Unknown v. Unknown

የሰ/መ/ቁ. 2174A ጥቅምት 28 ቀን 2AAA ዓ.ም.

ዳኞች፡- Aብዱልቃድር መሐመድ ሐጎስ ወልዱ ተገኔ ጌታነህ ተሻገር ገ/ሥላሴ ብርሃኑ Aመነው Aመልካች፡- ወ/ሮ Aስረስ መስፍን ቀረቡ።

መልስ ሰጭ፡- ወ/ሮ ውብነሽ ታከለ ቀረቡ።

መዝቡን መርምረን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

የሰበር Aቤቱታው የቀረበው በAማ/ብሕ/ክልላዊ መንግሥት ጠቅላይ ፍ/ቤት በፍ/ብ/ይ/መ/ቁ A4313 መስከረም 3A ቀን 1998 ዓ.ም. በዋለው ችሎት በሰጠው ውሣኔ የAሁን Aመልካች ቅር በመሰኘታቸው ነው።

የAሁን Aመልካች ክርክሩ በተነሣበት የወረዳ ፍ/ቤት ከሳሽ ሲሆኑ ያቀረቡት Aቤቱታም ባለቤቴ መ/Aለቃ መኮንን ለማ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩ ስለሆነ ሚስትነቴ Eና የልጆቼ ወራሽነት ይረጋገጥልኝ የሚል ነው።

የAሁን መልስ ሰጭም በዚሁ የወረዳ ፍ/ቤት በተቃዋሚነት ቀርባ ተከራክራለች። ያነሳችውም የመከራከሪያ ነጥብ Aመልካች ወ/ሮ Aስረስ መስፍን ሚስት Aይደለችም። ሚስት Eኔ ነኝ የሚለው ነው።

የወረዳው ፍ/ቤትም የAመልካችን Aቤቱታ ካቀረበችው የሰው ማስረጃ፣ የEድር ሰነድ Eና የማኀበራዊ ፍ/ቤት ውሣኔ ጋር Eገናዝቦ ከመረመረ በኋላ የAሁን Aመልካች ወ/ሮ Aስረስ መስፍን የሟች ሚስት ናቸው። በልላ በኩል የAሁን መልስ ሰጭ የሟች ሚስት መሆናቸውን በሥ/ፋ/መ/ቁ. 155/95 ያስወሰኑ ቢሆንም በፍ/መ/ቁ. 148/86 ባደረጉት ክርክር ጋብቻው የፈረስ መሆኑን ስለሚረጋገጥ የካቲት A1 ቀን 1993 ዓ.ም. ስለሚስትነት ማስረጃው የሚገልፀው ውሣኔ በፍ/መ/ቁ 148/86 የካቲት A5 ቀን 1993 ዓ.ም. ጋብቻው ፈርሷል በሚል የተሰጠው ውሣኔ ይሽረዋል። ስለሆነም የAመልካችን ሚስትነት ተቀብዬ Aጽድቄያለሁ በማለት ወስኗል።

በዚህ ውሣኔ ቅር በመሰኘት የAሁን መልስ ሰጭ የይግባኝ Aቤቱታ ለከፍተኛው ፍ/ቤት በማቅረቧ ይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤት በጉዳዩ ላይ ግራ ቀኙን ካከራከረ በኋላ ይግባኝ ባይ (የAሁን መልስ ሰጭ) የምትከራከረው የAሁን Aመልካች ወ/ሮ Aስረስ መስፍን ሚስት Aይደለችም በሚል በመሆኑና የEርሷንም ሚስትነት Aስቀድማ ያረጋገጠች በመሆኑ በሥር ፍ/ቤት በግራ ቀኙ መካከል Aከራካሪ ነጥብ ሆኖ መወሰድ ያለበት የAሁን Aመልካች ወ/ሮ Aስረስ መስፍን የሟች ሚስት ናት ወይስ Aይደለችም የሚለው ነው። ይህንንም በሚመለከት ሚስትነትን በሁኔታ ስለማረጋገጥ የሚደነግገው ሕግ በሚጠየቀው Aኳኋን Aላስረዳችም። ስለሆነም መልስ ሰጭ ወ/ሮ Aስረስ መስፍን የሟች መ/Aለቃ መኮንን ለማ ሚስት Aይደለችም በማለት የሥር ፍ/ቤትን ውሳኔ በመሻር ወስኗል።

በAሁን Aመልካች የይግባኝ Aቤቱታ መነሻ ግራ ቀኙ በክልል ጠ/ፍ/ቤት ተከራክረዋል። ይህ ሁለተኛው ይግባኝ ሰሚው ፍ/ቤትም ጉዳዩን ተመልክቶ መስከረም 3A ቀን 1998 ዓ.ም. በዋለው ችሎት በተመሳሳይ መንገድ የይግባኝ ባይን (የAሁን Aመልካችን) ሚስትነት ውድቅ ካደረገ በኋላ የወ/ሮ ውብነሽ ታከለን ሚስትነት ጉዳይ በሚመለከት ወ/ሮ ውብነሽ ታከለ ከሟች መ/Aለቃ መኮንን ለማ ጋር ባደረጉት ክርክር የጋብቻውን መፍረስ Eና Aለመፍረስ Aስመልክቶ Eንደገና በጉባኤ ታይቶ Eንዲወሰን ተመርቶ Eያለ በመካከል ሟች መ/Aለቃ መኮንን ለማ ከዚህ ዓለም በሞት ስለተለዩ ጋብቻው የፈረሰው በሞት ምክንያት መሆኑን ያመለክታል። ስለሆነም ሟች በሞቱበት ጊዜ ወ/ሮ ውብነሽ ሚስት Aልነበሩም ማለት Aያስችልም። ስለሆነም የሟች ሚስት ናቸው የሚል ውሣኔ ሰጥቷል።

ይህ የሰበር Aቤቱታ የቀረበውም Aመልካች ወ/ሮ Aስረስ መስፍን በዚህ ውሣኔ ቅር በመሰኘት ነው። በሰበር ደረጃ ግራ ቀኙ ያቀረቡት ክርክር በይዘቱ ከወረዳ ፍ/ቤት ጀምሮ ካደረጉት ክርክር የተለየ ባለመሆኑ በድጋሚ ማስፈሩ Aስፈላጊ ሆኖ Aልተገኘም።

Eኛም ጉዳዩን መርምረናል። Eንደመረመርነውም የAሁን መልስ ሰጭ በተቃዋሚነት በጉዳዩ ቀርባ የተከራከረችው የAሁን Aመልካች የሟች ሚስት Aይደሉም የሚሉበትን ክርክር በማቅረብ ነው። መልስ ሰጭ ይህንኑ ክርክር ለማቅረብ የሚያስችላቸውን የEራሳቸው የሚስትነት ማረጋገጫ ማስረጃ Aቅርበዋል። ስለሆነም በዚህ በግራ ቀኙ መካከል በተነሳው ክርክር ለጉዳዩ Eልባት ለመስጠት በጭብጥነት ላያዝ የሚገባው ነጥብ የAሁን Aመልካች የሟች መ/Aለቃ መኮንን ለማ ሚስት ላሆኑ የማይችልበትን የፍሬ ነገር Eና የሕግ ክርክር በAሁን መልስ ሰጭ በኩል ቀርቧል ወይስ Aልቀረበም?

በተቃዋሚ በኩል ይህን መሰል ክርክር ካልቀረበስ የAሁን Aመልካች የሟች ሚስት መሆናቸውን የሚያረጋግጥ ማስረጃ Aቅርበዋል ወይስ Aላቀረቡም?

የሚለው ነው። ከዚህ ነጥብ Aንፃር ጉዳዩን ስንመለከት መልስ ሰጭ ሚስት Eኔ ነኝ በሚለው ላይ Aትኩረው የተከራከሩ ከመሆኑ በቀር የAሁን Aመልካች ሚስት ላሆኑ ያልቻሉuትን ክርክርና ማስረጃ ያላቀረቡ መሆኑን የመዝገቡ ግልባጭ ያስረዳል። ምንም Eንኳ የEርሷ ሚስትነት ከክርክሩ Aካሄድ Aኳያ ጥያቄ ውስጥ የገባ ባይሆንም የAሁን Aመልካች የሟች የመ/Aለቃ መኮንን ለማ ሚስት መሆኔ ተረጋግጦ ማስረጃ ይሰጠኝ የሚለውን Aቤቱታ በዚያው ደረጃ ላያቋርጥ የሚችል ክርክርና ማስረጃ ግን Aላቀረበችም። ሰለሆነም የAሁን Aመልካች የሟች መ/Aለቃ መኮንን ለማ ሚስት ለመሆኗ የሚያረጋግጥ ማስረጃ Aቅርባለች? በሚለው ነጥብ ላይ ጉዳዩ የተወሰነ ነው። ይህንንም በሚመለከት በከፍተኛው ፍ/ቤት የቀረቡት ምስክሮች ምንም Eንኳ Aመልካችና ሟች ባልና ሚስት ሆነው Aብረው ሲኖሩ Eናውቃለን በማለት ያረጋገጡ ቢሆንም ሲጋቡና የጋብቻው ሥርዓት ሲፈፀም ነበርን፤ Eናውቃለን በማለት ያላስረዱ ስለሆነ በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 699/2/ Eንደሚደነግገው ሚስትነƒን በጋብቻ ሁኔታ Aስረድተዋል ማለት Aይቻልም በማለት የሰጠው ድምዳሜ ይህንን ለጉዳዩ Aግባብነት ያለውን ድንጋጌ በመተርጎም ረገድ መሰረታዊ የሕግ ስህተት መፈፀሙን ተገንዝበናል።