Unknown v. -** Aቶ በዛወርቅ ሺመላሽ ቀረቡ; የሥር ከሣሽ መጋቢት 18 ቀን 1993 ዓ.ም ጽፈው ባቀረቡት የክስ ማመልከቻ በተከሣሽ ድርጅት ውስጥ ከግንቦት 24 ቀን 1989 ዓ.ም ጀምሮ Eስከ ጥቅምት 20 ቀን 1993 ዓ.ም ድረስ በሕግ Aገልግሎት

ተጠሪው ሥራውን Aልሰራም ያሉትም ኩባንያው የጥብቅና ፈቃድ ካላወጣልኝ ወይም ደግሞ የኩባንያው ሸሪክ (ባለAክሲዮን) Aድርጐ ካላስመዘገበኝ ሥራ መስራት Aልችልም። ከሰራሁ በወንጀል የሚያስጠይቀኝ በመሆኑ ሁኔታው ላመቻችልኝ ይገባል በማለት ነው። Eንዲህ የሚል ሐሳብ ስለማቅረባቸው ራሳቸው የፃፋት ደብዳቤ ያስረዳል። Aቶ ዳንኤል ተገኑ የፃፉት ደብዳቤም ተጠሪው Aልሰራም ማለታቸውን ያረጋግጣል። Eንደዚሁም Aቶ ዳንኤል ተገኑ በመከላከያ ምስክርነት ቆጥረናቸዋል። የሥር ፍ/ቤቶች ስንብቱ ሕገወጥ ነው በማለት የወሰኑትም የቀረቡትን ማስረጃዎችና የተደረገውን ክርክር ባለመገንዘብና በመከላከያ ምስክርነት የቆጠርናቸውን Aቶ ዳንኤል ተገኑን ምስክርነት ባለመሰማት ነው። በመሆኑም ተጠሪው የተቀጠሩበትን ሥራ Aልሰራም በማለታቸው በAዋጅ ቁ. 42/85 Aንቀጽ 26(1) Eና 28 መሰረት የተሰናበቱ ናቸው። ስንብቱ ሕጋዊ ሆኖ ሳለ የስር ፍ/ቤቶች ስንብቱ ሕገወጥ ነው በማለት የሰጡት ውሳኔ የAዋጁን ድንጋጌ የሚፃረር በመሆኑ ውሳኔቸው መሰረታዊ የሕግ ሥህተት የተፈፀመበትና ላታረም የሚገባው ነው የሚል ነው።

ተጠሪው ደግሞ በሰጡት መልስ የፍ/ከ/ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ የመ/ደ/ፍ/ቤት ከሰጠው ውሳኔ የተለየ በመሆኑ Aመልካች ለፍ/ጠ/ፍ/ቤት ይግባኝ ማቅረብ ነበረበት። ይህን Aልፎ ለሰበር ችሎት Aቤቱታ ማቅረቡ ተቀባይነት የለውም። ድርጅቱ የጥብቅና ፈቃድ ካላስወጣልኝ ሥራ Aልሰራም Aላልኩም ባለAክሲዮን Aድርጐ ካላስመዘገበኝ የምክር Aገልግሎት Aልሰጥምም Aላልኩም። Aመልካች Aልተሰማልኝም ያሉት ምስክር የሚያውቀውን በጽሑፍ ስለገለፀ ለምን ቀርቦ Aልመሰከረም Aይባልም።

ተፈጠረ ላልኩት ችግር መፍትሄ ሳይሰጥበት ድርጅቱ Eኔን ማሰናበቱ ተገቢ Aይደለም። የፍ/ከ/ፍ/ቤት ድርጅቱ ለችግሩ መፍትሄ ሳይፈለግ የተወሰደው የሥራ ስንብት Eርምጃ ሕገወጥ ነው በማለት የወሰነው በAግባቡ ነው።

በመሆኑም የሥር ፍ/ቤት ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የልለበትና በAግባቡ የተሰጠ በመሆኑ ላፀናልኝ ይገባል በማለት ተከራክረዋል።

ግራ ቀኙ ያደረጉት የቃል ክርክርም በመቅረፀ ድምፅ ከተሞላው ካሴት ወደ ጽሑፍ ተመልሶ ጽሑፉ ከመዝገቡ ጋር ተያይዟል። Aመልካች ያቀረበው የመልስ መልስም Eንደዚሁ ከመዝገቡ ጋር ተያይዟል።

በበኩላችን ደግሞ Aመልካች ኩባንያ ተጠሪውን ያሰናበታቸው በሕገወጥ መንገድ ነው ወይስ Aይደለም? የሚለውን ጭብጥ በመያዝ መዝገቡን መርምረናል።

መዝገቡን Eንደመረመርነውም ተጠሪው ሐምል 7 ቀን 1992 ዓ.ም ለAቶ ንጉሴ Aበራ በፃፉት ደብዳቤ Aዋጅ ቁጥር 199/92 በAንቀጽ 31 የጥብቅና Aገልግሎት መስጠት የሚፈልግ ሰው ከፍትህ ሚኒሰቴር የጥብቅና ፈቃድ ማግኘት Eንዳለበት ደንግጓል፣ Eንደዚሁም የግል ድርጅት ወይም ኩባንያ ኃላፊ ወይም ባለAክሲዮን ወይም ሸሪክ የሆኑ ሰዎች የጥብቅና ፈቃድ ሳይኖራቸው የጥብቅና Aገልግሎት መስጠት Eንደሚችሉ በAዋጁ Aንቀጽ 31(1) ሥር ተደንግጓል፣ Eኔ Eነዚህን መስፈርቶች ስለማላሟላ የጥብቅና Aገልግሎት ብሰጥ በሕጉ Eቀጣለሁ፣ የድርጅቱን ወይም የኩባንያውን ጥቅም ለማስጠበቅ በፍርድ ቤት መከራከር ሕጋዊ የውክልና ሥልጣን የተሰጠው ሰው፣ የኩባንያ ኃላፊ፣ ባለAክሲዮን ወይም ሸሪክ መሆንን ይጠይቃል።

ፍ/ሚኒሰቴር የጥብቅና ፈቃድ የሚሰጠው የሙሉ ሰዓት ተቀጣሪ ላልሆነ ሰው Eንጂ ለሙሉ ሰዓት ተቀጣሪ Aይደለም። በመሆኑም መመርያችሁን Eጠብቃለሁ ማለታቸውን ተመልክተናል። የዚህ ደብዳቤ ይዘት ደግሞ የሙሉ ሰዓት ተቀጣሪ ሆኜ መስራት ብቀጥል የጥብቅና ፈቃድ ስለማይሰጠኝ የጥብቅና ፈቃድ ማግኘት Aልችልም። ያለ የጥብቅና ፈቃድ ለመስራት የሚቻልበት ልላው Aማራጭ ደግሞ የኩባንያው ሐላፊ ባለAክሲዮን ሸሪክ በመሆን ቢሆንም Eኔ ባለAክሲዮን ወይም ሸሪክ ወይም ደግሞ የኩባንያው ኃላፊ ባለመሆኔ የጥብቅና Aገልግሎት መስጠት Aልችልም።

ፈቃድ ሳይወጣልኝ ወይም ባለAክሲዮን ሆኜ ሳልመዘገብ የሕግ Aገልግሎት ለኩባንያው ብሰጥ በወንጀል የምቀጣ በመሆኑ መፍትሄ Eስከሚፈለግልኝ ጊዜ ድረስ የተቀጠርኩበትን ሥራ Aላከናውንም የሚል ነው።

ተጠሪው መጋቢት 18 ቀን 1993 ዓ.ም ባዘጋጁት የክስ ማመልከቻና ታህሳስ 17 ቀን 94 ዓ.ም ባቀረቡት የመልስ መልስ የጥብቅና Aገልግሎት ለመስጠት በቅድሚያ የጥብቅና ፈቃድ Eንደሚያሻ፣ ፈቃድ ሳይኖር Aገልግሎት መስጠት በወንጀል Eንደሚያስጠይቅ፣ ለግል ኩባንያም ቢሆን ያለ ጥብቅና ፈቃድ Aገልግሎት መስጠት የሚችሉት የድርጅት ሃላፊ ወይም ሸሪክ መሆን Eንደሚያስፈልግ የጠበቆች Aዋጅ ይደነግጋል፤ ላይሰንስ (የጥብቅና ፈቃድ) የማገኝበት መንገድ ሳይቀየስና ፈቃድ ሳይኖረኝ ብሰራ በወንጀል Eንደምቀጣ Eየታወቀ Aቶ ዳንኤል ተገኑ ሆራ ሆቴል በሚመለከት የሕግ Aገልግሎት Eንድሰጥ ማዘዛቸው Eኔን ለማስወንጀል ወይም ደግሞ የተመደበበትን ሥራ Aልሰራም ብሐል በማለት Eርምጃ ለማስወሰድ የታሰበ ነበር በማለት ያቀረቡት ክርክርም ኩባንያው የጥብቅና ፈቃድ ካላስወጣልኝ ወይም ደግሞ የባለAክሱዮንነት ምዝገባ ካላደረገልኝ ሥራውን Aልሰራም ማለታቸውንና ሆራ ሆቴልን የተመለከተውን ሥራም ሳያከናውኑ መቅረታቸውን በማመን የተከራከሩ መሆናቸውን የሚያስረዳ ነው።

Aቶ ዳንኤል ተገኑ ሰኔ 7 ቀን 1993 ዓ.ም በፃፉት ደብዳቤ Aቶ በዛወርቅ ሽመላሽ የሆራ ሆቴል ኮንትራትን በተመለከተ የሕግ Aስተያየት Eንዲሰጡ Eንደነግራቸው በተሰጠኝ መመሪያ መሰረት ብነግራቸውም Aዲሱ ሕግ Aይፈቅድልኝም በማለት የሕግ Aስተያየታቸውን ለመሰጠት ፈቃደኛ ሳይሆኑ ቀርተዋል በማለት የሰጡትን መግለጫ ተጠሪው በፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት ባቀረቡት ክስና የመልስ መልስ ከጠቀሷቸው የመከራከሪያ ነጥቦች ጋር በማገናዘብ ስንመለከተው ተጠሪው በኩባንያው የጥብቅና ፈቃድ የማገኝበት ሁኔታ ካልተመቻቸልኝ Eና ፈቃዱን ካልያዝኩኝ በስተቀር ለድርጅቱ የሕግ Aገልግሎት Aልሰጥም በሚል Aቋማቸው መሰረት ሆራ ሆቴልን የሚመለከት የሕግ Aስተያየት ሳይሰጡ የቀሩ መሆናቸውን የሚያረጋግጥ ሆኖ Aግኝተነዋል።

Eንደዚሁም ተጠሪው ነሐሴ 9 ቀን 1992 ዓ.ም ለAቶ ንጉሴ በፃፉት ደብዳቤ ሆራ ሆቴልን የሚመለከት የሕግ Aስተያየት Eንድሰጥ በAቶ Aልፍሬድ መመሪያ መሰጠቱን Aቶ ዳንኤል ነግሮኛል Eንዲህ ዓይነት የሕግ Aስተያየት (ምክር) መስጠት በAዲሱ Aዋጅ ላያስጠይቅ ይችላል Eያልኩኝ Eየወተወትኩኝ Eንደዚህ ዓይነት መመሪያ ለምን Eንደተሰጠ Aልገባኝም፣ Aሁንም ቢሆን በቅድሚያ የጥብቅና ፈቃድ የማገኝበት መንገድ Eንዲቀየስ Aሳስባለሁ ማለታቸው ኩባንያው የጥብቅና ፈቃድ ስላላስወጣልኝ ሥራውን Aላከናውንም በማለት የሕግ Aገልግሎት ሳይሰጡ መቅረታቸውንና ለወደፊቱም ድርጅቱ ፈቃዱን ካላስወጣላቸው በስተቀር የተመደቡበትን የሕግ Aገልግሎት የመስጠት ሥራ Eንደማያከናውኑ የሚያስረዳ ነው።

በልላ በኩል ደግሞ ተጠሪው በስር ፍ/ቤቶች ባደረኩት ክርክር Aመልካች /የሥር ተከሳሽ/ ኩባንያው ለቀጠራቸው የሕግ ባለሞያዎች የጥብቅና ፈቃድ የማስወጣት ግድታ ያለበት መሆኑንና ይህን ግድታውን መወጣት ሲገባው ሳይወጣ የቀረ መሆኑን የሚያስረዳ ማስረጃ Aላቀረቡም።

ኩባንያው ይህ ዓይነቱ ግድታ ያለበት መሆኑን የሚደነግግ ሕግ Aለ ብለው Aልጠቀሱም Aልተከራከሩምም። ኩባንያው ሰዎችን በባለAክሲዮንነት የሚመዘግብ ከሆነም የኩባንያውን መተዳደሪያ ደንብ መሰረት በማድረግ ከሚጠይቁ በስተቀር ተጠሪው የሕግ Aገልግሎት Eንዲሰጡ ተብሎ በባለAክሱዮንነት ወይም በሸሪክነት ላመዘግባቸው የሚገደድበት ምክንያት የለም። ተጠሪም በፃፉት ደብዳቤ በምሳልነት ጠቀሱት Eንጂ ኩባንያው በባለAክሲዮንነት ወይም በሸሪክነት Eንዲመዘግባቸው በግልጽ የጠየቁ ባለመሆኑ ይህን ነጥብ Aመልካች በክርክሩ ውስጥ ማካተቱ ተገቢ Aይደለም።

186 187 ከዚህ በላይ በተዘረዘረው ሁኔታ ተጠሪው የጥብቅና ፈቃድ በኩባንያው Aማካኝነት ካልወጣልኝ በስተቀር የተመደብኩበትን የሕግ Aገልግሎት የመስጠት ሥራ Aላከናውንም በማለት ሥራ ማቆማቸው ራሳቸው ባደረጉት ክርክር ያመኑበትና ከግራ ቀኙ በቀረቡት የጽሑፍ ማስረጃዎች የተረጋገጠ በመሆኑ ተጠሪው የተቀጠርኩበትን ሥራ Aልሰራም Aላልኩም በማለት ለሰበር Aቤቱታው በሰጡት መልስና በቃልም ባደረጉት ክርክር መግለፃቸው ተቀባይነት የለውም።

ልላው ቁምነገር ደግሞ ተጠሪው ኩባንያው የጥብቅና ፈቃድ ካላወጣልኝ የሕግ Aገልግሎት ሥራ Aልሰራም፣ ከሰራሁኝ በወንጀል Eቀጣለሁ የሚሉት ቀደም ብለው የወሰዱትን የጥብቅና ፈቃድ ሳይመልሱና የሕግ ሰውነት ያላቸው ድርጅቶችም በውክልና የሕግ ባለሞያዎችን Eንዳያሰሩ በAዋጅ ባልተከለከለበት ጊዜ ነው። የጥብቅና ፈቃድ Eያላቸው በውክልናም መሥራት Eየቻሉ ለኩባንያው የሕግ Aገልግሎት ብሰጥ በወንጀል Eቀጣለሁ ማለታቸውም ግልጽ Aይደለም።

Aመልካች ለቀጠራቸው የሕግ ባለሞያዎች ከፍትህ ሚኒስቴር የጥብቅና ፈቃድ የማስወጣት ግድታ ሳይኖርበትና ተጠሪው ለAመልካች የጥብቅና ማለትም የሕግ Aገልግሎት ቢሰጡ በወንጀል የሚቀጡበት የሕግ ምከንያት በልለበት ጊዜ ተጠሪው ድርጅቱ የጥብቅና ፈቃድ ካላስወጣልኝ በስተቀር የተቀጠርኩበትን የሕግ ምክር Aገልግሎት የመስጠት ሥራ Aላከናውንም የሚሉበትና Aመልካች ደግሞ ተጠሪው ምንም ሥራ ሳይሰሩ ሰራተኛዬ ናቸው በማለት ደሞዝ Eየከፈለ የሚቆይበት ምከንያት የለም።

ተጠሪው በAዋጅ ቁጥር 42/85 Aንቀጽ 13(2) ሥር የተደነገገው የAሰሪውን ትEዛዝ የመቀበል ግድታቸውን ያልተወጡ በመሆኑ Aመልካች በAዋጁ Aንቀጽ 26(1) መሰረት ማስጠንቀቂያ በመስጠት የሥራ ቅጥር ውሉን ለማቋረጥ ይችላል። Aመልካች የሥራ ውሉን በAዋጁ Aንቀጽ 26 Eና 28 መሰረት ማቋረጡና ተጠሪውን ማሰናበቱም በAግባቡ ነው።

በመሆኑም Aመልካች ተጠሪውን ከሥራ ያሰናበታቸውን የተቀጠሩበትን የሕግ ምክር Aገልግሎት የመስጠት ሥራ ለመስራት ፈቃደኛ ባለመሆናቸው ተጨባጭ የሥራ ትEዛዝን Aልቀበልም በማለታቸው ምክንያት መሆኑ በማስረጃ የተረጋገጠና ተጠሪም ያመኑበት ሆኖ Eያለ የሥር ፍርድ ቤቶች ስንብቱ ሕገወጥ ነው፣ Aመልካች ለተጠሪው ካሣ ይከፈል በማለት ውሳኔ መስጠታቸው Aግባብ ሆኖ Aላገኘነውም። ፍርድ ቤቶቹ የግራ ቀኙን ክርክርና የቀረበላቸውን ማስረጃ በሚመለከት ውሳኔ መስጠት ሲገባቸው የቀረበላቸው ማስረጃ የሚያስረዳውን ቁምነገር በመተውና ተጠሪው በክርክራቸው ያመኑትን ከግምት ውሰጥ ባለማስገባት የተጠሪውን የግል ማህደር በማስቀረብ ተጠሪው የተቀጠሩበትን ሥራ ለማከናወን ፈቃደኛ Aለመሆናቸውን የሚገልጽ ማስረጃ ከማሕደራቸው ስላላገኘን ለመስራት ፈቃደኛ ስላለመሆናቸው የሚያስረዳ ማስረጃ የለም፣ ስንብቱ ሕገወጥ ነው፣ Aመልካች ለተጠሪው ካሣ ይከፈል በማለት የሰጡት ውሳኔም የAዋጅ ቀጥር 42/85 ዓላማን የሳተና ለተጠሪው የማይገባቸውን መብት ያጐናፀፈ በመሆኑ ውሳኔው መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበትና መታረም የሚገባው ሆኖ ተገኝቷል።

ውሳኔ

1. የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት በመ/ቁ/08459 ህዳር 21 ቀን 1998 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔና የፍ/ከ/ፍ/ቤት በመ/ቁ/ 43679 ሚያዝያ 17 ቀን 1998 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔ መሰታዊ የሕግ ስህተት ያለባቸው ስለሆኑ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348(1) መሰረት ተሽረዋል።

2. ተጠሪው ከሥራ የተሰናበቱት ድርጅቱ /ኩባንያው/ የጥብቅና ፈቃድ ካላወጣልኝ በስተቀር የተቀጠርኩበትን የሕግ ምክር Aገልግሎት የመስጠት ሥራ Aላከናውንም በማለታቸውና በተጨባጭም ሆራ 188 189 ሆቴልን የተመለከተ የሕግ Aስተያየት Aልሰጥም በማለታቸው ምክንያት መሆኑ በማስረጃ ስለተረጋገጠ ስንብቱ ሕጋዊ ነው።

የሥራ ስንብት ክፍያ ላከፈላቸው Aይገባም በማለት ወስነናል።

ፍፃፍ።

3. ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ወጪና ኪሣራ ይቻሉ ብለን መዝገቡን ዘግተን ወደ መዝገብ ቤት መልሰናል።

የማይነበብ የAምስት ዳኞች ፊርማ Aለበት ፀ/መ ¨< ` e 190 191