-** 1. ወ/ሮ አበበች በጅጋ - ጠበቃ አፈወርቅ ደጀኔ ቀረቡ 2. ወ/ሮ ሰብለወንጌል አበበ - አልቀረቡም; የጋዜጣ ጥሪ የተደረገው; ጠበቃ የካቲት 02 ቀን 2002 ዓ.ም በጻፈት ሁለት ገፅ የሰበር አቤቱታ በበታች; የጋዜጣ ጥሪ የተደረገ v. -** ዶ/ር ተስፊዬ አካለ - ጠበቃ ፊንታሁን አበራ ቀረቡ; ባሁኑ አመልካቾች ላይ የቤት ሽያጭ ውል ተደርጓል የተባለው እንዱፈርስና ቤቱንም እንዱረከቡ ይወሰን ዘንድ ዲኝነት ጠይቀው በመሰረቱት ክስ የአሁኑ አመልካቾች በላለበት ታይቶ አመልካ

የሰ/መ/ቁ 53113

ህዲር 03 ቀን 2003 ዓ.ም ዳኞች፡- ሐጎስ ወልደ ተሻገር ገ/ሥላሴ ብርሃኑ አመነው አልማው ወላ ዓሉ መሐመድ አመልካች፡-

1. ወ/ሮ አበበች በጅጋ - ጠበቃ አፈወርቅ ደጀኔ ቀረቡ
2. ወ/ሮ ሰብለወንጌል አበበ - አልቀረቡም ተጠሪ፡- ዶ/ር ተስፊዬ አካለ - ጠበቃ ፊንታሁን አበራ ቀረቡ **

መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል።

**

ፍርድ

ጉዲዩ ተከሳሽ በላለበት የተሰጠ ውሳኔ ተነስቶ ተከሳሹ ባለበት የሚታይበትን የፍትሐብሕር ሥነ ሥርዓት ህግ አግባብን የሚመለከት ነው። ክርክሩ የተጀመረው በፋዳራለ መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ሲሆን የአሁኑ ተጠሪ ባሁኑ አመልካቾች ላይ የቤት ሽያጭ ውል ተደርጓል የተባለው እንዱፈርስና ቤቱንም እንዱረከቡ ይወሰን ዘንድ ዲኝነት ጠይቀው በመሰረቱት ክስ የአሁኑ አመልካቾች በላለበት ታይቶ አመልካቾች በቀድሞ ወረዲ 24 ቀበላ 13 ውስጥ የሚገኝ ቁጥሩ 1099 የሆነ ቤት ለተጠሪ እንዱያስረክቡ የሚል ውሳኔ ተጠሪ አግኝተዋል። ከዚህ በኋላ አመልካቾች ውሳኔውን ለሰጠው ፍርድ ቤት በላለበት የተሰጠው ውሳኔ ተነስቶ ክርክሩ ባለበት እንዱታይላቸው አቤቱታ አቅርበዋል።

የአመልካቾች የስር አቤቱታ ይዘት ባጭሩ ለ1ኛ አመልካች የጋዜጣ ጥሪ የተደረገው ያላግባብ መሆኑን 2ኛ ተጠሪም በሚኖሩበት ቤት መጥሪያው ተለጥፎል የተባለው ባግባቡ አለመሆኑን ዘርዝረው መጥሪያው በአግባቡ ደርሷል ለማለት ስለማይቻል መጥሪያው እንደአልደረሰ ተቆጥሮ በላለንበት የተሰጠው ውሳኔ ተነስቶ ክርክሩ ባለንበት እንዱካሄድ ይደረግልን የሚል ነው።

የስር ፍርድ ቤትም ተጠሪ በአመልካቾች አቤቱታ ላይ አስተያየት እንዱሰጡበት በማድረግ ክርክሩን መርምሮ የአመልካቾችን አቤቱታ ውድቅ አድርጓል። ከዚህም በኋላ አመልካቾች ይግባኙን ለፋዳራለ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቢያቀርቡም ይግባኙ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 337 መሰረት ተሰርዞባቸዋል።

የአሁኑ የሰበር አቤቱታ የቀረበውም ይህንኑ ትእዛዝ በመቃወም ለማስለወጥ ነው።

የአመልካች ጠበቃ የካቲት 02 ቀን 2002 ዓ.ም በጻፈት ሁለት ገፅ የሰበር አቤቱታ በበታች ፍርድ ቤቶች ትዕዛዝ መሰረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት ተፈጽሟል የሚለበትን ምክንያት ዘርዝረው አቅርበዋል። ይዘቱም ባጭሩ ለ1ኛ አመልካች የጋዜጣ ጥሪ የተደረገው የመጥሪያ አደራረስ ቅደም ተከተልን ባልጠበቀ ሥነ ሥርዓት በመሆኑና ይህም በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕጉ ስለመጥሪያ አደራረስ የተመለከቱትን ድንጋጌዎችን የሚፃረር በመሆኑ አመልካች በላለበት የተሰጠው ውሳኔ ሉነሳ አይገባም ተብል የተወሰነው ያላግባብ ስለሆነ ሉታረም የሚገባው ነው በማለት በጉዲዩ ላይ የተሰጠው ትእዛዝ እንዱሻር ዲኝነት መጠየቃቸውን የሚያሳይ ነው። አቤቱታው ተመርምሮም አመልካቾች ወደ ጉዲዩ ገብተን እንከራከር በሚል ያቀረቡት አቤቱታ ውድቅ የሆነው ባግባቡ መሆን ያለመሆኑን ለመመርመር ሲባል ጉዲዩ ለሰበር ችልት እንዱቀርብ ተደርጎ ተጠሪ ቀርበው ሰኔ 01 ቀን 2002 ዓ.ም በተጻፈ ሁለት ገፅ ማመልከቻ መልሳቸውን ሰጥተዋል። በመልሳቸውም መጥሪያው ለአመልካቾች የደረሰው በሥነ ሥርዓቱ የተቀመጡትንና የሰበር ችልቱም የሰጠውን አስገዲጅ የሕግ ትርጉም ባገናዘበ መልኩ መሆኑን በማረጋገጥ የበታች ፍርድ ቤቶች የሰጡት ትዕዛዝ ሉፀና ይገባል በማለት ተከራክረዋል። የ1ኛ አመልካች ጠበቃም የሰበር አቤቱታቸውን በማጠናከር የመልስ መልሳቸውን ሰጥተዋል።

የጉዲዩ አመጣጥ አጠር አጠር ባለመልኩ ከላይ የተገለጸው ሲሆን ይህ ችልትም የግራ ቀኙን ክርክር ለሰበር አቤቱታው መነሻ ከሆነው ውሳኔ እና አግባብነት ካላቸው ድንጋጌዎች ጋር በማገናዘብ ጉዲዩ ለሰበር ችልቱ ሲቀርብ ከተያዘው ጭብጥ አንጻር በሚከተለው መልኩ መርምሮታል።

ከክርክሩ ሂደት መገንዘብ የተቻለው አመልካቾች በላለበት የተሰጠው ውሳኔ እንዱነሳላቸው አቤቱታ ያቀረቡት መጥሪያ በተገቢው ስርዓት ቅደም ተከተለን ተከትል አልደረሰም በሚል ምክንያት መሆኑን ነው። የሥር ፍ/ቤት የአመልካቾችን ጥያቄ ውድቅ ያደረገው መጥሪያውን አመልካች ቤት ድረስ ተሂድ እማኞች ባለበት ማግኘት ሳይቻል ቀርቷል፣ ይህም ብቻ ሳይሆን መጥሪያው በአመልካች ቤት ላይ ተለጥፍ ነበር፤ ሉቀርቡ ባለመቻላቸው በጋዜጣ ጥሪ ተደርጎላቸዋል። ይህም ሆኖ ሳይቀርቡ ቀርተዋል፣ አንድ ሰው በአካል ተፈልጎ ካልተገኘ በመኖሪያው ላይ መጥሪያ ተለጥፍ እና በጋዜጣ ተጠርቶ ካልቀረበ መጥሪያው እንደደረሰው እንደሚቆጠር በፋዳራለ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችልት አስገዲጅ ውሳኔ ተሰጥቷል፣ አመልካች ታምሜ ወደ ላላ ቦታ ሄጀ ነበር በማለት የገለፁት ከ10/11/2001 ዓ.ም በኋላ ሲሆን ጉዲዩ በላለበት እንዱታይ የተወሰነው ከመሄዲቸው በፉት ነው ስለዚህ መጥሪያው ደርሷቸው እንደነበር ፍርድ ቤቱ ስለተረዲና በቂ ምክንያትም ስላላቀረቡ አቤቱታው ተቀባይነት የለውም በሚል ምክንያት ነው። ይህ ችልትም የስር ፍርድ ቤት ዋናውን ጉዲይ የመራበትን የኮ/መ/ አስቀርቦ ተመልክቷል። መዝገቡ ሲታይም አመልካች መልሳቸውን ከመዝገቡ ጋር በ17/10/2001 ዓ.ም እንዱያያይዙ እና በ19/10/2001 ዓ.ም ለቃል ክርክር እንዱቀርቡ በ02/10/2001 ዓ.ም ትዕዛዝ መስጠቱን፣ የክፍለ ቀበላ ደንብ አስከባሪዎች ነን የሚለ ሁለት ግለሰቦች በ09/10/2001 ዓ.ም በፃፈትና ማህተም በላለው ደብዲቤ ቁጥር 1099 ወደሆነው ቤት ሄደን ነበር፣ ወ/ሮ አበበች በጅጋ በቤቱ ውስጥ እንደማይኖሩና የት እንደሚኖሩም የሚያውቅ ሰው አለመኖሩን ጠይቀን የተረዲን መሆናችንን እናረጋግጣለን በማለት ለፍርድ ቤቱ ማረጋገጫ የላኩ መሆኑን የሚያረጋግጥ ሰነድ ከመዝገቡ ጋር ተያይዞ መገኘቱን የተጠሪ ጠበቃ በ16/10/2001 ዓ.ም በተጻፈ የቃለ መሐላ ማመልከቻ አንደኛ አመልካች በቤቱ ውስጥ አይኖሩም በሚል መጥሪያ ለማድረስ አለመቻለን ገልጸው በጋዜጣ ማስታወቂያ እንዱጠሩላቸው መጠየቃቸውን 1ኛዋ አመልካች በጋዜጣ ማስታወቂያ እንዱጠሩ ታዝዞም በ8/11/2001 ዓ.ም ስላልቀረቡ ጉዲዩ በላለበት እንዱታይ መታዘዙን ክሱ ቤት ለመረከብ ስለሆነ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 36(4) መሰረት ቤቱን የያዘውን ሰው በተከሳሽነት መካተት አለበት ተብል የተሻሻለው ክስ እንዱቀርብ ታዞ ይኸው የተሻሻለው ክስ ለአመልካቾች ተልኳል ተብል መመዝገቡን የተላከው መጥሪያ ከስር ፍርድ ቤት መዝገብ ሲታይም በከሳሽ የፍርድ ባለመብት ዶ/ር ተስፊዬ አካለና በተከሳሽ የፍርድ ባለእዲ ወ/ሮ ሰብለወንጌል ታደሰ መካከል ስላለው የፍርድ አፈጻጸም ጉዲይ የሚያወሳ መሆኑንና ‛ሰዎቹን ስላላገኘን በቤቱ በራፍ ላይ የለጠፍን መሆኑን እንገልፃለን“ የሚል ይዘት የያዘ ሁኖ የ1ኛዋን አመልካች ስም ግን የሚጠቅስ አለመሆኑን መጥሪያው በመኖሪያ ቤቷ ላይ ተለጥፎል የተባለችው ሁለተኛ አመልካች ወ/ሮ ሰብለወንጌል ታደሰ በሚል ስም ሲሆን የፋዳራለ መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 78 መሰረት ጥያቄውን አልቀበልም ያለው ወ/ሮ ሰብለወንጌል አበበ በሚል መዝግቦ መሆኑን ከመዝገቡ ተረጋግጧል።