Unknown v. -** ወ/ሮ ዋጋዬ ኃይል - Aልቀረቡም።; ይህንኑ ውሣኔ በመቃወም በሞግዚት Aድራጊያቸው በወጣት ወንድወሰን Aማረ ስም Aቤቱታ Aቅርበዋል። የAቤቱታውም ይዘት በAመልካች ወ/ሮ Aበባወርቅ ጌታነህና በሟች Aቶ Aማረ ይልማ የነበረው ጋብቻ የ

የሰ/መ/ቁ. 23A21 ሐምል 12 ቀን 1999 ዳኞች፡- መንበረፀሐይ ታደሰ Aሰግድ ጋሻው ተሻገር ገ/ሥላሴ Aብድራሂም Aህመድ ታፈሰ ይርጋ Aመልካች፡- ወ/ሮ Aበባወርቅ ጌታነህ - ጠበቃ Aቻምየለህ ተፈሪ ተጠሪ፡- ወ/ሮ ዋጋዬ ኃይል - Aልቀረቡም።

መዝገቡ ተመርምሮ ቀጥሎ የተመለከተው ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

ይህ የሰበር Aቤቱታ ላቀርብ የቻለው Aመልካች የሟች Aቶ Aማረ ይልማ ሚስት ናቸው ተብሎ በፍድራል ከፍተኛ ፍ/ቤት የተሰጠው ውሣኔ በፍድራል ጠ/ፍ/ቤት ተሽሮ ሚስት Aይደሉም ተብሎ በመወሰኑ ነው።

ጉዳዩ የተጀመረው በፍድራል መ/ደ/ፍ/ቤት ሲሆን የAሁን Aመልካች የሆኑት ባቀረቡት Aቤቱታ የሟች Aቶ Aማረ ይልማ ሚስትነቴ ይረጋገጥልኝ በማለት Aመልክተው ፍ/ቤቱም የAመልካችን ምስክሮች ሰምቶ በሰኔ 24 ቀን 1995 ዓ.ም. በዋለው ችሎት Aመልካች የሟች Aቶ Aማረ ይልማ ሚስት ናቸው በማለት ውሣኔ የሰጠ ሲሆን ከዚህ በኋላም የAሁን ተጠሪ ይህንኑ ውሣኔ በመቃወም በሞግዚት Aድራጊያቸው በወጣት ወንድወሰን Aማረ ስም Aቤቱታ Aቅርበዋል።

የAቤቱታውም ይዘት በAመልካች ወ/ሮ Aበባወርቅ ጌታነህና በሟች Aቶ Aማረ ይልማ የነበረው ጋብቻ የቤተዘመድ ጉባኤ በሰጠው ውሣኔ Eና ፍ/ቤቱም በሐምል 23 ቀን 1976 ዓ.ም በሰጠው ትEዛዝ መፍረሱ የተረጋገጠ ስለሆነና Aመልካቿም ከዚህ ጊዜ በኋላ ከሟች ጋር በትዳር ያልኖሩ መሆናቸው ሟች ነዋሪ ከሆኑበት ቀበል ለባንክ በተፃፈ ደብዳቤ የተገለጸ በመሆኑ Aመልካች ሚስት ሳይሆኑ ሚስት ናቸው ተብሎ የተሰጠው ውሣኔ ሞግዚት የሆንኩለትን የወጣት ወንድወሰን Aማረን መብት የሚነካ በመሆኑ ፍ/ቤቱ የሰጠው ውሣኔ ይሰረዝልኝ የሚል ነው።

የተጠሪ መቃወሚያም ለAመልካች ደርሶ በሰጡት መልስ ከሟች ጋር የነበራቸው ጋብቻ በፍቺ ፈርሶ Eንደነበር ሳይክዱ ከፍቺው በኋላ ንብረት ሳይከፋፈሉ ትዳራቸውን ቀጥለው Eንደነበር ከፍቺው በኋላ በደንቡ መሰረት ጋብቻ Aልተፈጸመም ቢባል Eንኳ ጋብቻ መኖሩን በሁኔታ ማስረዳት Eንደሚቻል የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ የሚፈቅድ በመሆኑ ከፍቺ በኋላም Eንደ ባልና ሚስት መኖራቸውን በምስክሮች ማስረዳት ስለሚቻል ከፍቺ በኋላ ጋብቻ Aልተፈጸመም በማለት በተቃዋሚ የቀረበውን መቃወሚያ ውድቅ በማድረግ ፍ/ቤቱ ውሣኔውን Eንዲያፀናው በማለት ተከራክረዋል።

የፍድራል መጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤትም በግራ ቀኙ በኩል የተቆጠሩትን ምስክሮችን ከሰማ በኋላ በAመልካችና በሟች መካከል የትዳር ሁኔታ ስለመኖሩ በAመልካች ምስክሮች Eንዳልተረጋገጠ በውሣኔው ላይ Aስፍሮ ይልቁንም በAመልካች ልጅ በAቶ ዮናስ Aማረ ጥያቄ Aመልካችና ሟች Aቶ Aማረ ይልማ በነዋሪነት ከተመዘገቡበት ቀበል በሶስት ምስክሮች ተረጋግጦ ለIትዮጵያ ንግድ ባንክ የተፃፈው ደብዳቤ ሟች ከAመልካች ጋር የነበራቸው ትዳር በፍቺ ከፈረሰ በኋላ Eስከ Eለተሞታቸው ትዳር Eንዳልነበራቸው የሚያስገነዝብ ስለሆነ ጋብቻ ስለመፈጸሙ የትዳር ሁኔታ መኖርን በማስረዳት ፍ/ቤቱ የሕግ ግምት ላወስድ Eንደሚችል በቤተሰብ ሕግ ቁጥር 97/1/ ላይ የተደነገገ ሲሆን ይህ ግምት በበቂ ማስረጃ ላፈርስ Eንደሚችል በዚሁ Aንቀጽ 97/2/ ላይ ስለተመለከተና በAመልካችና በሟች መካከል የትዳር ሁኔታ ስለመኖሩ Aስቀድሞ የተሰጠው ውሣኔ በበቂ ማስረጃ የተስተባበለ ስለሆነ ቀደም ሲል Aመልካች የሟች ሚስት ናቸው ተብሎ የተሰጠው ውሣኔ ተሰርዟል በማለት ፍርድ ሰጥቷል።

ጉዳዩን በይግባኝ የተመለከተውም የፍድራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ግራ ቀኙን Aከራክሮ ይግባኝ ባይና /Aመልካች/ ሟች Aማረ ይልማ በ1966 ዓ.ም.

ተጋብተው በ1976 ዓ.ም. ጋብቻው ከፈረሰ በኋላ ለAራት ወራት ተለያይተው ኖረው መልስ ሰጪ ታርቀው Eንደነበርና ጋብቻው ፈርሶ ከነበረ በኋላም 180 181 የንብረት ክፍፍል ተደርጎ Eንዳልነበረ በAመልካች ምስክሮች ተረጋግጧል በማለት በውሣኔው ላይ Aስፍሮ Aመልካችና ሟች መታረቃቸው ከተረጋገጠ የሚኖረውን ውጤት በተመለከተ የተፋቱ ባልና ሚስት ግንኙነታቸውን ለማደስ ቢፈልጉ Eንደገና መጋባት Aለባቸው ወይንስ በEርቅ ስምምነት ወደነበሩበት ይመለሳሉ የሚለውን የቤተሰብ ሕጉ ምላሽ Eንደማይሰጥና ነገር ግን በሃገራችን ባሕል መሰረት የተፋቱ ባልና ሚስት ከፍቺ በኋላ ሲታረቁ ድጋሚ ጋብቻ ሲፈጽሙ Eንደማይስተዋሉና የEርቅ ስምምነቱ በEራሱ Eንደ ባልና ሚስት ለመኖር ሃሣብ ያላቸው መሆኑን የሚያስገነዝብ ሲሆን በተመሳሳይም Aመልካችና ሟች በፍቺ ከተለያዩ በኋላ መታረቃቸውን Eንደ ባልና ሚስት ሆነው በጋብቻ የመኖር ውጤት ያለው መሆኑን የሚያስገነዝብ ከመሆኑም በላይ ከፍቺውም በኋላ ንብረት ያልተከፋፈሉ ስለሆነና የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት ጋብቻ የለም በማለት የሰጠው ውሣኔ በAግባቡ Aይደለም በማለት ሽሯል።

በዚሁ ውሣኔ ቅር የተሰኙትም የAሁን ተጠሪ የይግባኝ ቅሬታቸውን ለፍድራል ጠቅላይ ፍ/ቤት Aቅርበው ፍ/ቤቱም በበኩሉ ግራ ቀኙን Aከራክሮ Aመልካች ከሟች ጋር የነበራቸው ጋብቻ በፍቺ ከፈረሰ በኋላ የሟች ሚስት ነበርኩ የሚሉት Aዲስ ጋብቻ ከሟች ጋር ፈጽመው ወይንም ጋብቻው ስለመፈጸሙ የትዳር ሁኔታ መኖሩን Aስረዳለሁ በማለት ሳይሆን ጋብቻው ከፈረሰ በኋላ ታርቀን Aብረን ኖረናል በማለት ስለሆነ መታረቅም ሆነ Aብሮ መኖር ጋብቻን Eንደመፈጸም Aያስቆጥርም የሚል ትችት Aስፍሮ የፍድራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ውሣኔ በመሻር Aመልካች የሟች ሚስት Aይደሉም በማለት ውሣኔ ሰጥቷል።