Unknown v. Eጅ Eያለ በደረሰበት የመገልበጥ Aደጋ; ላይ በተቋረጠ ገቢ Aመልካች የጉዳት ኪሣራ ለመክፈል የሕግም ይሁን የውል ግድታ ስለልለበት ላከፈል Aይገባም ተብሎ ተወስኗል። 3. በAመልካች በኩል የቀረበው የተከሣሽ ከሣሽነት ክስ ዳኝነት ሳይሰጥበ

የሰ/መ/ቁ 25434

መጋቢት 25 ቀን 2AAA ዓ.ም.

ዳኞች፡- ዓብዱልቃድር መሐመድ ሒሩት መለሰ መድኀን ኪሮስ ዓላ መሐመድ ፀጋዬ Aስማማው Aመልካች፡- የAዲስ Aበባ ውሃና ፍሳሽ ባለሥልጣን - ጥሩወረቅ ሀ/ማርያም - ቀረበ።

ተጠሪ፡- ፍሬተርስ Iንተርናሽናል ኃ/የተ/የግል ማኀበር - ጠበቃ ፍቃዱ ያሚንቀረበ።

መዝገቡ የተቀጠረው ለምርመራ ነበር። መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል።

ፍርድ

መዝገቡ የቀረበው የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት በመዝገብ ቁጥር AA241 ሰኔ 1A ቀን 1996 ዓ.ም. የሰጠው ውሣኔና የፍ/ከ/ፍ/ቤት በመዝገብ መጋቢት 18 ቀን 1998 ዓ.ም. የሰጠው ፍርድ መሰረታዊ የህግ ስህተት ስላለበት በሰበር ይታረምልኝ በማለት Aመልካች ሰኔ 13 ቀን 1998 ዓ.ም.

በተፃፈ Aቤቱታ ስለጠየቀ ነው። የክርክሩ መነሻ Aመልካች 26 ኮንቴነሮችን በማስጫን ከተጠሪው ጋር ውል የነበረው መሆኑን ገልፆ፣ በመያዣነት ካስያዝኩት ገንዘብ ውስጥ ብር 1A4,19A /Aንድ መቶ Aራት ሺ Aንድ መቶ ዘጠና/ Aላግባብ ቀንሶ ስላስቀረና ከነሐሴ 3 ቀን 199A ዓ.ም. ጀምሮ ከሚታሰብ ወለድ ጋር Eንዲከፈል ይወስንልኝ በማለት Aመልካች ያቀረበው ክስ ሲሆን፣ ተጠሪም በበኩሉ ክስ የቀረበበት ገንዘብ ከሳሽ ኮንቴነሮቹን በወቅቱ ባለመመለሳቸው Eና ከሰላሣ ቀን በላይ በማቆየቱ መክፈል ያለበት መቀጫ ስለሆነ ላመለስለት Aይገባም በማለት ተከራክሯል። የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት የውሉ የቅጣት ድንጋጌ በክፍት ቢታለፍም በፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 1791 ንUስ 82 83 Aንቀጽ 1 መሰረት ለደረሰው ኪሣራ ከሣሽ ካሣ መክፈል ስላለበት ቅጣቱም በቀን ብር 75 /ሰባ Aምስት ብር/ መሆኑን ተከሣሹ ከልሎች ደንበኞቹ ጋር ያደረገውን ውል በማስረጃነት ስላቀረበ ከሳሽ ቀሪ የማስያዥያ ገንዘብ ይመለስልኝ በማለት የቀረበውን ጥያቄ Aልተቀበልነውም በማለት ወስኗል።

Aመልካች በዚህ ውሣኔ ቅር በመሰኘት ይግባኙን ለፍ/ከ/ፍ/ቤት ያቀረበ ሲሆን የከፍተኛው ፍርድ ቤት የሥር ፍርድ ቤት የሰጠው ውሣኔ የሚነቀፍበት የፍሬ ጉዳይ Eና የሕግ ምክንያት የለም በማለት ሰርዞታል። Aመልካች በውል ሰነዱ መቀጫ ለመክፈል ያልተስማማንና የመቀጫ ድንጋጌው በክፍት /ዳሽ/ የታለፈ መሆኑ Eየታወቀ ፍርድ ቤቱ ከሣሽ በክስ ማመልከቻው ያልጠየቀውን ኮንቴነሮቹ በወቅቱ ባለመመለሳቸው በተከሣሽ ላይ ካሣ የመክፈል ግድታ Aለባቸው በማለት ጭብጡን በመቀየር የወሰነ ስለሆነ መሰረታዊ የሕግ ስህተት ፈጽሟል በማለት Aመልክተዋል። ተጠሪው በበኩሉ ውሉ የቅጣት ድንጋጌ ያለው መሆኑን ጠቅሶ የቅጣት መጠኑ ባለመገለፁ ብቻ Aመልካች Aልተስማማም ማለት ስለማይቻል ይኸም በፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 1713 መሰረት ላፈፀም ስለሚገባው የሥር ፍርድ ቤት የሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የሕግ ስህተት የለበትም በማለት መልስ ሰጥቷል። Aመልካች ባቀረበው የመልስ መልስ በሰበር Aቤቱታው ላይ ያቀረባቸውን ነጥቦች በማጠናከር ተከራክሯል።

የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት የሰጠው ውሣኔና ይግባኙ የቀረበለት ፍርድ ቤት የሰጠው ትEዛዝ Eንዲሁም ግራ ቀኙ በሰበር ያቀረቡት ክርክር ከላይ የተገለፀው ሲሆን Eኛም መዝገቡን መርምረናል። መዝገቡን Eንደመረመርነው ተጠሪው Aመልካች የጠየቀውን ገንዘብ በመያዣነት ተሰጥቶት ከነበረው ገንዘብ ውስጥ በመቀነስ ያስቀረ መሆኑ Aልተካደም። ተጠሪው የሚከራከረው የቀነስኩት በውሉ መሰረት ከ3A ቀን በላይ ኮንቴነሮቹ ባለመመለሳቸው Aመልካች መክፈል የሚገባውን የቅጣት ገንዘብ ነው በማለት ነው። በመሆኑም በAመልካችና በተጠሪ መካከል የተደረገው ውል፣ ኮንቴነሮቹ በመዘግየታቸው Aመልካች ቅጣት ለመክፈል የተስማሙበት መሆኑን ያረጋግጣል ወይስ Aያረጋግጥም?

የፍ/መ/ደ/ፍ/ቤት የፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 1791 ንUስ Aንቀጸ 1 መሰረት Aመልካች ካሣ የመክፈል ኃላፊነት Aለበት በማለት የሰጠው ውሣኔ ሕጋዊ መሰረት Aለው ወይስ የለውም የሚሉትን ነጥቦች ማየት Aስፈላጊ ሆኖ Aግኝተነዋል።

የመጀመሪያውን ነጥብ በተመለከተ የውሉ Aንቀጽ 4 ኮንቴነሩ ወደብ ከደረስ ከሰላሣ ቀን በኋላ፣ ኮንቴነሩ በቀን ብር ለመክፈል Aመልካች ግድታ መግባቱን ያሣያል። Eንግዲህ በቀን ብር ዳሽ የሚለው የውሉ Aራተኛው Aንቀጽ Eንድት ነው መተርጎም ያለበት የሚለው የመጀመሪያው ነጥብ ነው።

ተጠሪው፣ ይህ በቀን የሚከፈለውን የብር መጠን የማይገልጽ የውሉ Aንቀጽ በፍትሐብሕር ሕግ ቁጥር 1713 መሞላት Aለበት በማለት የሚከራከር ቢሆንም ይኼ ድንጋጌ የዚህ Aይነት Aከራካሪና Aጠራጣሪ ጉዳይ ለመፍታት Aያገለግልም። Eንደዚህ Aይነት Aጠራጣሪ ሁኔታ ሲያጋጥም የውሉ ድንጋጌ መተርጎም ያለበት በውሉ Aስገዳጅ የሆነውን ወገን በሚጠቀምበት ሁኔታ ሣይሆን ለውሉ ተገዳጅ የሆነውን ወገን ምቹ በሚሆንበት Aኳኋን መሆን Eንደሚገባው Aንቀጽ 1738 ንUስ Aንቀጽ 1 ይደነግጋል። ከዚህ Aንፃር ስናየው Aመልካች በየቀኑ የሚከፍለው የመቀጫ ገንዘብ መጠን የሚደነግገው የውሉ Aንቀጽ Aራት መተርጎም ያለበት ተጠሪውን በሚጠቅም መንገድ ሣይሆን በዚህ ድንጋጌ ተገዳጅ የሆነውን Aመልካቹን በሚጠቅም መንገድ መሆን ይገባዋል።