Unknown v. ዎች ለAመልካች ያስረክቡ። 3) የጅጅጋ ዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት በዚህ ውሣኔ መሰረት Eንዲያስፈፅም የዚህ ትEዛዝ ግልባጭ ይድረሰው:: ##### መዝገቡ ተዘግቷል። ይመለስ።; -** Aቶ ነጋሽ ዱባለ - ጠበቃ Aቶ መኮንን ኪዳኔ ቀረቡ; Eንዲቀር

የሰ/መ/ቁ 22719

ጥቅምት 14 ቀን 2000 ዓ.ም ዳኞች፡- ዓብዱልቃድር መሐመድ ሐጎስ ወልዱ ተገኔ ጌታነህ ተሻገር ገ/ሥላሴ ብርሃኑ Aመነው Aመልካች፡- የA/A/ከተማ Aስተዳደር ሥራና ከተማ ልማት ቢሮ ተተኪ የመሬት ልማትና Aስተዳደር ባለሥልጣን Aልቀረቡም ተጠሪ፡- Aቶ ነጋሽ ዱባለ - ጠበቃ Aቶ መኮንን ኪዳኔ ቀረቡ መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል

ፍርድ

መዝገቡ ለሰበር ችሎት ላቀርብ የቻለው የፍ/ከ/ፍ/ቤት በይግባኝ መ/ ላይ ታህሳስ 5 ቀን 1998 ዓ.ም በሰጠው ፍርድ የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት የሰጠውን ውሳኔ በማፅናቱ የሥር ፍ/ቤቶች ውሳኔ መሰረታዊ የሕግ ስሕተት Aለበት Eና Eንዲታረም ሲል Aመልካች ጥር 15 ቀን 1998 ዓ.ም የተፃፈ Aቤቱታ በማቅረቡ ነው።

በAቤቱታው መሰረት ሰበር ችሎት መዝገቡን ከመረመረ በኃላ የተሰረዘው የቤት ባለቤትነት ደብተር Eና ካርታ ተፈፃሚነት Eንዲቀጥል ሲል የሥር ፍ/ቤት የሰጠው” ውሳኔ Aግባብነት ለመመርመር ተጠሪ Eንዲቀርብ ›μ/›´ዞ ግራ ቀኙ ክርክርራቸውን Aሰምተዋል። የሰበር ችሎትም የግራ ቀኙን ክርክር ከሰማ uኋላ መዝገቡን ከሥር ፍ/ቤት ክርክርና ውሳኔ Aንፃር Aግባብነት ካለው ሕግ ጋር Aገናዝቦ መርምሯል።

የጉዳዩ መነሻ በAጭሩ ሲታይ በወረዳ 17 ቀበል 20 የሚገኙ በቁጥር 1304፣1305 Eና 1306 ቤቶች በካርታ Eና በቤት ባለቤትነት ደብተር ቁጥር 17/3/91 ማረጋገጫ መሰረት የተጠሪ መሆናቸው ተረጋግጦ በፍ/መ/ቁ. 503/88 Eና በAፈጻጸም መ/ቁ 90/92 ተጠሪ Eንዲረከብ ከተደረገ 175 176 በኋላ Aመልካች Eና የመ/ቤቱ የሥራ ሐላፊዎች / በሥር ፍ/ቤት 1ኛ Eና 2ኛ ተከሳሾች/ ይህንን የባለቤትነት ማረጋገጫ Eንዲመክን uTÉ[Ò†¨ ለዚህ ሕገወጥ ተግባራቸው ተጠያቂ Eንዲሆኑ Eና የሰነዶ‡ ትክክለኛነት ተረጋግጦ ካርታ Eና ደብተሩ ተዘጋጅቶ ለተጠሪ /ለሥር ከሳሽ/ Aንዲሰጥ èc”M˜ ሲል vቀረበው ክስ የሥር ፍ/ቤት ከAከራከና የግራ ቀኙን ማስረጃ ከመረመረ በኋላ የAመልካች ድርጊት ሕገወጥ ነው በማለት የቤት ባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነዶ‡ ተፈፃሚነት Eንዲቀጥል ሲል ውሳኔ ሰጥቷል።

ከዚህ ውሳኔ Eና ለሰበር ከቀረበው ክርክር Aንፃር በመሰረታዊነት ላታይ የሚገባው ነጥብ የተጠሪ /የሥር ከሳሽ/ የባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነዶች በAስተዳደር Aካል ከተሰረዘ ክስ ለማቅረብ የክስ ምክንያት Aለን? የሚለውን የሕግ ጥያቄ Aግባብ ካለው ሕግ ጋር በማገናዘብ መርምረናል። በመሰረቱ Aመልካች መሥሪያ ቤት የቤት ባለቤትነት ማረጋገጫ ደብተር የመስጠትም ሆነ የመሰረዝ መብት በሕግ ተሰጥቶታል። ተጠሪም በሥር ፍ/ቤት Eንዳረጋገጠው በቤት ቁጥር 1304፣1305 Eና 1306 ላይ የተሰጠው የካርታ Eና የቤት ባለቤትነት ደብተር ቁጥር 17/3/91 }c`³DM። ይህንን ያደረገው Aካል በሕግ በተሰጠው ሥልጣንና ሃላፊነት መሆኑ Eንደተመለከተ ሆኖ ይህ Aካል በሥልጣኑ በወሰነው ጉዳይ ጉድለት ካለበት መታረም የሚችለው የሥልጣን ተዋረÆን ጠብቆ ባለው የAስተዳደር Aካል መሆኑ ይታወቃል።

ይህ Eንዳለ ሆኖ የAሁን ተጠሪ በፍ/ቤት ክስ ለማቅረብ በመጀመሪያ በሕጉ Aግባብ መሰረት ለክርክሩ መነሻ ወይም መሰረት በሆነው ሀብት ላይ መብት ወይም ጥቅም ያለው መሆኑን ማረጋገጥ Aለበት። ይህ መብት ወይም ጥቅም ላረጋገጥ የሚችለውም በምኞት ወይም በፍላጐት ብቻ ሳይሆን በሕግ ፊት ተቀባይነት ያለውን Aረጋጋጭ ማስረጃ በማቅረብ መሆን Eንዳለበት Ÿፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ Aንቀጽ 33/2/ መንፈስ መረዳት ይቻላል። በዚህ ረገድ ይህ የሕግ ክርክር በሥር ፍ/ቤት የተነሳ ቢሆንም የሥር ፍ/ቤት AፅንOት ሰጥቶት Aልተመለከተውም።

Aሁን በተያዘው ጉዳይ ላይ Aመልካች የተጠሪን የባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነዶች ከሰረዘ ተጠሪ Aስቀድሞ በተጠቀሱት ቤቶች ላይ ባለመብት መሆኑን የሚያረጋግጡ ማስረጃዎችን በEÌ ማስገባት ይኖርበታል። ይህ መሰረታዊ ማረጋገጫ ሰነድ ወይም ማስረጃ ሳይኖረው ፍ/ቤት ሰነድ Eንዲሰጠው Eንዲወሰንለት መጠየቅ Aይቻልም። በመሆኑም የተጠሪ መብትና ጥቅም የሚረጋገጠው የAስተዳደር Aካላት በሚሰጡት የባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነዶች Eንደሆነ በፍ/ብ/ህ/ቁ.1195/1/ ተመልክቷል። የAሁን ተጠሪ በዚህ Aካል የተረጋገጠ ማስረጃ ሳይኖረው ለክርክ\ መነሻ በሆኑ ቤቶች ላይ መብት Eንዳለው የሚያርጋግጥ ማስረጃ ሳያቀርብ ክስ ማቅረu< በሕግ ተቀባይነት የለውም።

ስለዚህ የተጠሪ ክስ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕግ Aንቀጽ 33/2/ የተመለከተውን Aሟልቶ ያልቀረበ J• dK የሥር ፍ/ቤቶች ይህንን ወደ ጐን በመተው ¨Å ጉዳዩ ገብተው በማከራከር Aመልካች ለተጠሪ ሰጥቶ የነበረውን ¾vKu?ƒ’ƒ T[ÒÑÝ c’Ê‹ Sc[²< ›Óvw eLMJ’ የሰነዶቹ ተፈፃሚነት Eንዲቀጥል uTKƒ የሰጡት ውሳኔ መሰረታዊ የሕግ ስሕተት ያለው ሆኖ Aግኝተነዋል።