Unknown v. Unknown

የሰ/መ/ቁ 19258

ሐምል 12 ቀን 1999 ዓ.ም ዳኞች፡- Aቶ መንበረፀሐይ ታደሰ Aቶ Aሰግድ ጋሻው Aቶ ተሻገር ገ/ሥላሴ Aቶ ታፈሰ ይርጋ Aቶ ብርሃኑ Aመነው Aመልካቾች፡- 1. Aቶ ተክል ዋቅጅራ 2. Aቶ ጥላሁን ቦባስ ቀረቡ 3. Aቶ ሃቢብ መሐመድ መልስ ሰጭ፡- Aቶ ሾንጣ ጉቡ ቀረቡ መዝገቡን መርምረን ተከታዩን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

ይህ የሰበር ጉዳይ የተወሰነ ኃላፊነት ያለው የግል ማህበር Aንድ Aባል Aገባለሁ ያለውን መዋጮ መቼና Eንድት ማግባት ያለበት መሆኑን የሚመለከት ነው።

Aመልካቾችና መልስ ሰጭዎች ጠቅላላ ግምቱ ብር 8AA,AA0 /ስምንት መቶ ሺህ ብር/ ካፒታል ያለው ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር መሥርተዋል። የEያንዳንዳቸው መዋጮ ብር 2AA,AAA.AA /ሁለት መቶ ሺህ ብር/ ሲሆን የAሁን መልስ ሰጭ በዓይነትም ሆነ በገንዘብ Aገባለሁ ካለው መዋጮ ውስጥ ብር 74,838.8A /ሰባ Aራት ሺ ስምንት መቶ ሰላሣ ስምንት ብር/ ሣያስገባ ማህበሩ ሥራውን ሲያንቀሣቅስ ከቆየ በኋላ ልሎች Aባላት ይህንኑ ላያስገባ የተስማማውን መዋጮ በገንዘብ ገቢ Eንዲያደርግ ሲጠይቁት መልስ ሰጭ ይህንኑ መዋጮ ማህበሩ ከሚያስገኘው ትርፍ ገቢ በድርሻዬ ከማገኘው Eከፍላለሁ Eንጂ Eንደ ጥያቄያችሁ ክፍያውን ለመፈፀም ግድታ Aልገባሁም በማለቱ ምክንያት ይህ ክርክር ላከሰት ችሐል።

ይህንኑ ክርክር ያስነሣውን መዋጮ ገቢ ያደርግ ዘንድ Aመልካቾች በጌዲO ዞን ከፍተኛው ፍ/ቤት ክስ መሥርተው መልስ ሰጭም ከላይ የተጠቀሰውን መከራከሪያ በማቅረቡ ይኸው ፍ/ቤት ጉዩን ተመልክቶ የAሁን መልስ ሰጭ ቀሪ Aክሲዮን ድርሻውን /መዋጮውን/ በዚህ ጊዜ Aስገባለሁ ብሎ ግድታ Aልገባም ማስጠንቀቂያ የደረሰው መሆኑም Aልተረጋገጠም፣ ስለሆነም የሚከፍልበት ምክንያት የለም በማለት ወስኗል።

በዚህ ውሣኔ የAሁን Aመልካቾች ቅር ተሰኝተው የይግባኝ Aቤቱታቸውን ለደቡብ ብ/ብ/ሕዝቦች ክለል ጠቅላይ ፍ/ቤት በማቅረባቸው ግራ ቀኙ በጉዳዩ ላይ ክርክር Aድርገዋል። ይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤትም የAሁን መልስ ሰጭ Aስገባለሁ ካለው መዋጮ ብር 74,838.8A /ሰባ Aራት ሺህ ስምንት መቶ ሰላሣ ስምንት ብር/ Aላስገባም (Aልከፈለም) ሆኖም ይህንኑ ቀሪ ክፍያ ለመፈፀም ውል Aድርጓል። ይህ ውልም ፈራሽ ነው Aልተባለም ስለዚህ መልስ ሰጭ ገንዘቡን ላከፍል ይገባል በማለት ዳኝነት ሰጥቶ ግራ ቀኙን Aሰናብቷል።

በዚህ ውሣኔ ባለመስማማት Eና መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሞበታል በሚል የAሁን መልስ ሰጭ ለክልሉ ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰበር Aቤቱታ Aቅርቦ በሰበር ግራ ቀኙ ተከራክረዋል። ሰበር ሰሚው ችሎት ጉዳዩን መርምሮ Eንደሚከተለው ወስኗል።

በንግድ ሕግ ቁጥር 338/1/ Aክሲዮኖች በሚገዙበት ጊዜ Eጅግ ቢያንስ ከተፃፈባቸው ዋጋ Aንድ ሩብ ላከፈል Eንደሚገባ ወይም በሙሉ Eንደሚከፈል ተደንግጓል። ዋጋቸው በሙሉ Eስኪከፈል ድረስም Aክስዮኖቹ በማህበሩ ስም የሚቆዩ ናቸው ሆኖም ይህ ያልተከፈለው Aክሲዮን ማህበሩ በንግድ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን ጀምሮ ቢበዛ Eስከ Aምስት ዓመት ድረስ በየጊዜው መከፈል Eንዳለበት በዚሁ ሕግ Eና ድንጋጌ ንUስ ቁጥር 2 308 309 ተመልክቷል። በዚህ ሕጉ ባስቀመጠው ጊዜ ውስጥ ያልተከፈለው የAክሲዮን ክፍያ ካልተፈፀመ ምን ውጤት Eንደሚያስከትል ደግሞ በንግድ ሕግ ቁጥር 342 ሥር ተደንግጓል። ስለሆነም ድርሻ የAክሲዮን ክፍያውን ገቢ Aለማድረጉ ከተረጋገጠ በንግድ ሕግ ቁጥር 338/1/ Eና 342 መሰረት

• ያልተከፈለባቸውን Aክሲዮኖች ስም በማህበሩ ማቆየት፣
• በሐራጅ ማሸጥ፣
• ኪሣራ ካስከተለ መጠየቅ Eንዲሁም ከጉባዔ ድምፅ Eንዲታገድ ከሚድረግ በቀር የAክሲዮን ክፍያ ገንዘብ Aልከፈለም በሚል Eንዲከፍል ማስገደድ ሕጋዊ መሰረት Aይኖረውም። በመሆኑም የክልሉ ጠቅላይ ፍ/ቤት Aመልካቹ መክፈል የሚገባውን ቀሪ ብር 74,838.8A /ሰባ Aራት ሺህ ስምንት መቶ ሰላሣ ስምንት ብር ከሰማንያ ሣንቲም/ የAክሲዮን ክፍያ ይክፈል በማለት የሰጠውን ውሣኔ በመሻር ወስነናል የሚል ነው።

የሰበር Aቤቱታ የቀረበውም ይህ በክልሉ ጠቅላይ ፍ/ቤት የተሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የተፈፀመበት መሆኑን ያመለክታሉ ያላቸውን ነጥቦች Aመልካች በመጥቀስ Eንዲታረምለት ነው።

መልስ ሰጭም በበኩሉ የሥር የክልሉ ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚው ችሎት የሰጠው ውሣኔ የሕግ ግድፈት Aልተፈፀመበትም በማለት ተከራክሯል።

Eኛም ጉደዩን ተመልክተናል Eንደተመለከትነውም Aመልካቾችና መልስ ሰጭ ያቋቋሙት የንግድ ማህበር የተወሰነ ኃላፊነት ያለው የግል ማህበር ስለመሆኑና ክርክር ያስነሣውን የብር 74,838.8A መዋጮ መልስ ሰጭ ለዚሁ የንግድ ማህበር ገቢ ማድረግ በሚገባው ጊዜ ያላገባ ስለመሆኑ በክርክሩ ሂደት የተካዱ ነጥቦች Aይደሉም ። Eያንዳንዱ ማህበርተኛ በዓይነትም ሆነ በገንዘብ ማግባት የሚገባውን መዋጮ Aጠቃሎ መክፈል ያለበት መሆኑን ከንግድ ሕግ ቁ. 516 Eና 517 ይዘት መረዳት ይቻላል።