-** አቶ ታከለ ባልቻ ቀረቡ; ተከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል።; / የሆነ የመለያ ቁጥሩ 3-12334 አይሱዙ መኪና እኔንና ዕቃውን ጅጅጋ እንዱያደርስ ተዋውለን ዕቃውን ጭኖ ወደ ጅጅጋ ስንጓዝ ሐምል 18 ቀን 1999 ዓ.ም. ከአዋሽ አስር ኪ v. -** ወ/ሮ አዜብ ፀጋዬ አልቀረቡም; / ለህክምና ብር 4ዐ,ዐዐዐ/አርባ ሺህ ብር/ ያወጡ መሆኑን ያቀረቡት ማስረጃ የለም ማሽኑ አዱስ ወይም ያገለገለ መሆኑ አልተረጋገጠም የሚል ክርክር አቅርበዋል።; ባደረጉት የዕቃና ሰው መጓጓዝ ውል መሰ

አመልካች ለሥር ፍርድ ቤት የላነሱትን መከራከሪያ ከአቅም በላይ በሆነ ኃይል ነው አደጋው የደረሰው በማለት የቀረቡት ክርክር በህግ በኩል ተቀባይነት የላለውና በማስረጃ ያልተረጋገጠ ነው።

የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት የሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት የለበትም በማለት ሰኔ 2ዐ ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. የተፃፈ መልስ አቅርበዋል። አመልካች የካቲት 1 ቀን 2ዐዐ2 ዓ.ም. የተፃፈ የመልስ መልስ አቅርበዋል።

ከሥር የክርክሩ አመጣጥና በሰበር የቀረበው ክርክር ከላይ የተገለፀው ሲሆን እኛም አመልካች ለተጠሪ መክፈል ያለበት የካሣ መጠን አግባብነት ካላቸው የህግ ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ ውሣኔ ለመስጠት ጉዲዩን መርምረናል።

1. ጉዲዩን እንደመረመርነው ተጠሪ ብር 2ዐዐ,ዐዐዐ/ሁለት መቶ ሺህ ብር/ ዋጋ ያለውን ሻርኘ የፍቶና የፉልም ማባዥያ ማሽን ከአዱስ አበባ ወደ ጅጅጋ ለማድረስ ዋጋ ከፍለው በአመልካች ንብረት በሆነው መኪና ላይ የጫኑ መሆኑና ንብረትነቱ የአመልካች የሆነው መኪና የመገልበጥ አደጋ የደረሰበት ስለመሆኑ አመልካችና ተጠሪ የማይካካደበት ነጥብ ነው። ይኸም አመልካች የተጠሪን ዕቃ በየብስ ትራንስፕርት በማጓጓዝ፣ ከመድረሻው ሥፍራ ማለትም ጅጅጋ ከተማ ለማድረስ፣ ተጠሪ በበኩላቸው የትራንስፕርት ግልጋልት ክፍያ ለመክፈል ውል የነበራቸው መሆኑን የሚያረጋግጥ ነው። አደጋው ከደረሰ በኋላ በአመልካች መኪና ላይ ተጭኖ የነበረውን ማሽን ተጠሪ ከገዙበት ሻርኘ ጄኔራል ትሬዱንግ ወስደው ለማሣየት በመስማማት የፍቶና የፉልም ማባዥያ ማሽኑን ለሻርኘ ጀኔራል ትሬዱን ወስደው ያስረከቡ መሆኑ በተጠሪም ሆነ በአመልካች በኩል በቀረበው ክርክር ተገልጿል።

የከፍተኛ ፍርድ ቤት አደጋው ስለደረሰበት ማሽን ዋጋ፣ እና አጠቃላይ ባህሪይ በማሽኑ ላይ ስለደረሰው ጉዲይ የሚያውቀው ሻርኘ ጀኔራል ትሬዱንግ ማሽኑ በአደጋው ምክንያት በደረሰበት ጉዲት ሙለ በሙለ ከጥቅም ውጭ የወጣ መሆኑን በፅሐፍ የሰጠውን ማረጋገጫ በመቀበል፣ አመልካች ለተጠሪ ብር 18ዐ,ዐዐዐ/አንድ መቶ ሰማኒያ ሺህ/ እንዱከፍል ወስኗል። የክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ሻርኘ ጄኔራል ትሬዱንግ በማሽኑ ላይ ስለደረሰው ጉዲት ማሽኑን ከመረመረ በኋላ የሰጠው የሙያ አስተያየት ታዓማኒነት የለውም የሚል ከሆነ የፍትሐብሕር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 136(1) በሚደነግገው መሰረት ስለማሽኑ ልዩ ዕውቀት ያለው ባለሙያ በመመደብ እንዱመረመር ማድረግ ይገባው ነበር። የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ስለ ማሽኑ ዕውቀትና ክህልት ያለው ድርጅት ማሽኑን ከአደጋው በኋላ መርምሮ በፅሐፍ የሰጠውን የሙያ ማረጋገጫ ማሽኑን ለሻርኘ ጄኔራል ትሬዱንግ ስናደርስ ማሽኑ ደህና ነው በማለት የድርጅቱ ሰራተኞች ሲናገሩ ሰምተናል የሚለ ስለ ማሸኑ ልዩ ዕውቀትና ሙያ የላላቸው ምስክሮች የሰጡትን የምስክርነት ቃል በመቀበል በሻርኘ ጄኔራል ትሬዱንግ በማሽኑ ላይ ስለደረሰው ጉዲት የቀረበውን የሙያ ማረጋገጫ ውድቅ ማድረጉ፣ ልዩ ዕውቀትና ክህልትን መሰረት በማድረግ አንድ ጉዲይ ተመርምሮ የተሰጠ የሙያ አስተያየትን ለማስተባበል የሚቻለው በጉዲዩ የተሻለ የሙያ ዕውቀትና ክህልት ያለው ባለሙያ ጉዲዩን መርምሮ በሚያቀርበው የሙያ አስተያየት ‛ነው“ የሚለውን የማስረጃ ህግ መርህና የፍትሐብሄር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 136(1) ድንጋጌ መሰረታዊ ይዘትና መንፈስና ዓላማ ጋር የማይጣጣም ሆኖ አግኝተነዋል። ስለሆነም የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት የሙያ ምርመራ በማድረግ የቀረበን ማረጋገጫ መሰረት በማድረግ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ የሻርኘ ጄኔራል ትሬዱንግ ሰራተኞች ማሽኑ ደህና ነው በማለት ሲናገሩ ሰምተናል የሚለ ሁለት ምስክሮችን ቃል መሰረት በማድረግ መሻሩ ስህተት ነው በማለት የሰጠው ውሣኔ በአግባቡ ሆኖ ስላገኘነው አመልካች በዚህ በኩል ያቀረቡትን ክርክር አልተቀበልነውም።

አመልካች አደጋው የደረሰው ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ነው በማለት ያቀረበው ክርክር ለሥር ፍርድ ቤት ያልቀረበና በይግባኝና በሰበር ደረጃ ያላነሱት በመሆኑ ውድቅ መደረጉ በአግባቡ ሆኖ አግኝተነዋል። ስለሆነም የመለያ ቁጥሩ 2612 የሆነው የተጠሪ ማሽን ጅጅጋ ለማድረስ ዋጋ ተቀብል ከጫነ በኋላ የማሽኑ ደህንነት በተጠበቀበት ሁኔታ ያላደረሰና መንገድ ላይ በደረሰው አደጋ ማሽኑ መለ በሙለ ከአገልግልት ውጭ በመሆኑ አመልካች ለተጠሪ ብር 18ዐ,ዐዐዐ/አንድ መቶ ሰማኒያ ሺህ ብር/ እንዱከፍል የከፍተኛው ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት ማፅናቱ ዕቃን በየብስ ትራንስፕርት ስለማጓጓዝ የወጡትን የንግድ ህግ ድንጋጌዎች መሰረት ያደረገ በመሆኑ የአመልካችን ክርክር አልተቀበልነውም።

2. አመልካችና ተጠሪ የዕቃ ማጓጓዥያ ውል ብቻ ሣይሆን ተጠሪን ከአዱስ አበባ እስከ ጅጅጋ ለማጓጓዝ አመልካቹ ተስማምቶ እየተጓዙ እያለ መኪናው በደረሰበት የመገልበጥ አደጋ በተጠሪ ላይ ሃያ ኘርሰንት(2ዐ ) ጉዲት የደረሰባቸው መሆኑ በኢትዮ ተቢብ ሆስፑታል በተሰጠ የፅሐፍ ማስረጃ የተረጋገጠ መሆኑን ከፍተኛው ፍርድ ቤት በውሣኔው ውስጥ ገልጿል። አመልካች ተጠሪ ለደረሰባቸው ጉዲት የህክምና ወጭ በሚል ብር 9,ዐዐዐ/ዘጠኝ ሺህ ብር/ ለአመልካች የከፈለ መሆኑ በሥር ፍርድ ቤት ተረጋግጧል። የከፍተኛው ፍርድ ቤት አመልካች በተጠሪ ላይ ለደረሰው ጉዲት ሉከፍል የሚገባውን የካሣ መጠን ያሰላው ከውል ውጭ የሚደርስ ሃላፉነት ህግ ድንጋጌዎችን መሰረት በማድረግ ነው። ሆኖም አመልካች ለተጠሪ ሉከፍል የሚገባው የካሣ መጠን መሰላት የሚገባው በንግድ ህግ አንቀፅ 597 ድንጋጌዎች መሆን ያለበት ሆኖ አግኝተነዋል። በንግድ ህግ አንቀፅ 597 ንዐስ አንቀፅ 1 አንድ ሰውን ለመጓጓዝ ውል የተዋዋለ ሰው በጉዞ ወቅት በሰውየው ላይ ለደረሰው ጉዲት መክፈል የሚገባው የካሣ መጠን ከብር 4ዐ,ዐዐዐ/አርባ ሺህ ብር/ መብለጥ እንደላለበት ይደነግጋል።

አመልካች ተጠሪ ብር 9,ዐዐዐ/ዘጠኝ ሺህ ብር/ ለህክምና ወጭ እንዱሆን የሰጡ መሆኑ ተረጋግጧል። ይህ ከሆነ ከላይ በጠቀስነው የህግ ድንጋጌ መሰረት አመልካች ለተጠሪ ሉከፍለት የሚገባው ቀሪ የካሣ ገንዘብ ብር 31,ዐዐዐ/ሰላሳ አንድ ሺህ ብር/ ብቻ ነው። ከዚህ አንፃር ስንመለከተው የክልለ ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችልት የጅጅጋ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሰጠውን ውሣኔ በንግድ ህግ ቁጥር 597 ንዐስ አንቀፅ 1 መሰረት ሣያሻሻል ተጠሪ በአመልካች መኪና ሲጓጓዙ ለደረሰባቸው ጉዲት አመልካች ካሣ ብር 54,ዐዐዐ/ሃምሣ አራት ሺህ ብር/ ሉከፍል ይገባል በማለት የሰጠው ውሣኔ መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበት ሆኖ አግኝተነዋል። ስለሆነም ይህንን የውሣኔ ክፍል በፍትሐብሕር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 348(1) መሰረት በማሻሻል፣ አመልካች በተጠሪ ላይ ለደረሰው የአካል ጉዲት ሉከፍል የሚገባው ብር 4ዐ,ዐዐዐ /አርባ ሺህ ብር/ ሲሆን ከዚህ ውስጥ ብር 9,ዐዐዐ/ዘጠኝ ሺህ ብር/ የከፈለ መሆኑ ስለተረጋገጠ አመልካች የሚቀርበት የብር 31,ዐዐዐ/ሰላሳ አንድ ሺህ ብር/ ብቻ ነው በማለት ወስነናል።

በአጠቃላይ ከላይ በገለፅናቸው ምክንያቶች የክልለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት በተጠሪ ማሽን ላይ ለደረሰው ጉዲት አመልካች ለተጠሪ ብር 18ዐ,ዐዐዐ/አንድ መቶ ሰማኒያ ሺህ ብር/ ይክፈል በማለት የሰጠው ውሣኔ በአግባቡ ሆኖ አግኝተነዋል። አመልካች በተጠሪ ላይ ለደረሰው የአካል ጉዲት የሚከፍለውን የካሣ መጠን በማሻሻል አመልካች ለተጠሪ ከዚህ በፉት ከከፈለው ብር 9,ዐዐዐ /ዘጠኝ ሺህ ብር/ በተጨማሪ ብር 31,ዐዐዐ/ሰላሳ አንድ ሺህ ብር/ ብቻ ሉከፍል የሚገባው ሆኖ አግኝተነዋል። በአጠቃላይ አመልካች ለተጠሪ ሉከፍል የሚገባው ብር 211,ዐዐዐ/ሁለት መቶ አሥራ አንድ ሺ ብር/ ብቻ ነው በማለት ወስነናል።

ው ሣ ኔ

1. የሱማላ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት የሰጠው ውሣኔ ተሻሽሎል።

2. አመልካች ለተጠሪ ብር 211,ዐዐዐ/ሁለት መቶ አሥራ አንድ ሺህ ብር/ ሉከፍል ይገባል በማለት ወስነናል።

3. በዚህ ፍርድ ቤት ግራቀኙ ያወጡትን ወጭና ኪሣራ ለየራሳቸው ይቻለ። መዝገቡ ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ።

የማይነበብ የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት፤