Unknown v. -** ወ/ሮ መሰረት Aድማሱ ቀረቡ።; የAቶ ኪዳነወርቅ ብርቁ ሚስት ስለመሆናቸው መጋቢት 16 ቀን 1996 ዓ.ም. በመ/ቁ. 12185 በዚሁ ፍ/ጠ/ፍ/ቤት ቄራ ምድብ 1ኛ ፍትሐብሕር ችሎት የተወሰነላቸው ሲሆን የAሁንዋ Aመልካች የሟች Aቶ

ተጠሪዋ ደግሞ በሰጡት መልስ የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት ሚስትነቴን ያረጋገጠልኝ ጥቅምት 15 ቀን 1976 ዓ.ም. ዘመድ ጠርተን ድግስ ደግሰንና ጋብዘን ከዚህ በኋላ ባልና ሚስት ነን ተጋብተናል በማለት መጋባታችንን በማሳወቅ የጋብቻ ሥነ ሥርዓት መፈፀማችንን ከዚህ በኋላም ባልና ሚስት ሆነን ልጅ መውለዳችንን በማስረጃ በመረጋገጡ ነው። Aመልካች በወቅቱ ተጠሪ የሟች ባለቤት Aይደለችም ሰራተኛው ናት ከማለት በስተቀር በማስረጃ ያረጋገጥኩትን የጋብቻ ሁኔታ ስላለመኖሩ Aላስረዱም። የከፍተኛው ፍ/ቤት የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤቱን ውሣኔ የሻረው ባሕላዊ ጋብቻን በሽማግልና በፊርማ ሥነ ሥርዓት መከናወን Aለበት የሚል በጣም ጠባብ ትርጉም በመስጠት ነው።

የፍ/ጠ/ፍ/ቤትም የከፍተኛው ፍ/ቤት የሰጠውን ትርጉም ሲሽር ሕጉ በAማራጭ ያስቀመጣቸውን ሁኔታዎች ከግምት ያስገባ Aይደለም። ከዚህም Aልፎ በጽሑፍና በውል Aባት ሽማግል ፊት መደረግ Aለበት የሚለው ድምዳሜ የA/Aበባ ከተማ ማኀበረሰብ ላወክል የሚችል ባሕላዊ Aመራር ነው ብሎ ለመደምደም በቂ መነሻ Aይሆንም በማለት ያስቀመጠው ትንታኔ የሕጉን መንፈስ በትክክል የሚገለጽ በመሆኑ ውሣኔው Aንዳችም የሕግ ስህተት የለበትም በማለት ተጠሪ መልስ ሰጥተዋል።

በተጨማሪ ተጠሪ ከሟች ጋር የተዋወቅነውና የትዳር ጥያቄም ቀርቦልኝ የተጋባነው ሟች በሚያንቀሳቅሱት የባሕል ሕክምና ድርጅት ውስጥ በረዳት ሐኪምነት ተቀጥሬ በነበረበት ወቅት ስለመሆኑ Aልክድም ብለዋል።

ሆኖም ከሟች ጋር ከተጋባን በኋላ ተለያይተን ኖረን Aናውቅም። ሟች ከመሞታቸው በፊት ተለያይተው ተጠሪዋ ልላ ባል Aግብታ ነበር የተባለው በስር ፍ/ቤት ያልቀረበና በማስረጃም ያልተረጋገጠ በመሆኑ ተቀባይነት የለውም። ከሟች ባለቤቴ የወለድኩትን ልጅ ያሳደግነውና በAዲስ Aበባ ከተማ በወረዳ 19 ቀበል 49 ክልል የቤት ቁጥር AA8 Eና AA9 የሆነውን ድርጅትና የመኖሪያ ቤት ያፈራነው በጋራ ነው። በሰበር መ/ቁ. 2A938 የተሰጠው ውሣኔም Aሁን ከቀረበው ክርክር ጋር ተዛማጅነትና ተመሣሣይነት የለውም።

በመሆኑም የፍ/ጠ/ፍ/ቤት የሰጠው ውሣኔ ምንም የሕግ ስህተት የልለበት በመሆኑ ውሣኔው Eንዲጸናልኝ በማለት ተከራክረዋል። Aመልካችም የመልስ መልሳቸውን በማቅረብ ከመዝገቡ ጋር Aያይዘዋል።

በበኩላችን ደግሞ ተጠሪዋ የጋብቻ ሁኔታን Aረጋግጠዋል ወይስ Aላረጋገጡም? Aመልካችስ የጋብቻ ሁኔታውን Aስተባብለዋል ወይስ Aላስተባበሉም? የሚሉት ጭብጦች በመያዝ መዝገቡን መርምረናል።

መዝገቡን Eንደመረመርነውም ግራ ቀኙ በፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት ባካሄዱት ክርክር የተጠሪ ምስክሮች ያስረዱት ሟችና ተጠሪዋ ድግስ ደግሰው ሰው ጠርተው ሟች ከዛሬ ጀምሮ ከተጠሪዋ ጋር ባልና ሚስት ሆነዋል ብለው ማሳወቃቸውን ከዚያም በኋላ ልጅ ወልደው Aብረው የኖሩ መሆናቸውን ነው።

ይህ ዓይነቱ ማስረጃ ደግሞ ጋብቻው በቤተሰብ ሕግ Aንቀጽ 4 መሰረት በባሕላዊ ሁኔታ የተፈፀመ መሆኑን የሚያረጋግጥ ነው። በAንፃሩ የAሁንዋ Aመልካች ያሰሙዋቸው ምስክሮች የሰጡት ምስክርነት ተጠሪዋ የሟች ሰራተኛ መሆናቸውንና ከሟች ጋር ስለመጋባታቸው ግን የሚያውቁ መሆናቸውን ነው ያስረዱት። መጀመሪያ ተጋብተው ግን ደግሞ ሟች ከመሞታቸው በፊት የተፋቱ ስለመሆኑም Eንዲመሰክሩ Aልተጠየቁም። Eነሱም ይህን Aስመልክተው ያሉት ነገር የለም። ይህ የAመልካች ምስክሮች ምስክርነት ደግሞ ተጠሪዋ ከሟች ጋር የትዳር ጋብቻ ያላቸው መሆኑን በቤተሰብ ሕግ Aንቀጽ 97/1/ ያስረዱትን የሚያስተባብል Aይደለም። ይህን መሰረት በማድረግ የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት በተጠሪዋና በሟች መካከል ጋብቻ ነበር በማለት የሰጠው ውሣኔ የሚነቀፍበት የሕግ ምክንያት Aልነበረም።

የፍ/ጠ/ፍ/ቤትም በሰጠው ውሣኔ በAሁንዋ ተጠሪና በሟች መካከል ባሕላዊ ጋብቻ ሰለመመስረቱ በማስረጃ ተረጋግጧል። በAዲስ Aበባ ከተማ ውስጥ የሚፈፀም ባሕላዊ ጋብቻ በሽማግል ፊት በጽሑፍና በፊርማ ነው የሚከናወነው በማለት የፍ/ከ/ፍ/ቤት የሰጠው ውሣኔ መንደርደሪያ የሆነውን የሕግ ትርጉምም ተቀባይነት የለውም ሲል በውሣኔው ላይ ያሰፈረውን ትንታኔ ስንመለከትም ውሣኔውና ለውሣኔው መሰረት ተደርጎ የተወሰደው ትንታኔ የሚነቀፍበት ምክንያት የለም። ምክንያቱም ተጠሪዋ ከሟች ጋር ፈፀምኩት የሚሉትን ባሕላዊ ጋብቻ ስለመመሥረቱ ለማስረዳት የሚጠበቅባቸው የAመሰራረቱን ሁኔታ ማስረዳት ነው። በምስክሮቻቸው ያስረዱትም ጋብቻውን ለልሎች ለማሳወቅ ታስቦ ድግስ መዘጋጀቱንና ሰዎች መጠራታቸውን የተጠሩት ሰዎች ከተገኙ በኋላ ሟች ከEንዲህ ከወ/ሮ መሰረት Aድማሱ ጋር ባልና ሚስት ሆነናል Eወቁልን በማለት የተናገሩ መሆናቸውን ከዚያም በመቀጠል ባልና ሚስት ሆነው Aብረው መኖራቸውንና ልጅም መውለዳቸውን ነው። ይህ ዓይነቱ ጋብቻ ደግሞ በAዲስ Aበባ ከተማ ውስጥም የሚፈፀም ነው። በዚህ ሁኔታ ባሕላዊ ጋብቻ Eንዳይፈፀምም የሚከለክል ምክንያት የለም። ተጋቢዎች ከፈለጉ ጋብቻውን በጽሑፍ በመፈራረም ላያደርጉት ይችላሉ። ከፈለጉ ደግሞ በቃል ለማኀበረሰቡ Eወቁልን ብለው በመናገር ላመሰርቱት ይችላሉ።

በመሆኑም የፍ/ጠ/ፍ/ቤት የሰጠው ውሣኔ ምንም ዓይነት የሕግ ስህተት ያለበት ባለመሆኑ የቀረበው የሰበር Aቤቱታ ተቀባይነት ያለው ሆኖ Aላገኘነውም።

ው ሣ ኔ

1. የፍ/ጠ/ፍ/ቤት በመ/ቁ. 26737 ጥቅምት 4 ቀን 2AAA ዓ.ም. የሰጠው ውሣኔ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 348/1/ መሰረት ፀንቷል። ይፃፍ።

2. ወጪና ኪሣራን በተመለከተ ግራ ቀኙ ይቻቻሉ ብለናል።

መዝገቡ ተዘግቷል ወደ መ/ቤት ይመለስ።