-** ወ/ሮ ወርቅነሽ ዋሴ -ቀረቡ; በሽያጭ አስተላለፈልኝ የሚሎቸው አቶ ቦጋለ ደገፊ በአፈጻጸም ይሸጥ በተባለው ቤት ላይ መብት አለኝ በማለት በዚሁ የአፈጻጸም መዝገብ ጣልቃ ገብተው በመከራከራቸው በኮ/መ/ ሐምል ዐ4 ቀን 2ዐዐዐ ዓ.ም. v. -** አቶ ባንተይርጋ ወርቁ - ቀረቡ; አቶ ባንተይርጋ ወርቁ እና ባለቤታቸው የነበሩት በዚህ; የጋራ ቤት የላለን ስለሆነ ቤቱ ለአቶ ቦጋለ ደገፊ ቢለቀቅ አልቃወምም የሚል መልስ ሰጥተው እንደነበሩ የክርክሩ አመጣጥ ያስረዲል።

በማለት ወስኗል።

ይህም ውሳኔ የይግባኝ አቤቱታ ቀርቦበት ተቀባይነት ባለማግኘቱ ይህን የሰበር አቤቱታ አቅርቧል። መሰረታዊ የህግ ስህተት ተፈፅሞበታል የሚልበት ዋና የመከራከሪያ ነጥብ የንብረቱ ባለቤት እኔ ስለመሆኔ የቤቱ ስም ሀብትነት በእኔ ተመዝግቦ ይገኛል። የፍርድ ባለዕዲና የፍርድ ባለገንዘብ የተሸጠው ቤት ያልነበራቸው መሆኑን የቡራዩ ከተማ አስተዲደር ጽ/ቤት አረጋግጠውልኛል የሚለ ናቸው።

የአሁን ተጠሪም በሥር ፍ/ቤቶች ከነበረው ክርክር አንስቶ የተሰማቸውን ነጥቦች በማድረግ ንብረት የባልና የሚስት የጋራ ሀብት ስለሆነ ለክፍፍል በአፈጻጸም እንዱሸጥ መደረጉ ተገቢ ነው በማለት ተከራክሯል።

የጉዲዩ አጀማመር እና የክርክሩ ሂደት ከላይ የተመለከተው ሲሆን፤እኛም ጉዲዩን እንደሚከተለው መርምረናል። እንደመረመርነውም በቅድሚያ ላታይ የሚገባው ነጥብ ሆኖ ያገኘነው በፍርድ አፈጻጸም ምክንያት እንዱሸጥ በተከበረ ንብረት ላይ የቀዲሚ መብት አለኝ በሚል በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 418 መሰረት በአፈጻጸም ጉዲዩ ጣልቃ ገብቶ ተከራክሮ ክርክሩ ውድቅ ከተደረገ በኋላ እንደገና በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 444-447 በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሰረት በዚያው የአፈጻጸም መዝገብ ገብቶ ለመመርመር የሚያስችለው መብት አለው ወይስ የለውም? የሚለው ነው።

በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 418 ሆኖ ለዚህ ጉዲይ አግባብነት ባለው የፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 447(4) የተመለከቱት ድንጋጌዎች ግብ ተመሳሳይ ሆኖ የሚለያዩበት ነጥብ ቢኖር እንዱሸጥ በተከበረው ንብረት ልዩ መብት አለኝ በሚል የቀረበው አቤቱታ መቼ ቀረበ በሚለው ላይ ነው። በቁጥር 418 አቤቱታ የሚቀርበው ከመሸጡ በፉት ሲሆን በቁጥር 447-(4)የሚቀርበው ደግሞ ከተሸጠ በኋላ መሆኑ ብቻ ነው። የአቤቱታው ይዘት ግን ተመሳሳይ ነው ይኸውም በሐራጅ ለማሸጥ የተከበረው ንብረት ወይም ደግሞ ተከብሮ የተሸጠው ንብረት የፍርድ ባለዕዲ ሳይሆን የእኔ ነው የሚል በመሆኑ ነው። ይህም ከሆነ በተመሳሳይ ክርክር ነጥብ በአንድ ጉዲይ እንደ አመልካች ባለ አቀራረብ ፍ/ቤቱ ሁለት ጊዜ ሉያስተናግድ የሚችልበት አግባብ የለም። ይህ ዓይነት አቀራረብ ክርክርን ሥርዓት ባለው መንገድ በመምራት ማስተናገድ ይገባል ከሚለው የሙግት አመራር አላማ ጋርም የሚጣረስ ነው በዚህም ምክንያት አፈጻጸሙን የያዘው ፍ/ቤት የአሁን አመልካች የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 445- 446ን በመጥቀስ ዲኝነት የጠየቀበት ጉዲይ ቀደም ሲል በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 418 መሰረት ጥያቄ ቀርቦበት ዲኝነቱ ያረፈበት ጉዲይ ስለሆነ በድጋሚ ላታይ የሚችልበት አግባብ የለም በሚል የሰጠውን ውሳኔ መሰረት ማድረጉ በአግባቡ ሆኖ ተገኝቷል።

ንብረቱ ከተሸጠ በኋላም ቢሆን በዚያው የአፈጻጸም መዝገብ ለሁለተኛ ጊዜ ያቀረቡት ክርክር ይታይ እንኳ ቢባል ይህ ክርክር ያስነሰውን ንብረት አመልካች ከአቶ ቦጋለ ደገፊ ከመግዛታቸው በፉት በፍርድ አፈጻጸም ተይዞ ሻጭ የተባለት በፍርድ አፈጻጸም ምክንያት ሉያዝብኝ አይገባም በማለት ተከራክረው በፍርድ ከተረቱ በኋላ ነሐሴ ዐ7 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. ገዛሁ የሚል በመሆኑ ይህ ከሆነ በኋላ የተላለፈው የግዥ ተግባር አስቀድሞ የተጀመረውን የአፈጻጸም ጉዲይ ሉያቋርጠው የሚችል አይደለም። በተለይም ሻጭ የተባለው አቶ ቦጋለ በአፈጻጸም ጉዲይ ጣልቃ ገብተው በተከራከረ ጊዜ የፍርድ ባለዕዲ ንብረቱ ይለቀቅለት የእኔና የፍርድ ባለመብት የጋራ የሆነ ቤት አይደለም የሚለውን ገልፀው መከራከራቸውን እና አመልካችም ይህንኑ ቤት በግዥ አገኘሁ የሚለት ቤቱ በአፈጻጸም ምክንያት በፍ/ቤት ከተያዘ በኋላ እንደመሆኑ መጠን ጥያቄያቸው ከፍ/ብ/ሕ/ሥ/ሥ/ቁ 354 አንጻር ሲታይ የህግ መሰረት ያለው አይደለም።

ስለሆነም በዚህ ሁለ ምክንያት የአሁን አመልካች እንደአባባላቸው ቤቱን በሽያጭ አግኝተው የስመ ሀብቱም ዝውውር ወደ እርሳቸው ተዛውሮ ከሆነ ይህ ሁለ ሥርዓት የተፈፀመው አስቀድሞ የባልና ሚስት የጋራ ሀብት መሆኑ ታውቆ ፍርድ ያረፈበት፣በአፈጻጸም ተመርቶ በሐራጅ እንዱሸጥ ትዕዛዝ የተለላፈበት፤ በሐራጅ እንዱሸጥ በሂደት ላይ እያለ የአሁን አመልካች ሸጡልኝ የሚሎቸው ሻጭ በአፈጻጸም ጉዲይ ጣልቃ ገብተው ከተረቱ በኋላ የተደረገ የግዥ ተግባር በመሆኑ በእጅ የተያዘውን የሐራጅ ሽያጭ ለማስቆም የሚያስችል መብት የላላቸው በመሆኑ፤ እንዱሁም የአመልካች የአቤቱታ አቀራረብም ሥርዓቱን የተከተለ ሆኖ ባለመገኘቱ የሥር ፍ/ቤቶች በአሁን አመልካች አቤቱታ መነሻ የሰጠው ዲኝነት በአግባቡ የተሰጠ እንጂ መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈፀመበት ባለመሆኑ የሚከተለውን ውሳኔ ሰጥቷል።

ው ሣ ኔ

1. የፋዳራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ጉዲዩን በይግባኝ ተመልክቶ በመ/ቁ 886ዐ6 ጥር 12 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. የሰጠውን የመጨረሻ ትዕዛዝ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 348(1)መሰረት አፅንተናል።

2. የአመልካች የሰበር አቤቱታ ተቀባይነት አላገኘም መዝገቦቹ ይመለሱ

3. የካቲት 3ዐ ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. የተሰጠው የዕግድ ትዕዛዝ ተነስቷል። መዝገቡ ተዘግቷል።