Unknown v. ክስ የቀረበበትን ገንዘብ ብር 63‚A1A.00 /ስድሳ ሦስት ሺህ Aስር/ ከነዳኝነቱ Eንዲሁም ክስ ከቀረበበት ቀን ጀምሮ ገንዘቡ ተከፍሎ eŸT>ÁMp É[e ŸT>cw ²Ö˜ uS„ /9%/ ¨KÉ Ò` K›SM"‹ áðM wK“M:: 3. ወጪ

ተጠሪዎች ደግሞ በሰጡት መልስ የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ የሸጡት ቤት የግላቸው Aይደለም። የሽያጭ ውሉን በፍ/ቤት ያፀደቁትም በሐሰተኛ መንገድ ነው። የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ሚስት የሆንኩት መልስ ሰጭ መፃፍ ማንበብ ስለማልችል በAዲስ ዘመን ጋዜጣ ወጣ የተባለውን ማስታወቂያ Aላየሁትም። ቀሪዎቻችንም ቤቱን ከAባታችን በውርስ ያገኘነው ነው። የሥር ፍ/ቤቶቹ የሽያጭ ውሉ ተቀባይነት የለውም’¤ ተከሣሾች ቤቱን ለከሣሽ ማስረከብ የለባቸውም በማለት የሰጡት ውሣኔ የሕግ ስህተት ስለልለበት ላፀድቅልን ይገባል በማለት ተከራክረዋል።

በበኩላችን ደግሞ የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ወራሾች ክርክር ያስነሳውን ቤት ለAመልካች የማያስረክቡበት ምክንያት Aለ ወይስ የለም? ወ/ሮ ፋናዬ Aየለ የሽያጩን ውል በመቃወም ጣልቃ መግባት የነበረባቸው በመ/ቁ. 2643 ነው ወይስ በመ/ቁ. 561/86? የሚሉትን ጭብጦች በመያዝ መዝገቡን መርምረናል።

መዝገቡን Eንደመረመርነው የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ወራሾች የሆኑት ተጠሪዎች የሚያቀርቡት መከራከሪያ ነጥብ ክርክር ያስነሳው ቤት የAባታችን የ5A Aለቃ ሞገስ ማሞና የEናታችን ወ/ሮ ፋናዬ Aየለ በመሆኑና የተሸጠውም Eናታችን ሳታውቅና ስምምነቷን ሳትሰጥ ነው' ቤቱ የተሸጠው በAግባቡ Aይደለም። Eኛ ደግሞ የAባታችን ወራሾች በመሆናችን የቤቱ ግማሽ ይገባናል። በመሆኑም ቤቱን ለሥር ከሣሽ ለAሁኑ ተጠሪ ልናስረክብ Aይገባም የሚል ነው። ይህን የወራሾች ክርክር ከሕጉ ጋር በማገናዘብ ስንመለከተው የውርስ ንብረት ነው የሚሉት ቤት Aባታቸው የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ በሕይወት Eያሉ በ1985 ዓ.ም. ለAመልካች የሸጡትና የሽያጭ ውሉም በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 2877 መሰረት በጽሑፍ የተደረገና በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1723 መሰረት ደግሞ የሽያጭ ውሉ በመጋቢት 15 ቀን 1987 ዓ.ም. በፍ/ቤት የተረጋገጠና የቤት ባለቤትነቱንም ለAመልካች Eንዲዛወርላቸው የተወሰነ በመሆኑ ይህ ቤት የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ሃብት መሆኑ በዚያን ጊዜ ያበቃለት ሆኗል። ቤቱ የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ማለት የወራሾቹ Aባት የሆኑት ሰው ንብረት ካልሆነ ደግሞ ወራሾቹ ንብረትነት ጥያቄ የሚያነሱበት ምክንያት Aይኖርም። Eንደዚሁም ወራሾቹ ቤቱን ለAመልካች Aናስረክብም ለማለት የሚያስችላቸው መብት የልላቸው በመሆኑ ክርክራቸው ተቀባይነት ያለው ሆኖ Aላገኘነውም። ቤቱ የተሸጠው የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ሚስት የሆነች Eናታችን ሳታውቅና ስምምነቷን ሳትሰጥበት በመሆኑ የሽያጭ ውሉ ላፈርስ ይገባል በማለት የሚያቀርቡትን ክርክር በተመለከተም ይህን ክርክር መነሻ በማድረግ የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ሚስት የሆኑት ወ/ሮ ፋናዬ Aየለ ራሳቸው በመቃወም Aመልካችነት ጣልቃ ገብተው Eየተከራከሩ የሚገኙ በመሆኑ ክርክሩ በወራሾቹ የሚነሳበትና የሚቀጥልበት ምክንያት የለም። በመሆኑም የሥር ፍ/ቤት የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ወራሾች ቤቱን ለAመልካች የማስረከብ ግድታ የKvቸውም በማለት የሰጠው ውሣኔ በAግባቡ ያለመሆኑን ለመረዳት ተችሐል።

ሁለተኛውን ጭብጥ በተመለከተ ደግሞ የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ቤቱን ነሐሴ 24 ቀን 1985 ዓ.ም. ለAመልካች መሸጣቸውንና የሽያጭ ውሉም በጽሑፍ መደረጉን' ይህን የሽያጭ ውል በመያዝ ገዢና ሻጭ ሽያጩን ለማስመዝገብና የባቤትነ~” ስም ለማዛወር ፍ/ቤት ዘንድ መቅረባቸውን' ፍ/ቤቱም ተቃዋሚ ካለ Eንዲቀርብ በAዲስ ዘመን ጋዜጣ Eንዲጣራ ካደረገ በኋላ የመጣ ተቃዋሚ ያለመኖሩን በማረጋገጥና የግራ ቀኙን ስምምነትንም በመረዳት ውሉ Eንዲፀድቅ' የባለቤትነት ስምም ከሻጭ ወደ ገዢ Eንዲዛወር በማለት መወሰኑን በመ/ቁ. 561/86 መጋቢት 15 ቀን 1987 ዓ.ም.

128 129 ከተሰጠው ውሣኔ ለመረዳት ችለናል። ወ/ሮ ፋናዬ Aየለ በወቅቱ በጋዜጣው ጥሪ መሰረት ወይም በልላ መንገድ ሰምተው' በሰሙበትና ባወቁበት ጊዜ መቃወሚያ በማቅረብና ጣልቃ በመግባት መከራከር የነበረባቸው የሽያጭ ውሉ በፀደቀበትና የቤ~ ባለቤትነት ስም ለገዢው Eንዲዛወር ተብሎ በተወሰነበት የመዝገብ ቁ 561/86 በተደረገው ክርክርና በተሰጠው ውሣኔ ላይ Eንጂ ቤቱን ያስረክቡን ተብሎ በቀረበው ክስ ጣልቃ ገብተው ላከራከሩ የሚችሉበት የሕግ ምክንያት የለም። ምክንያቱም Aመልካች ቤቱን Aስረክቡኝ Eያሉ ያሉት በፀደቀው የሽያጭ ውልና ስም Eንዲዛወር ተብሎ በፍ/ቤት በልላ መዝገብ ተወስኖ ባደረ ጉዳይ በመሆኑ ቤቱን የተመለከተ መብት የሽያጭ ውሉ በፍርድ ቤት በፀደቀበትና የባለቤትነት መብት ለገዢው Eንዲዛወር ተብሎ በተወሰነበት ጊዜ የታየና ያለቀለት ጉዳይ በመሆኑ ተጠሪዋ ይህ ውሣኔ በተሰጠበት የመ/ቁ. 561/86 ጣልቃ ገብተው መከራከር ነበረባቸው።

ክሱ በፀደቀልኝ የሽያጭ ውልና ስም Eንዲዛወርልኝ በተወሰነልኝ መሰረት ቤቱን ያስረክቡኝ የሚል Eንጂ የሽያጭ ውሉ ይጽደቅልኝ የሚል ባለመሆኑ በፀደቀው የሽያጭ ውልና ስም Eንዲዛወር ተብሎ Aስቀድሞ በልላ መዝገብ በፍ/ቤት ተወስኖ ባደረው ጉዳይ ጣልቃ ገብተው የሽያጭ ውሉን በዛን ጊዜ ያልተቃወሙት Aመልካች በዚሁ ቤቱን ያስረክቡኝ በሚለው ክስ ላይ ጣልቃ መግባት Aይችሉም።

የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤትም ቤቱን ያስረክቡኝ በማለት በAመልካች ኋላ የቀረበውን ክስ መነሻ በማድረግ ግራ ቀኙን ባከራከረበት ጊዜ ጣልቃ ልግባ በማለት የAሁን ተጠሪ ሲያመለክቱ ጣልቃ መግባት ያለባቸው ቀደም ብሎ የሽያጭ ውሉ ይጽደቅልኝ የባለቤትነት ስምም Eንዲዛወርልኝ በማለት Aመልካች ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት ግራ ቀኙን Aከራክሮ ልላው የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት ውሣኔ በሰጠበት የመ/ቁ. 561/86 Eንጂ ኋላ በቀረበው በዚሁ የቤት ያስረክቡኝ ክስ Aይደለም በማለት ጥያቄውን ውድቅ ላያደርገው ሲገባ ጣልቃ Eንዲገቡ በመፍቀድ Aከራክሮ በተመሳሳይ ደረጃ ላይ የነበረው ፍ/ቤት የሰጠውን ውሣኔ በሚሽር መልኩ የሽያጭ ውሉ በAግባቡ የተደረገ ባለመሆኑ ላፈርስ ይገባል፤ ተከሣሾች ቤቱን የማስረከብ ግድታ የለባቸውም በማለት የሰጠው” ውሣኔ ከፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 5 Eና 41 ጋር በማገናዘብ ስንመለከተው ውሣኔዉ ተገቢ ሆኖ Aላገኘነውም።

በመሆኑም የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤትና የፍ/ከ/ፍ/ቤት የሰጡት ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበትና መታረም የሚገባው ሆኖ ስለተገኘ የሚከተለውን ውሣኔ ሰጥተናል።

ው ሣ ኔ

1. የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት በመ/ቁ 2643 ሰኔ 3 ቀን 1995 ዓ.ም.

የተሰጠውን ውሣኔና የፍ/ከ/ፍ/ቤት በመ/ቁ. 23795 የካቲት 1 ቀን 1998 ዓ.ም. የሰጠው ትEዛዝ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ተሽረዋል።

2. የቤት ሽያጭ ውሉ በፍ/ቤት የፀደቀና የቤ~ ባለቤትነት መብትም ወደ Aመልካች Eንዲዞር ተብሎ የተወሰነ በመሆኑ ቤቱ የውርስ ንብረት Aይደለም። የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ወራሾችም ቤቱን የመውረስ መብት የላቸውም። የ5A Aለቃ ሞገስ ጽጌ ሚስትም ጣልቃ በመግባት መከራከር የነበረባቸው የሽያጭ ውሉ በፀደቀበትና የባለቤትነት ስም ለገዢው /ለAመልካች/ Eንዲዛወር ተብሎ ውሣኔ በተሰጠበት ክርክር Eንጂ ቤቱን ለመረከብ በቀረበው ክስ መሆን የለበትም። ተጠሪዎች በወረዳ 12 ቀበል 11 የሚገኘው”“ ቁጥሩ 14A8 የሆነውን ቤት ለAመልካች በውሉ መሰረት Eንዲያስረክቡ በማለት ወስነናል። ይፃፍ።

3. ወጪና ኪሣራን በተመለከተ ግራ ቀኙ የየራሳቸውን ይቻሉ ብለን መዝገቡን ዘግተን ወደ መዝገብ ቤት መልሰናል።

የማይነበብ የAምስት ዳኞች ፊርማ Aለበት።

ነ/ዓ 131