Unknown v. -** ውበት Aድባሩ ቀረቡ; ክስ ባቀረበበት ጉዳይ Aመልካች ኃላፊ ነው በማለት ካሣ Eንዲከፍል ውሣኔ በመስጠታቸው መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል በማለት Aመልካች ቅሬታ በማቅረቡ ነው።; በሞግዚቱ Aማካይነት በሰሜን ወሎ ዞን ከፍተኛ ፍ/

የሰ/መ/ ታህሳስ 1 ቀን 2000 ዓ.ም ዳኞች፡- መንበረፀሐይ ታደሰ ፍሰሐ ወርቅነህ ሐጐስ ወልዱ ሒሩት መለሰ ታፈሰ ይርጋ Aመልካች፡- የኔዘርላንድ ልማት ድርጅት Aልቀረቡም ተጠሪ፡- ውበት Aድባሩ ቀረቡ መዝገቡ ተመርምሮ ቀጥሎ የተመለከተው ፍርድ ተሰጥቷል።

ፍርድ

ይህ የሰበር Aቤቱታ ላቀርብ የቻለው የበታች ፍ/ቤቶች ተጠሪ ክስ ባቀረበበት ጉዳይ Aመልካች ኃላፊ ነው በማለት ካሣ Eንዲከፍል ውሣኔ በመስጠታቸው መሰረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል በማለት Aመልካች ቅሬታ በማቅረቡ ነው።

የጉዳዩ Aመጣጥም ባጭሩ ሲታይ ተጠሪ በሞግዚቱ Aማካይነት በሰሜን ወሎ ዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት በAመልካችና በሥር 1ኛ ተከሣሽ ላይ ባቀረበው ክስ ንብረትነቱ የAመልካች የሆነውን መኪና 1ኛ ተከሣሽ ሲያሽከረክር ተሳፍሬ በመጓዝ ላይ ሳለሁ መኪናው በመገልበጡ ምክንያት የAካል ጉዳት የደረሰብኝ ስለሆነ የሞራል ካሣን ጨምሮ ብር 31ሺህ ተከሣሾች Eንዲከፍሉ ይወሰንልኝ በማለት ጠይቋል።

የሥር 2ኛ ተከሣሽ የAሁን Aመልካችም በሰጠው መልስ በኃላፊነትና በካሣ መጠኑ ላይ ክርክር ያቀረበ ሲሆን በኃላፊነት ረገድ ባቀረበው ክርክር ከሣሽ በመኪናው ተሳፍሮ ሲጓዝ መኪናው በመገልበጡ ምክንያት ጉዳቱ የደረሰ መሆኑን Aምኖ ነገር ግን ከሣሽ የተሳፈረው ገንዘብ ከፍሎ ሳይሆን በነፃ ለምኖ ስለሆነ ኃላፊነት የለብኝም ብሐል።

112 113 1ኛ ተከሣሽም የመኪናው ባለንብረት 2ኛ ተከሣሽ ስለሆነ በኃላፊነት ተጠያቂ ልሆን Aልችልም በማለት ተከራክሯል።

የግራ ቀኙ ክርክር በዚህ መልኩ የቀረበለትም የዞኑ ከፍተኛ ፍ/ቤት ማስረጃ ከሰማ በኋላ 2ኛ ተከሣሽን በከሣሽ ላይ ጉዳቱ የደረሰው በነፃ ተሳፍሮ በመጓዝ ላይ Eንዳለ ነው ቢልም ያቀረባቸው ምስክሮች ይህንን ካለማስረዳታቸውም በላይ Aስረድተው የነበረ ቢሆን Eንኳን 2ኛ ተከሣሽ በኃላፊነት ተጠያቂ ላሆን የማይችለው በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2081(2) ላይ Eንደመለከተው መኪናው የተሰረቀበት መሆኑን ባስረዳ ጊዜ ብቻ ስለሆነ ሁለቱም ተከሣሾች ኃላፊ ናቸው በማለት በክስ የተጠየቀውን ገንዘብ ላከፍሉ ይገባል በማለት ውሣኔ ሰጥቷል።

ጉዳዩን በይግባኝ የተመለከተው የAማራ ክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት በበኩሉ ግራ ቀኙን Aከርክሮ ኃላፊነትን በተመለከተ ይግባኝ ባይ /የAሁን Aመልካች/ መ/ሰጭው በመኪናው ተሳፍሮ የተጓዘው ገንዘብ ሳይከፍል በነፃ ስለሆነ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2089(1)መሰረት ኃላፊነት የለብኝም የሚል ክርክር ቢያቀርብም የዚህ ድንጋጌ ተፈፃሚነት መ/ሰጭም የይግባኝ ባይን መኪና Eራሱ ይዞ በሚገለገልበት ጊዜ ጉዳት ደርሶ በሚገኝበት ጊዜ Eንጂ መኪናዋ በይ/ባይ ቁጥጥር ሥር Eያለች መ/ሰጪው ዋጋ ሳይከፍል ስለተጓዘ ብቻ ተፈፃሚነት Aይኖረውም በማለት በዚህ ረገድ የቀረበውን የይግባኝ ቅሬታ ውድቅ Aድርጎ የካሣ መጠኑንም በተመለከተ የከፍተኛው ፍ/ቤት የሰጠው ውሣኔ የደረሰውን ጉዳት መሰረት ያደረገ ስለሆነ ይግባኙ ተቀባይነት የለውም ብሎ የሥር ፍ/ቤት ውሣኔን Aጽንቷል።

ይህ ሰበር ችሎትም የቀረበውን የሰበር Aቤቱታ መርምሮ ተጠሪ ጉዳት የደረሰበት በAመልካች መኪና በነፃ ሲጓዝ ከሆነ Aመልካች ለደረሰው ጉዳት ኃላፊ ነው ተብሎ መወሰኑ ከፍ/ብ/ሕ/ቁ 2089(1) Aኳያ Aቤቱታው ለሰበር ቀርቦ ላጣራ Eንደሚገባው በማመኑ ተጠሪን ጠርቷል። ሆኖም የግራ ቀኙን የቃል ክርክር ለመስማት በተቀጠረበት ቀን ተጠሪ ባለመቅረቡ የAመልካችን የቃል ክርክር ብቻ ችሎቱ Aዳምጧል።

ምላሽ ማግኘት የሚገባውም የጉዳዩ ጭብጥ ክስ በቀረበበት ጉዳይ Aመልካች ኃላፊ ነው መባሉ በAግባቡ ነው Aይደለም የሚለው በመሆኑ ይህንኑ ጭብጥ በመያዝ Aቤቱታው Eንደሚከተለው ተመርምሯል።

Aመልካች ተጠሪ ተሳፍሮበታል የተባለው መኪና ባለንብረት Eንደመሆኑ መጠን የሚኖርበት ኃላፊነት ጥብቅ /strict/ ስለሆነ ተጠሪ ማስረዳት የሚጠበቅበት Aመልካች የዚሁ ተሽከርካሪ ባለቤት መሆኑንና በዚሁ ንብረትም ሲጓዝ ጉዳቱ የደረሰ መሆኑን ብቻ ሲሆን በዚሁ መሰረትም ተጠሪ በማስረጃ Aረጋግጧል።

በልላ በኩልም ጥፋት ሳይኖር ለሚደርስ ኃላፊነት ሕጉ ሦስት መከላከያዎችን ያስቀመጠ ሲሆን Eነዚህም የተጎጂው ጥፋት፣ የውል ግንኙነት መኖርና ጥቅም የልለው ግንኙነት /disinterested parties/ መሆናቸውን ከፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 2069፣ 2071፣ 2086፣ 2088፣ Eና 2089 ድንጋጌዎች መረዳት ይቻላል።

በዚህ Aንቀጽ በሰሜን ወሎ ዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት ክርክር ሲደረግ Aመልካች ባቀረበው ክርክር ተጠሪ በመኪናው ላይ የተሳፈረው ገንዘብ ከፍሎ ሳይሆን በነፃ መሆኑን ገልጾ ይህንን ፍሬ ነገር ያስረዱልኛል ያላቸውን ሁለት ምስክሮች Aቅርቦ Aሰምቷል። Eነዚህ ሁለት ምስክሮች የሰጡት የተሟላ የምስክርነት ቃል ዋናው የፍ/ቤቱ መዝገብ ወይንም ምስክርነት ቃላቸው ተገልብጦ ባለመቅረቡ ምክንያት ዝርዝር ቃላቸውን መገንዘብ ባይቻልም ፍ/ቤቱ ከሰጠው ውሣኔ ላይ መገንዘብ የተቻለው ተጠሪ ገንዘብ ከፍሎ በመጓዝ ላይ የነበረ Aለመሆኑን ነው። በመሆኑም ተጠሪ በይ/ባይ መኪና የተሳፈረው ጥቅም ሳይኖር መሆኑን ይህ ችሎት ለመገንዘብ ችሐል።