Unknown v. Eንዲከፈል የሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ነው በማለት; ግማሹ ይሰጠኝ ካለ የመጠየቅና የመካፈል መብት የላትም በማለት ወስነናል።; -** ወ/ሪት ሕለን ውበቱ ቀርባለች; ከሣሽ በመሆን፣ Aውራሽ Eናቴ ወ/ሮ ስንቄ Aስፋው ከA

የፍ/ጠ/ፍ/ቤት ቤቱ የጋራ ነው ሲል ለመወሰን የቻለው ቤቱ የተሰራው ከባንክ በተገኘ ብድር በመሆኑ Eዳው ሲከፈል የነበረው ከAመልካች Aባት ደሞዝ በመሆኑ Eና ይህ ደሞዝ የጋራ ገንዘብ በመሆኑ ቤቱ የተሰራው የጋራቸው በሆነው ደሞዝ ነው በሚል መንደርደሪያ መሆኑን ከመዝገቡ መረዳት ተችሐል። በመሰረቱ የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ Aንቀጽ 57 ባል ወይም ሚስት ጋብቻቸውን በሚፈጽሙበት ወቅት በየግል የነበሯቸው ንብረቶች የግል ሆነው ይቀራሉ ሲል ይደነግጋል። በዚህ ጉዳይ የተጠሪ Aውራሽ Eናት Eና የAመልካች Aባት ጋብቻቸውን የፈፀሙት ግንቦት 11 ቀን 1983 ዓ.ም ሲሆን የAመልካቾች Aባት የቤቱ ግንባታ ተጠናቆ የተረከቡት ጥር 8 ቀን 1981 ዓ.ም ለመሆኑ ግራ ቀኙ Aልተካካዱም። Aቶ Aሰፋ መለሰ ከጋብቻው Aስቀድሞ የቤቱ ባለሀብት የሆኑ ሲሆን በወቅቱ ቤቱ የተሰራበት የባንክ Eዳ መኖሩ ባለሐብትነታቸውን Aያስቀረውም። በልላ Aነጋገር Aቶ Aሰፋ መለሰ ባለEዳነታቸው Eንደተጠበቀ ሆኖ የቤቱ ባለሐብት ሆነዋል ማለት ነው።

በAንፃሩ ደግሞ የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ Aንቀጽ 62/1 ባልና ሚስቱ በጋብቻ ወቅት ከግል ጥረታቸው የሚያገኟቸው ገቢዎች ሁሉ የጋራ ሐብት Eንደሚሆኑ ያመለክታል። ከዚህ Aኳያ ከጋብቻ በኋላ ለባንክ Eዳ መክፈያ ሲውል የቆየው የAቶ Aሰፋ መለሰ ደመወዝ የባልና ሚስቱ የጋራ ገንዘብ ለመሆኑ Aያጠያይቅም። በቤተሰብ ሕጉ Aንቀጽ 7A/1/ መሰረት ደግሞ ከባል ወይም ከሚስት የሚጠየቅ Eዳ በተቀዳሚነት ከባለEዳው ተጋቢ የግል ሐብት መከፈል Eንደሚባው ይደነግጋል። ነገር ግን በዚህ ጉዳይ የAመልካቾቹ Aባት ለግል ቤታቸው ማሰሪያ ከባንክ የተከፈለ የግል Eዳቸውን ለመወጣት የጋራ ገንዘብ ከሆነው ከደሞዛቸው ክፍያ መፈፀማቸውን ተገንዝበናል። የAመልካቾች Aባት ይህንን መፈፀማቸው በተጠሪዋ Eናት የጋራ ባለገንዘብነት መብት ላይ ጉዳት የሚያደርስ ጥቅማቸውንም የሚቀንስ ተግባር በመሆኑ ነው። ስለዚህ የAመልካቾች Aባት የተጠሪዋ Eናት ባጡት ጥቅም ልክ ላክሷቸው ይገባል።

በልላ በኩል ደግሞ የፍ/ጠ/ፍ/ቤት የይግባኝ ችሎት ሣያነሣው ያለፈው ግራ ቀኙን ግን ያከራከረ ነጥብ Aቶ Aሰፋ መለሰ ሲሞቱ መ/ቤታቸው በገባላቸው የሕይወት Iንሹራንስ መሰረት በIትዮጵያ መድን ድርጅት ተከፋይ የሆነው ለባንክ Eዳ መክፈያ የዋለውን ገንዘብ Aስመልክቶ የተነሣው ክርክር ነው። በመሰረቱ የህይወት Iንሹራንስ ተጠቃሚን Aስመልክቶ በተደነገገው የን/ሕ/ቁ. 7A1/2/ሀ/ ስማቸው በውሉ ላይ ተለይቶ ባይጠቀስም Eንኳ የIንሹራንስ ውሉን የፈረመው ሰው ባል ወይም ሚስት ተለይተው የታወቁ ተጠቃሚ ተብለው Eንደሚቆጠሩ ተመልክቷል። በመሆኑም በዚህ ጉዳይ Aቶ Aሰፋ መለሰ ሲሞቱ ተከፋይ ከሆነው የህይወት Iንሹራንስ ገንዘብ የተጠሪዋ Eናት ግማሽ ተጠቃሚ ለመሆናቸው መገንዘብ ይቻላል። ይህ ገንዘብ ደግሞ ለባንክ Eዳ ክፍያ የዋለ ሰለመሆኑ ግራ ቀኙ Aልተካካዱም። ከዚህ Aንፃር ይህ የIንሹራንስ ገንዘብም ለAቶ Aሰፋ መለሰ የግል Eዳ መክፈያ መሆኑ የወ/ሮ ስንቄ Aስፋውን ጥቅም የጎዳ በመሆኑ የዚህ ገንዘብ ግማሽ የወ/ሮ ስንቄ ድርሻ በመሆኑ ላመለስላቸው ይገባል።

በAጠቃላይ የግል Eዳው በጋራ ገንዘቡ መከፈሉ የግል የሆነውን ሐብት የጋራ ንብረት ያደርገዋል የሚል ድንጋጌ ባለመኖሩ ላተካ የሚገባው የወ/ሮ ስንቄ Aስፋው ድርሻ የሆነው በጋብቻ ውስጥ ሣሉ ከAቶ Aሰፋ መለሰ ደሞዝ ተከፋይ የሆነው ገንዘብ Eና የIንሹራንስ ገንዘብ ግማሽ ብቻ ሆኖ ተገኝቷል።

የወ/ሮ ስንቄ Aስፋው ወራሽ የሆኑት ተጠሪዋ ብቻ ሣይሆኑ በዚህ መዝገብ 2ኛ Aመልካች የሆነው ሕፃን Aልዓዛር Aስፋውም ጭምር በመሆኑ ለወ/ሮ ስንቄ Aስፋው ድርሻ ውስጥ ተጠሪዋ ላያገኙ የሚገባው ግማሹን ብቻ መሆኑ ላሰመርበት ይገባል። ይህም ማለት በጋብቻ ወቅት ከAቶ Aሰፋ ደሞዝ ለቤቱ Eዳ ለባንክ የተከፈለው ገንዘብ Eና የመድን ድርጅት Eዳውን ለመጨረስ የከፈለው የሕይወት Iንሹራንስ ገንዘብ ተደምሮ የድምሩ Aራተኛ Eጅ /25%/ ለተጠሪዋ ተከፍሎ Aራተኛው Eጅ ደግሞ /25%/ ለ2ኛው Aመልካች ላከፈል ይገባል ብለን ወስነናል።

ው ሣ ኔ 277 278 1/ የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት በመ/ቁ. 846A የካቲት 18 ቀን 1996 ዓ.ም የሰጠው ውሣኔ Eና የፍ/ጠ/ፍ/ቤት በመ/ቁ. 27682 ኅዳር 3A ቀን 2AAA ዓ.ም የሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት የተፈፀመባቸው ናቸው ብለናል። ስለዚህ ተሽረዋል። ይፃፍ።

2/ ተጠሪዋ በጋብቻው ወቅት ከAቶ Aሰፋ መለሰ ደሞዝ ለቤቱ Eዳ ለባንክ የተከፈለው ገንዘብ Eና የመድን ድርጅት Eዳውን ለመጨረስ የከፈለው የሕይወት Iንሹራንስ ገንዘብ ተደምሮ የድምሩ Aንድ Aራተኛ /25%/ ይከፈላቸው። Aከራካሪው በወዳ 19 ቀበል 55 የሚገኘው ቁጥሩ 223 የሆነው ቤት ግን የAቶ Aሰፋ መለሰ የግል ሐብት ነው ብለን ወስነናል።

3/ የፍ/ከ/ፍ/ቤት በመ/ቁ. 29899