተሰጠው ውሣኔ ስህተት አለበት የሚል ከሆነ ለሰበር ሰሚ ችልት ከሚያቀርብ በስተቀር እነ በላይነሽ ካሣዬን ነጥል በመክሰስ በተዘዋዋሪ መንገድ የአመልካቾችን ቤት ለመረከብ የተከተለው የክርክር ስልት ተገቢ አይደለም። አፈፃፀሙን የያዘውም የፋዳራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አመልካቾች ለተጠሪ ቤቱን እንዱያስረክቡ ሉገደደ የማይገባ መሆኑን በግልጽ በማስፈር የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ውሣኔ የሰጠበትን ጉዲይ ወደ ጏን በመተው በአፈፃፀም ተከሳሽ እነ ወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬ ናቸው የሚል ምክንያት በመስጠት አመልካቾች ቤታቸውን ለተጠሪ አስረክበውና ለቅቀው እንዱወጡ የሰጠው ትእዛዝ ይግባኝ ሰሚው የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰጠውን ግልጽ ውሣኔ ዋጋ የሚያሣጣና የሚሽር በመሆኑ መሰረታዊ የሆነ የዲኝነት አካሄድ ሥርአትን የሚጥስና የበላይ ፍርድ ቤቶች ውሣኔ ገዥነትና የበላይነትን የሚፃረር መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ትእዛዝ ነው ብለናል። ጉዲዩ በይግባኝ የቀረበለት የከፍተኛው ፍርድ ቤትም ይህንን ትእዛዝ የሕግና የፍሬ ጉዲይ ስህተት የለበትም በማለት የአመልካቾችን ይግባኝ መሰረዙ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ነው በማለት ፍርድ ሰጥተናል።

ው ሣ ኔ

1. ተጠሪ በወ/ሮ በላይነሽ ካሣዬና አቶ ጉልላት ሞላ ላይ ያስወሰነው ውሣኔ አልተሻረም በሚል ሰበብ አመልካቾች ቤቱን ለተጠሪ ለቅቀውና አስረክበው እንዱወጡ በመዝገብ መጋቢት 24 ቀን 2000 ዓ.ም የሰጠው ትእዛዝና የከፍተኛው ፍርድ ቤት በመዝገብ ሚያዝያ 25 ቀን 2000 ዓ.ም የሰጠው ውሣኔ ተሽረዋል። ይፃፍ።

2. የፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት በመዝገብ ሚያዝያ 25 ቀን 1999 ዓ.ም የሰጠው ውሣኔ በሰበር ሰሚ ችልት ያልተሻረ ወይም ያልተሻሻለ ውሣኔ በመሆኑ ህጋዊ አስገዲጅነትና ተፈፃሚነት ያለው ውሣኔ ነው። ስለሆነም አመልካቾች ቤታቸውን እንዱለቁና ለተጠሪ እንዱያስረክቡ በአፈጻጸም መገደድ የለባቸውም ብለናል። ይፃፍ።

3. ተከራካሪዎች በዚህ ፍርድ ቤት ያወጡትን ወጭና ኪሣራ ለየራሳቸው ይቻለ ብለናል።

ይህ ፍርድ በፋዳራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ጥቅምት 6 ቀን 2001 ዓ.ም በሙለ ድምጽ ተሰጠ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት።